{"id":10903,"date":"2021-12-21T23:31:00","date_gmt":"2021-12-21T14:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=10903"},"modified":"2021-12-21T23:31:01","modified_gmt":"2021-12-21T14:31:01","slug":"uma-kain-31-la-aseita-ho-lansamentu-sidade-universitariu-tanba-harii-iha-rai-produtivu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/12\/21\/uma-kain-31-la-aseita-ho-lansamentu-sidade-universitariu-tanba-harii-iha-rai-produtivu\/","title":{"rendered":"Uma Kain 31 La Aseita Ho Lansamentu Sidade Universit\u00e1riu Tanba Harii Iha Rai Produtivu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Adroaldo &#8216;Saretukau&#8217;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu Ensinu Superior Si\u00e9nsia no Kultura (MESSK) lansa fatuk dahuluk ba projetu sidade universit\u00e1riu iha loron 21 Dezembru 2021, ne&#8217;eb\u00e9 sei harii iha Suku Bandudato no Lau-usi, Postu Administrativu Aileu Vila, Munis\u00edpiu Aileu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba lansamentu ne\u2019e komunidade uma kain 31 ho total ema 144, &nbsp;la aseitano la f\u00f3 sira nia rai ba MESSK hodi utiliza ba konstroi sidade universit\u00e1riu, ho razaun rai ne&#8217;eb\u00e9 sira hela nu&#8217;udar rai eransa no rai produtivu ne&#8217;eb\u00e9 sustenta sira no sira nia oan durante tinan naruk nia laran.<\/p>\n\n\n\n<p>Komunidade sira haktuir katak, bainhira sira sai hosi fatin refere, sira sei ba hela iha ne&#8217;eb\u00e9 no fatin ne&#8217;eb\u00e9 sira atu muda ba iha kondisaun di&#8217;ak hanesan sira hela da-dauk ne&#8217;e ka lae?<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne&#8217;e tuir komunidade afetadu ba sidade universit\u00e1riu ne&#8217;e, Fatima Xavier hosi Suku Bandudato hatete katak sira sei la sai hosi sira nia fatin tanba ne&#8217;e nu&#8217;udar rai eransa no sei rai ba oan nia futuru.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Governu hasai sei labele karik, tanba ami moris iha ne&#8217;e kleur ona hosi ami mai av\u00f3 tutan ba tutan to&#8217;o mai ami, pois agora ami sei rai ba ami nia oan sira, ami sei labele sai hosi fatin ida ne&#8217;e tanba fatin ne&#8217;e sai hanesan rai produtivu ba ami nia moris nu&#8217;udar ema agrikultor, nia mak sai nu&#8217;udar inan ida ne&#8217;eb\u00e9 fo han ami loron kalan&#8221;<\/em> hatete Fatima iha Suku Bandudato, 20\/12.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatete fatin ne&#8217;eb\u00e9 sira hela ba nu&#8217;udar uma fatin inklui to&#8217;os sira, aktividade ne&#8217;eb\u00e9 sira halo mak atividade agr\u00edkola hanesan kuda modo, batar, talas, ai-fatina no seluk tan ne&#8217;eb\u00e9 sustenta sira nia moris no fa&#8217;an hodi haruka oan sira ba eskola, &#8220;ami han balu, balu fa&#8217;an hodi selu fali alin sira ba eskola&#8221;, nia hatete.<\/p>\n\n\n\n<p>Fatima hatete katak sira hetan ona informasaun hosi governu atu sai, maib\u00e9 sira sei la sai no lakoi indemnizasaun, sira hakarak mak sira nia rai rasik, &#8220;tanba ida ne&#8217;e mak ita nia moris duni, ita sai hosi ne&#8217;e ita ba hetan fali fatin ida di&#8217;ak hanesan ne&#8217;e iha ka lae? Ne&#8217;e la iha, ita foho tiha ona atu hakat tan ba foho ida ne&#8217;eb\u00e9&#8221;, tenik Nia.<\/p>\n\n\n\n<p>Fatima haktuir sira la&#8217;os lakoi dezenvolvimentu iha sira nia rai, maib\u00e9 sira fo fatin seluk ne&#8217;eb\u00e9 la produtivu ba governu hodi harii sidade universit\u00e1riu ne&#8217;e maib\u00e9 governu hakarak fali sira nia rai ne&#8217;eb\u00e9 produtivu, tanba ne&#8217;e mak sira la simu ho desizaun governu nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Konab\u00e1 li\u00f1a kordenasaun entre komunidade afetadu ho autoridade, v\u00edtima hosi konstrusaun sidade universit\u00e1riu ne&#8217;e hatete hosi kedas n\u00edvel munisipal to l\u00edder lokal la iha konfirmasaun ho sira antes atu deside ba projetunida ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Sira nunka halo kordenasaun ho ami ida, primeiru sira hosi Munis\u00edpiu mak tun lansung mai, autoridade lokal atu marka enkontru dala ida ho ami mos nunka, to&#8217;o agora sira nunka besik ami&#8221;,<\/em> nia hatete.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir katak enkontru sira, autoridade lokal bolu de&#8217;it komunidade sira ne&#8217;eb\u00e9 mak a favor ka aseita ba konstrusaun refere, maib\u00e9 ba sira lae. Fatima haforsa katak bainhira governu obriga sira sai mak sira nia desizaun ikus lori ba tribunal hodi buka justisa ne&#8217;eb\u00e9 los.