{"id":10036,"date":"2021-10-22T12:26:36","date_gmt":"2021-10-22T03:26:36","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=10036"},"modified":"2021-10-22T12:26:40","modified_gmt":"2021-10-22T03:26:40","slug":"covid-19-ema-mate-barak-rate-nakonu-kaisaun-folin-diak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/10\/22\/covid-19-ema-mate-barak-rate-nakonu-kaisaun-folin-diak\/","title":{"rendered":"COVID-19: Ema Mate Barak, Rate Nakonu, Kaisaun Folin Diak"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Adro \u2018Saretukau\u2019<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hafoin variante B.1.617.2 (Delta) tama Timor-Leste, ita nia nasaun rejistu kazu ema mate ho SARS-CoV-2 (COVID-19) hah\u00fa sa\u2019e maka\u2019as, Governu liu hosi Minist\u00e9riu Sa\u00fade inklui Centru Integrado Gest\u00e3o de Crise (CIGC) hala\u2019o servisu maka\u2019as hodi kombate moras refere ho nia variante foun. Durante ne\u2019e CIGC rejistu kazu \u00f3bitu actual to\u2019o 15, Outubru hamutuk ona 119 (05\/04\/2021 \u2013 15\/10\/2021), maib\u00e9 la rejistu ema mate ne\u2019eb\u00e9 la halo teste SWAB, tanba ne\u2019e Neon Metin hakarak halo reportajen ki\u2019ik hodi buka hatene total ema mate mak hakoi iha semit\u00e9riu privadu no p\u00fabliku iha D\u00edli, inklui buka hatene rendimentu no oins\u00e1 folin kaixaun iha loja kaixaun sira iha D\u00edli laran, hodi hatene diferensa ema mate antes no hafoin COVID iha Timor.<\/p>\n\n\n\n<p>Situasaun ida ne\u2019e governu liu hosi Minist\u00e9riu Sa\u00fade no CIGC rejistu ema mate ho COVID-19, bainhira mate iha Ospital Nasional Guido Valadares, Sala Izolamentu Vera Cruz, Lahane no fatin seluk. Halo mos teste SWAB ba mate isin hodi identifika pozitivu ou negativu, maib\u00e9 la tau atensaun ba ema sira mak mate iha li\u2019ur ka sira ne\u2019eb\u00e9 lao mate iha fatin dezignadu nian no la halo teste SWAB ba mate isin sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Neon Metin halo intervista ho Coveiros (funsion\u00e1riu ne\u2019eb\u00e9 hein semit\u00e9riu) hodi hatene konab\u00e1 total ema mate ne\u2019eb\u00e9 hakoi iha rate sira. Neon Metin halo intervista ho Coveiros hosi Semit\u00e9riu Bedois Becora, Semit\u00e9riu Masau Bidau, Semit\u00e9riu Kakau-Lidun no Semit\u00e9riu P\u00fabliku Becusse.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha Semit\u00e9riu Kakau-Lidun, Coveriro Ant\u00f3nio Filomino dos Santos hateten, en jeral ema mate ne\u2019eb\u00e9 ba hakoi iha rate Kakau-Lidun kompostu hosi ema ki\u2019ik to\u2019o boot ho motivu mate ne\u2019eb\u00e9 oi-oin, balu mate ho COVID-19, balu soke, bebe balu moris mai fila kedas, balu halo operasaun mak mate, moras no balu idade liu ona mak mate.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;\u201cRua ka tolu hanesan ne\u2019e mate ho COVID-19 iha setembru nia laran\u201d, <\/em>hateten Ant\u00f3nio, Coveiros Semit\u00e9iru Kakau-Lidun, 14\/09.<\/p>\n\n\n\n<p>Ant\u00f3nio hatutan antes COVID ne\u2019e ema mate barak liu, tanba depois de COVID variante Delta tama Timor semit\u00e9riu hah\u00fa nakonu, nune\u2019e fam\u00edlia sira deside ba hakoi iha Semit\u00e9riu p\u00fabliku seluk hanesan Becusse no balun deside ba hakoi iha sira moris fatin iha munis\u00edpiu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u201cAntes COVID-19 ne\u2019e mak mate barak liu, tanba tama ona COVID-19 ne\u2019e rate ne\u2019e nakonu ona, ne\u2019eb\u00e9 mai ne\u2019e ami tolak, dala ruma la mai tan\u201d tenik Ant\u00f3nio.