{"id":11138,"date":"2022-01-21T18:20:34","date_gmt":"2022-01-21T09:20:34","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=11138"},"modified":"2022-01-21T18:20:38","modified_gmt":"2022-01-21T09:20:38","slug":"cnc-rekolla-istoria-direitu-umanus-husi-1975-1999-maibe-balun-publiku-labele-asesu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2022\/01\/21\/cnc-rekolla-istoria-direitu-umanus-husi-1975-1999-maibe-balun-publiku-labele-asesu\/","title":{"rendered":"CNC Rekolla Ist\u00f3ria Direitu Umanus Husi 1975-1999, Maibe Balun P\u00fabliku Labele Asesu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa Gusmao<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Diret\u00f3r Ezekutivu Centru Nasinal Chega! (CNC), Hugo Maria Fernades informa Komisaun Akollamentu Verdade no Rekonsiliasaun (CAVR), ho Komisaun Verdade i Amizade (CVA) rekolla \u00a0ona arkivu ist\u00f3ria Timor nian kuaze hamutuk 55 mill, maibe arkivu balun publiku labele asesu<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;CNC la rekolla, mas CNC buka rasik, rekolla ne&#8217;e uluk CAVR ho CVA mak halo ida ne&#8217;e. Tot\u00e1l arkivu ita iha kuaze 505 mill ne&#8217;e husi CAVR, no CVA ita seidauk sura hotu, maib\u00e9 CNC ita foin hamriik iha tinan haat, mas foin tinan rua ita komesa prosesu rekolla, entaun ita por volta rekolla ona kuaze 55 to&#8217;o 60 mill hanesan ne&#8217;e,&#8221;<\/em> dehan Diret\u00f3r Ezekutivu CNC, iha Salaun CNC Balide, Sesta 21\/01.<\/p>\n\n\n\n<p>Tipu arkivu ne&#8217;eb\u00e9 CNC rekolla mak konaba &nbsp;diretus umanu, politika, relasaun esterna, konaba rezist\u00e9nsia, konaba komunidade internasion\u00e1l nia apoiu, halo deklarasaun ba ita nia konflitu durante ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Mem\u00f3ria barak liu prezerva konaba violasaun diretus umanu, ne&#8217;eb\u00e9 akontese iha per\u00edodu 1974-1999. So ami nia mandatu ne&#8217;e prezerva husi 1975 mai 1999 deit, iha per\u00edodu ita konflitu nian. Entaun ema sasin sira, barak liu mak konaba violasaun diretu umanu sira,&#8221;<\/em> esplika nian<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir segundu prezerva konaba istoria, ita nia istoria maibe istoria ne&#8217;e mos hanesan, hah\u00fa husi 1975-1999, istoria ida rezistensia nian ne&#8217;e, oinsa mak rezistensia armada nian istoria ne&#8217;e lao, oinsa mak rezistensia diplomasia ne&#8217;e lao no oinsa rezistenaia kaladestina ne&#8217;e lao.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Terseiru ita iha arkivu internasion\u00e1l konaba komunidade\u00a0 internasional, durante tinan 24 \u00a0apoiu Timor, ita bele dehan karik, pais ne&#8217;eb\u00e9 \u00a0apoiu Timor, pais ne&#8217;eb\u00e9 la apoiu Timor, no pais ne&#8217;eb\u00e9 halo deklarasaun tinan ba tinan konaba \u00a0Timor nia pozisaun ne&#8217;e iha arkivu ida ne&#8217;e inklui korespondensia hanesan sira nia deklarasaun ofisial, sira nia vizita mai iha ne&#8217;e, no \u00a0mos relatoriu sira husi agensia internasional ne&#8217;eb\u00e9 uluk karik vizita mai Timor hanesan barak liu Cruz Vermella internasion\u00e1l\u201d,<\/em> tenik nia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Nia esplika iha arkivu konaba diretu umanu, pol\u00edtika oins\u00e1 mak pa\u00eds balun nia pol\u00edtika, konaba Timor iha tempu ne&#8217;eb\u00e1, i arkivu m\u00f3s \u00a0lider sira, bainhira sira konta konaba ist\u00f3ria rezist\u00e9nsia nian, iha arkivu ida ne&#8217;e oinsa mak mudansa estrat\u00e9jia funu nian, iha mos arkivu sira husi operasaun milit\u00e1r Indonesia nian. militar Indonesia \u00a0uluk mai iha Timor, sira nia operasaun sira sempre hakerek iha tempu CAVR.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia salienta hosi &nbsp;tipu arkivu sira ne&#8217;ebe p\u00fabliku sira labele asesu, hanesan iha entrevista balun ba &nbsp;lider sira, ne\u2019eb\u00e9 uluk &nbsp;lidera funu husi tinan 1975 to&#8217;o 1978, iha dokumentu balun la bele fo sai, tanba iha sensibilidade politika situasaun ne&#8217;e seidauk permite ema balun, la prontu simu faktu sira ne&#8217;eb\u00e9 mak akontese iha altura ne&#8217;eba.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cArkivu ne&#8217;e ita tenke kontrolu, se ita la kontrolu perigozu la halimar, tanba iha informasaun durante ita nia funu, laos buat hotu-hotu diak deit, imi rasik hatene to&#8217;o ita ukun-an pol\u00edtika agora, imi sei haree nafatin lider sira balun d\u00e9sentende malu konaba pasadu nian, lori fali mai \u00a0iha agora, entaun ita koko para buat sira balun labele fo sai,&#8221; <\/em>nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e infelizmente Timor-Leste seidauk iha lei arkivu nasion\u00e1l, ita uza atu pr\u00f3teze dokumentu sira ne&#8217;e padraun internasion\u00e1l deit, maibe Timor-Leste rasik lei arkivu nian seidauk iha.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Gusmao Diret\u00f3r Ezekutivu Centru Nasinal Chega! (CNC), Hugo Maria Fernades informa Komisaun Akollamentu Verdade no Rekonsiliasaun (CAVR), ho Komisaun Verdade i Amizade (CVA) rekolla \u00a0ona arkivu ist\u00f3ria Timor nian kuaze hamutuk 55 mill, maibe arkivu balun publiku labele asesu &#8220;CNC la rekolla, mas CNC buka rasik, rekolla ne&#8217;e uluk CAVR ho [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11139,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-11138","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11138"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11140,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11138\/revisions\/11140"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}