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan inan faluk Maria Ilibere nu&#8217;udar komunidade afetadu hatete, &#8220;ami nia rai hanesan rai kultura, ne&#8217;e ami moris ho ida ne&#8217;e, ami sei la fo, hanesan kadernu no lapis hotu mak ida ne&#8217;e, ne&#8217;e mak governu foti ami han hodi sa\u00edda, ne&#8217;eb\u00e9 ami sei la fo&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatete katak l\u00edder komunit\u00e1riu sira la ko&#8217;alia ho sira konab\u00e1 atu foti kondisaun sira antes hola desizaun maib\u00e9 ida ne&#8217;e hanesan obriga fali atu foti sira nia rai, &#8220;ami nia moris mak ida ne&#8217;e, nusa mak foti ami nia rai tomak de&#8217;it, ne&#8217;eb\u00e9 sira hakarak mak foti de&#8217;it, sira nia lia-fuan mak ida foti ne&#8217;e&#8221;, nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e mos komunidade afetadu Ant\u00f3nio Xavier Perreira hatete rai ne&#8217;eb\u00e9 sira hela nu&#8217;udar eransa hosi sira av\u00f3, sira nia inan-aman to&#8217;o sira ohin loron tanba ne&#8217;e sira sei la sai.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Governu atu foti ne&#8217;e, ami oferese rai seluk. Ami nia rai ida ne&#8217;e fila ba rai agrikultura ho rai kultura, tinan-tinan atu iha anu novu mai foti hahan iha ne&#8217;e hosi sa&#8217;e ba uma knua, ida ne&#8217;e ami labele fo. Fatin seluk ne&#8217;eb\u00e9 ami oferese hodi loke eskola mak rai ida naran Mausado ni-nia luan ne&#8217;e iha 66 hektare, ida ne&#8217;e ami oferese gratis de&#8217;it, la husu sentavus ida&#8221;, <\/em>Ant\u00f3nio hatete ba Neon Metin.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan katak sira komunidade uma-kain 31 ho total ema 144 la aseita hodi harii sidade universit\u00e1riu iha sira nia rai, <em>&#8220;ami uma-kain 44, sira konta ami hela uma-kain 9 mak la hatan, sira hetan uma-kain 35 mak simu indimizasaun&#8221;,<\/em> Ant\u00f3nio klarifika ba Neon Metin katak l\u00edder komunit\u00e1riu sira fo informasaun laloos ba iha n\u00edvel Nasional katak sira aseita hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho informasaun ne&#8217;eb\u00e9 Neon Metin hetan hosi komunidade sira ne&#8217;eb\u00e9 la aseita, Xefe Suku Bandudato Jos\u00e9 M. Mouzinho hatete, hah\u00fa tinan 2019 l\u00edder komunit\u00e1riu sira halo di\u00e1logu ho komunidade sira antes to&#8217;o lansamentu primeira pedra ba sidade universit\u00e1riu ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Hotu-hotu aseita, iha balu mak la aseita, la hatene sira nia la asieta ne&#8217;e ho razaun sa\u00edda, sira nia hakarak mak sa\u00edda, dezenvolvimentu mak la monu ba sira nia laran karik, ne&#8217;e mak ha&#8217;u labele hatene, maib\u00e9 maioria mak hakara<\/em>k&#8221; Nia hatete iha lansamentu fatuk dahuluk ba sidade universit\u00e1riu iha Suku Bandudato, 21\/12.<\/p>\n\n\n\n<p>Xefe Aldeia hatete hosi uma-kain 44, uma-kain ualu mak la aseita, nia hatutan durante ne&#8217;e nia halo aprosimasaun ba komunidade, liu hosi nia Xefe Aldeia sira maib\u00e9 komunidade balu tuir, balu lae ho razaun sira la aseita.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00edder komunit\u00e1riu ne&#8217;e hatete, espasu ne&#8217;eb\u00e9 utiliza ba konstrusaun sidade universit\u00e1riu ne&#8217;e ho total 29 hektare, ne&#8217;eb\u00e9 pertense ba Suku Bandudato, Lau-usi no Aldeia Sarin, iha ne&#8217;eb\u00e9 komunidade uma-kain 44 mak sei hasai ka muda ba fatin seluk bainhira konstrusaun hah\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Komunidade Suku rua, Aldeia ida sira to&#8217;os mak tama hotu iha \u00e1rea ida afetadu ne&#8217;e&#8221;,<\/em> nia hatete.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha parte sorin, Neon Metin halo konfirmasaun ho Diret\u00f3r Jer\u00e1l Administrasaun no Finansas MESSK, Hernani Vitervo da Costa Soares, konab\u00e1 uma-kain 31 la aseita ba konstrusaun sidade universit\u00e1riu, nia hatete katak iha uma-kain 9 de&#8217;it mak la aseita ka la tama lista tuir dadus levantamentu ne&#8217;eb\u00e9 sira halo.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Konab\u00e1 rai konstrusaun nian, Diret\u00f3r ne&#8217;e hatete desizaun governu nian ho autoridade Munis\u00edpiu mak deside tuir aprezentasaun hosi autoridade nian ne&#8217;eb\u00e9 propoin fatin tolu hanesan Hundolte, Seloi Kraik no Bandudato, &#8220;ne&#8217;e desizaun governu nian tanba fo fatin tolu ami atu hili, minist\u00e9riu hili ida ne&#8217;e&#8221;. <\/em>Hernani hatete.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Adroaldo &#8216;Saretukau&#8217; Minist\u00e9riu Ensinu Superior Si\u00e9nsia no Kultura (MESSK) lansa fatuk dahuluk ba projetu sidade universit\u00e1riu iha loron 21 Dezembru 2021, ne&#8217;eb\u00e9 sei harii iha Suku Bandudato no Lau-usi, Postu Administrativu Aileu Vila, Munis\u00edpiu Aileu. Ba lansamentu ne\u2019e komunidade uma kain 31 ho total ema 144, &nbsp;la aseitano la f\u00f3 sira nia rai ba [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10904,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-10903","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10903","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10903"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10903\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10905,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10903\/revisions\/10905"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}