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir lista Coveiros Semit\u00e9riu Kakau-Lidun ne\u2019eb\u00e9 Neon Metin asesu, hah\u00fa hosi fulan Abril to\u2019o mai iha fulan Setembru tinan 2021 total mate ne\u2019eb\u00e9 hakoi iha rate refere hamutuk ema na\u2019in 37. iha fulan Agostu nia laran mate hamutuk na\u2019in 10 hosi ema 37 ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha parte sorin Respons\u00e1vel Semit\u00e9riu Privadu Bidau Masau nu\u2019udar mos na\u2019in ba rai ne\u2019eb\u00e9 uza hosi halo semit\u00e9riu, Paulo Ros\u00e1rio Barbosa hateten entre fulan Jullu to\u2019o Setembru ema mate hamutuk na\u2019in 10, no iha fulan abril liu ema mate hamutuk na\u2019in 7.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu hosi fulan Abril to\u2019o fulan Setembru hamutuk mate 17, entre hirak mate isin na\u2019in rua hakoi iha Semit\u00e9riu P\u00fabliku Becusse, na\u2019in 15 seluk mak hakoi iha Semit\u00e9riu Bidau Masau. Mate hirak ne\u2019e pertense de\u2019it hosi fam\u00edlia no komunidade Ai-Hun, Suku Becora, <em>\u201cSelain hosi ne\u2019e ferik katuas de\u2019it mak mate, ho anju oan mak rua\u201d<\/em> hateten Paulo, Respons\u00e1vel Semit\u00e9riu Bidau Masau 14\/09.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk Respos\u00e1vel Coveiros Semit\u00e9riu Bedois, Ant\u00f3nio Ara\u00fajo, hateten durante tinan 2021 mate ne\u2019eb\u00e9 hakoi iha semit\u00e9riu Bedois iha maib\u00e9 menus tanba rate nakonu ona.<\/p>\n\n\n\n<p>COVID-19 seidauk tama ne\u2019e mate iha Has-Laran, iha Kamea Raihun, Terminal ne\u2019e, tanba balu dala ruma lori ba foho balu lae, entaun mai hakoi hotu iha ne\u2019e. Komu hakoi hotu iha ne\u2019e mak Covid-19 tama ne\u2019e, semit\u00e9riu nakonu, entaun para ona iha ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIha fulan Agostu ema boot na\u2019in haat mak hakoi mak pol\u00edsia ida, katekista ida no komunidade bai-bain na\u2019in rua, iha fulan abril liu ba ema na\u2019in tolu mak ami hakoi dala ida de\u2019it\u201d<\/em> hateten Ant\u00f3nio Respos\u00e1vel Semit\u00e9riu Bedois, 13\/09.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk Kordenador Semit\u00e9riu Bekuse Inocencio da Silva Corte Real hatete entre fulan Jullu to\u2019o Setembru sira simu ema mate ho Covid 20 resin.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cDurante ami simu mate ema Covid ne\u2019e kuaze 20 tanba ami ne\u2019e sei duvida hela tuir lolos ne\u2019e hosi sira tim CICG sira mai ne\u2019e tenki sura, dehan mai ami katak sira mate ho Covid para jornalista sira mai husu ami, Covid ne\u2019e hira nia total ne\u2019e hira para ami mos bele hatene,\u201d<\/em> hatete Kordenador Inocencio.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk Neon Metin halo intervista mos ho loja kaixaun sira iha D\u00edli hodi hatene konab\u00e1 sira nia rendimentu antes no depois de COVID ne\u2019e oins\u00e1, atu hatene mos volume ema sosa kaixau iha sira nia fatin.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha intervista ho na\u2019in Carpintaria Laloran (loja kaixaun) ne\u2019eb\u00e9 lokaliza iha Bidau, Marcelino Sarmento hateten antes Covid ema sosa menus maib\u00e9 hafoin kazu konfirmadu sa\u2019e maka\u2019as, ema sosa kaisaun iha nia fatin mos aumenta.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKuandu Corona seidauk iha, kada vez, semana ida ka semana rua foin mak ema foti rua, maib\u00e9 tama fali Corona la hanesan fali ona, dala ruma loron ida ema foti rua ou tolu tan, depende de\u2019it ba ema mate ne\u2019e.