{"id":10017,"date":"2021-10-19T20:14:23","date_gmt":"2021-10-19T11:14:23","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=10017"},"modified":"2021-10-19T20:14:25","modified_gmt":"2021-10-19T11:14:25","slug":"dr-nilton-peskiza-global-hatudu-idade-13-15-31-maka-hahu-fuma-tabaku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/10\/19\/dr-nilton-peskiza-global-hatudu-idade-13-15-31-maka-hahu-fuma-tabaku\/","title":{"rendered":"Dr.Nilton: Peskiza Global Hatudu Idade 13-15 (31%) Maka Hah\u00fa Fuma Tabaku"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa Gusmao<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Reprezentante Diret\u00f3r Jer\u00e1l \u00a0Prestasaun da Sa\u00fade, Minist\u00e9riu Sa\u00fade, Dr. Nilton do Carmo hatete kona-ba fuma husi dados \u00a0tinan \u00a02014 hatudu katak mane barak fuma to&#8217;o 70%, ho idade joven hotu mak fuma. Haree fali iha tinan 2019 ne&#8217;eb\u00e9 peskiza global halo iha kl\u00ednika Timor-Leste hotu hatudu katak idade husi 13 to&#8217;o 15 ne&#8217;e iha \u00a031% mak hah\u00fa ona fuma.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Situasaun ida ne&#8217;e sai pior\u00a0 kuandu ita fuma sempre mosu moras la hada&#8217;et iha ita nia isin, hanesan ita iha komorbilidade iha ita nia isin, se karik ita labele prevene, mak ne&#8217;e sai hanesan kontribuisaun no tabaku\u00a0 sai risku ba kontribuisaun atu sai komplikadu ba ita nia saude rasik,&#8221; <\/em>dehan Nilton bainhira halo lansamentu ba hapara fuma iha kl\u00ednika Farmoza, Tersa 19\/10.<\/p>\n\n\n\n<p>Fuma tabaku iha Timor &nbsp;la ses husi realidade ida ne&#8217;e no dados husi Banku Mundi\u00e1l kategoria ema kiak iha Timor-Leste hamutuk 42%, prevenlejia uza tabaku ne&#8217;ebe aas kontribui atu empiora ema nia saude no ekonomia familar.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ho razaun hirak ne&#8217;e MS, tempu barak ona planeia atu estabelese servisu\u00a0 atu hapara fuma iha facilidade sa\u00fade hodi bele reduz uza tabaku, nune&#8217;e bele redus m\u00f3s iha sa\u00fade\u00a0 no s\u00f3siu ekon\u00f3miku ba ita nia populasaun,&#8221;<\/em> nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>MS iha ona fasilidade atu hah\u00fa servisu hapara fuma, ba fase da-uluk diresaun nasion\u00e1l kontrolu doensa&nbsp; liu husi departamentu kontrola de doensa naun kontajiozu&nbsp; prepara ona kondisaun atu implementa serviau hapara fuma&nbsp; iha&nbsp; sentru saude sira, maib\u00e9 sei hah\u00fa iha Sentru Sa\u00fade Formoza.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Serbisu ne&#8217;eb\u00e9 MS sei oferese \u00a0ba populasaun \u00a0atu hapara fuma mak, ita sei halo servisu akonsellamentu no apoiu psikol\u00f3jika atu val\u00f3r ema nia hanoin atu hapara fuma, halo konsulta ba moras la hada&#8217;et, ema ne\u2019eb\u00e9 fuma sei hetan valor ba sira nia estadu liu-liu ba moras la hada&#8217;et, nune&#8217;e bele halo diagn\u00f3stiku sedu no halo tratamentu ba sira nia sa\u00fade. Ita m\u00f3s\u00a0 halo tratamentu nikotina no terapia atu hakotu depend\u00e9nsia ba iha uza tabaku, ita sei servisu hapara fuma sei fornese terapia ida ne&#8217;e atu bele kompleta sira nia tratamentu,&#8221;<\/em> nia esplika.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Gusmao Reprezentante Diret\u00f3r Jer\u00e1l \u00a0Prestasaun da Sa\u00fade, Minist\u00e9riu Sa\u00fade, Dr. Nilton do Carmo hatete kona-ba fuma husi dados \u00a0tinan \u00a02014 hatudu katak mane barak fuma to&#8217;o 70%, ho idade joven hotu mak fuma. Haree fali iha tinan 2019 ne&#8217;eb\u00e9 peskiza global halo iha kl\u00ednika Timor-Leste hotu hatudu katak idade husi 13 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10018,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[64],"tags":[],"class_list":["post-10017","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saude"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10017"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10019,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10017\/revisions\/10019"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}