Home Notisia Prezidente Horta  Kondekora  Saudozu Jornalista  Bernardinho  Guterres,  Francisco  Borja  Ho Estranjeiru Nain 7

Prezidente Horta  Kondekora  Saudozu Jornalista  Bernardinho  Guterres,  Francisco  Borja  Ho Estranjeiru Nain 7

833
0
Prezidente Repúblika José Ramos-Horta Kondekora Saudozu Jornalista Bernardinho Joaquim Afonso Guterres "Berekai" Ho Afonso Borja da Costa ho Orden Colar Timor-Leste (Foto-David)

Reportajen  David  da  Costa 

Iha okaziaun aniversáriu ba dala 50 Trajédia Balibó no Loron Nasionál Liberdade Imprensa ba dala tolu, Prezidente Repúblika (PR) kondekora titlu póstumu Kolár Orden Timor-Leste nian ba jornalista Timoroan Bernardinho Joaquim Afonso Guterres “Berekai”,   Francisco Borja da Costa ho Jornalista  estranjeiru  nain  7  ne’ebé lakon sira nia vida iha Timor-Leste nia luta ba Ukun Rasik An.

Prezidente Repúblika (PR)  José  Ramos-Horta, hatete, Trajédia Balibó nafatin sai hanesan símbolu ida ba jornalista sira nia sakrifísiu iha zona konflitu no ba luta kontínuu ba responsabilidade no justisa ba kríme funu nian. 

“Ita hato’o rekoñesimentu ba família sira, ativista sira, no governu, tanba kontinua hodi hanoin kona-ba Balibo Five nia memória, hodi fó onra ba sira hanesan mártir nasionál.”dehan Prezidente  Repúblika  José Ramos-Horta iha ambitu komemorasaun  loron  Balibo  Five ba tinan  50 no loron  Nasionál  Liberdade  Imprensa  ba dala tolu iha kampu Balibo  Vila, Kinta 16/10.

Xefe Estadu ne’e Salienta, “Ita rekoñese papél importante jornalista sira seluk nian ne’ebé, ho korajen, profisionalizmu, no ho sentidu umanidade ne’ebé kle’an, dedika sira-nia an tomak hodi hato’o ba mundu kona-ba povu Timor nia luta ba liberdade no autodeterminasaun. Sira-nia relatóriu no sasin sira kontribui ba hasa’e konxiénsia internasionál kona-ba injustisa sira ne’ebé Timor-Leste hasoru, nune’e sai ona parte ida ne’ebé la bele haluha husi ita-nia istória rezisténsia no harii nasaun”.

Tanba Orden Timor-Leste nian mak nasaun nia onra aas liu, ne’ebé fó ba indivíduu sira ne’ebé hala’o ona servisu esepsionál no meritóriu ba nasaun ne’e. Kondekorasaun postuma ida ne’e rekoñese katak jornalista sira ne’e nia servisu ho aten-barani sai hanesan instrumentál hodi lori povu Timor-Leste nia susar ba mundu nia atensaun.

Tuir Dekretu Prezidente Repúblika Nú. 102/2025: titlu póstumu Kolár Orden Timor-Leste nian kondekora ba:

Gary Cunningham, nu’udar jornalista ida ne’ebé moris iha Nova Zelándia no operadór kámara nian ba kanal 7 Melbourne nian. Moris iha loron 27 fulan-Outubru tinan 1947, iha Wellington, Nova Zelándia, nia iha tinan 27 bainhira nia mate iha Balibo iha loron 16 fulan-Outubru tinan 1975.

Tony Stewart nu’udar jornalista australianu no tékniku lian nian ba kanal 7 Melbourne nian. Nia maka joven liu hosi grupu, mate iha Balibo ho tinan 21 iha loron 16 fulan-outubru tinan 1975.

Malcolm Rennie nu’udar jornalista no repórter britániku ida ba kanál 9, ne’ebé bazeia iha Sydney, Austrália. Nia mate iha Balibó iha 16 Outubru 1975, ho idade 29 anos.

Brian Peters nu’udar jornalista britániku no operadór kámara nian ba Sydney nia kanál 9.. Nia iha tinan 26 bainhira nia mate hamutuk ho ninia kolega sira iha Balibo iha loron 16 fulan-Outubru tinan 1975.

 Francisco Borja da Costa nu’udar poeta no jornalista, nia hakerek hino revolusionáriu “Foho Ramelau” no Timor-Leste nia Hino Nasionál, “Pátria”. Nia mate husi forsa Indonézia sira durante invazaun Dili iha loron 7 fulan-Dezembru tinan 1975, ho idade 29.

Kamal Bin Ahmed Bamadhaj nu’udar estudante Nova Zelándia-Malázia no ativista direitus umanus, husi New South Wales in Sydney. Nia  mak sidadaun estranjeiru úniku ne’ebé mate iha masakre Santa Cruz 1991 iha Dili. Nia idade 21 anos.

Bernardinho Joaquim Afonso Guterres “Berekai” nu’udar ativista rezisténsia no jornalista ba Rádiu FM Matebian Lian, nia uza ninia transmisaun rádiu hodi mobiliza ba referendum 1999 nian. Nia hetan tiru no mate husi polísia Indonézia foin loron haat antes votasaun, sai hanesan símbolu internasionál ba violasaun direitus umanus iha Timór-Leste.

Sander Thoenes, jornalista Olandes ba Jornal Financial Times, nia hetan atribuisaun atu hato’o relatóriu kona-ba misaun pás INTERFET nian iha Dili. Nia mate husi soldadu Indonézia sira ne’ebé halai iha 21 Setembru 1999.

Agus Mulyawan nu’udar jornalista Indonézia ida; nia dedika nia serbisu hodi halo kobertura ba Timor-Leste. Nia hetan oho hosi milísia iha loron 25 fulan-setembru tinan 1999, bainhira nia dokumenta hela istória sira kona-ba gerrilleiru no líder Falintil sira.

Nune’e mos Tuir Dekretu Prezidente Repúblika No. 25/2014, Prezidente Ramos-Horta kondekora ona titlu póstumu Kolár Orden Timor-Leste nian ba:

Greg Shackleton nu’udar jornalista no repórter australianu ida ba kanál 7 ne’ebé bazeia iha Melbourne. Moris iha loron 24 fulan-agostu tinan 1946, iha Brisbane, Austrália, nia mate iha aldeia Balibo iha Timór-Leste ho tinan 29 iha loron 16 fulan-Outubru tinan 1975.

Roger East nu’udar jornalista Australianu ida, nia halo viajen ba Timor hodi investiga kona-ba oho ema Balibó Five no ko-funda Ajénsia Notisioza Timor Lorosa’e. Nia mak repórter estranjeiru úniku ne’ebé hela iha Dili no hetan ezekusaun hosi forsa Indonézia sira durante invazaun iha loron 8 fulan-Dezembru tinan 1975.

Serimónia Honra ne’e nu’udar parte sentrál husi Timor-Leste nia komemorasaun ba tinan 50 Trajédia Balibó no Loron Nasionál Liberdade Imprensa nian, hodi garante katak memória no kontribuisaun husi jornalista sira ne’e konsagra ba nafatin iha konxiénsia nasionál.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here