&nbsp; Ne\u2019eb\u00e9 la\u2019os iha ne\u2019e ami mesak, iha ne\u2019e fatin barak mak fa\u2019an kaixaun, la hatene foti iha sira (loja kaixaun seluk) ou foti iha ami, ba sira mak la iha mai fali ami, ami la iha ba fali sira, ne\u2019eb\u00e9 tempu Covid nian mak ne\u2019e\u201d<\/em> hateten na\u2019in ba loja Kaixaun Marcelino, iha Loja Kaixaun Laloran Bidau, 04\/10\/2021.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatete iha fulan Ju\u00f1u ba Agostu to\u2019o fulan Setembru, mais ou menus fulan ida sira bele halo kaixaun 15 hanesan ne\u2019e, kan loron ida ema mai foti ida rua, dala ruma ohin la foti mais liu tiha loron ida rua ema sempre mai, ne\u2019eb\u00e9 la hanesan ho loron bai-bain, maib\u00e9 Covid liu tiha foin da-dauk ne\u2019e, hanesan fali loron bai-bain nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hateten iha nia loja kaixaun iha tipu kaixaun ba Veteranu, ema kbiit laek, kaixua Covid nia mos iha no labarik ki\u2019ik sira. Ema ne\u2019eb\u00e9 sosa kaixaun mak ba ema boot no abortu ka moris tiha hafoin mate. Nia hateten Kaixaun ema boot nian, nia folin mak dolar 650 mai kraik, ba ema ki\u2019ik nian mak 350 mai kraik.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha Covid nia laran karpintaria Laloran bele hetan rendomentu to\u2019o dolar 5000, maib\u00e9 antes Covid hetan de\u2019it to\u2019o dolar 2000 to\u2019o 3000.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha parte sorin na\u2019in ba Loja kaixa ne\u2019eb\u00e9 lokaliza iha Suco Becora, Anacleto Guterres do Rego ho inisiativa loke loja kaixaun iha fulan Ju\u00f1u durante pandemia Covid-19 tanba servsiu la iha. Nia hateten hafoin loke entre fulan rua nia laran, Ju\u00f1u ho jullu ema sosa kaixau tolu, mai fali iha fulan Agostu ema sosa kaixaun 7 (hitu) no iha Setembru ema sosa kaixaun 8 (ualu) no in\u00edsiu outubru ema sosa 1 (ida).<\/p>\n\n\n\n<p>Aniceto hatutan, folin kaixau mak hosi dolar 600 kada kaixaun, ema sosa ne\u2019e depende, bele loron ka kada semana mak foin sosa.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk badaen ba Karpintaria Ainapa Haburas, Hady hateten ema sosa kaixaun depende ba stock no folin ne\u2019eb\u00e9 ema sosa mos depende, maib\u00e9 foin da-dauk ema sosa kaixaun ho folin aas.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cFoin da-dauk ema mate barak ne\u2019e stock ne\u2019e to\u2019o folin dolar 700, dolar 800 entre fulan Agostu, foin lalais fulan Agostu ba Setembru ne\u2019e stock hotu, ema mate barak los, foin lalais fa\u2019an ho folin to\u2019o 800, iha 700, iha 600, maib\u00e9 loron bain leet standart ne\u2019e folin 650 mai 500 ne\u2019e de\u2019it\u201d, <\/em>hateten badaen Hady.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan kaixaun ne\u2019eb\u00e9 ema foti la pasti dala ruma loron ida ema la foti, loron tuir mai fali ema foti ida ka rua, tuir mai fali bele to\u2019o tolu ka haat, depende de\u2019it.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hateten iha fulan Agostu no Setembru kaixau folin 20 resin, nune\u2019e stock loja kaixaun ne\u2019eb\u00e9 lokaliza iha Bidau kuaze la to\u2019o atu atende ba ema mate entre fulan hirak ne\u2019e. Iha fulan Ju\u00f1u no Jullu, mais ou menus kaixaun ne\u2019eb\u00e9 fa\u2019an ne\u2019e 15 to\u2019o 20.<\/p>\n\n\n\n<p>Komparasaun rendimentu entre fulan Marsu to\u2019o mai iha Setembru, rendimentu aas liu mak entre fulan tolu ikus, fulan Jullu to\u2019o Setembru tanba iku-ikus ne\u2019e ema mate la hanesan ho fulan Ju\u00f1u ba kotuk, tanba ema sosa la be-beik, maib\u00e9 fulan tolu ikus ne\u2019e ema sosa hela de\u2019it.<\/p>\n\n\n\n<p>Hah\u00fa hosi Timor oan na\u2019in tolu ho sidadaun Indonesia na\u2019in ida ne\u2019eb\u00e9 deteta uluk kazu variante Delta iha (27\/07\/2021), Neon Metin halo komparasaun entre mate sira ne\u2019eb\u00e9 halo teste SWAB no mate ne\u2019eb\u00e9 la halo teste SWAB.<\/p>\n\n\n\n<p>In\u00edsiu 5, Abril ema mate ho Covid na\u2019in 4, Maiu 13, Ju\u00f1u 7, 24, fulan Jullu 2, Agostu 54, Setembru 38, Outubru 1, ho total dadus actual 15 Outubru, 2021 hosi komunikadu Imprensa CIGC mak 119. Enkuantu ema mak mate sein halo teste SWAB ne\u2019eb\u00e9 Neon Metin rekolla dadus hosi ema mak mate hakoi iha semit\u00e9riu p\u00fabliku no privadu haat iha Dili hanensa semit\u00e9riu Bedois Becora, Bidau Masau, Kakau Lidun no Bekuse, hah\u00fa hosi fulan Abril to\u2019o Setembru ho total 81.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e ba fali loja kaixau ne\u2019eb\u00e9 Neon Metin rekolla dadus ema hola kaixaun kada fula iha loja kaixaun sira mak, hosi fulan Ju\u00f1u to\u2019o fulan Setembru Karpintaria Laloran, Bidau produs kaixau to\u2019o 60 resin ne\u2019eb\u00e9 ema hola, Karpintaria Ainapa Haburas, Bidau produs hosi fulan Ju\u00f1u to\u2019o Setembru mais ou menus 40 resin make ma hola no loja kaisaun seluk iha Bekora hosi fulan Ju\u00f1u to\u2019o outubru total ema hola mak 19.<\/p>\n\n\n\n<p>Maske Timor-Leste hakotu ona Serika Sanitaria (SS) iha loron 30, Setembru, hodi fo espasu ba sidadaun sira halo viajen no aktivdade livremente maib\u00e9 nafatin kumpri protokolu sa\u00fade nian. Hafoin ida ne\u2019e governante sira hala\u2019o kampa\u00f1a vasinasaun iha munis\u00edpiu sira hodi enkoraja sidadaun sira hodi simu vasina atu bele kombate Covid-19 iha ita nia nasaun. Dadus proviz\u00f3riu (15\/10\/201) liu hosi komunikadu Impresan CIGC hatudu Timor-Leste ema ne\u2019eb\u00e9 kompleta vasinasaun doze daruak sa\u2019e ba 42.7%, doze primeiru 66.8%, no munis\u00edpiu ne\u2019eb\u00e9 ho dadus aas liu ba vasinasaun doze daruak mak D\u00edli ho 71.2%, tuir mak Covalima 52.6%, Viqueque 50.9% no munis\u00edpiu ne\u2019eb\u00e9 menus tebes ba vasinasaun doze daruak ho pursentu ki\u2019ik liu mak Ermera 15.0%, tuir mak Aileu 18.5%.<\/p>\n\n\n\n<p>Governu rejista ema mate ho Covid-19 iha Ospital Nacional, sala Izolamentu Vera Cruz, Lahane no fatin seluk iha terit\u00f3riu, maib\u00e9 oins\u00e1 ema mak mate la halo teste iha iha bairu, munis\u00edpiu to\u2019o aldeia sira?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Adro \u2018Saretukau\u2019 Hafoin variante B.1.617.2 (Delta) tama Timor-Leste, ita nia nasaun rejistu kazu ema mate ho SARS-CoV-2 (COVID-19) hah\u00fa sa\u2019e maka\u2019as, Governu liu hosi Minist\u00e9riu Sa\u00fade inklui Centru Integrado Gest\u00e3o de Crise (CIGC) hala\u2019o servisu maka\u2019as hodi kombate moras refere ho nia variante foun. Durante ne\u2019e CIGC rejistu kazu \u00f3bitu actual to\u2019o 15, Outubru [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10037,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-10036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feature"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10036"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10038,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10036\/revisions\/10038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}