{"id":11350,"date":"2022-02-07T21:34:01","date_gmt":"2022-02-07T12:34:01","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=11350"},"modified":"2022-02-07T21:34:07","modified_gmt":"2022-02-07T12:34:07","slug":"ahdmtl-fo-formasaun-ba-professor-ebc-manleuana-oinsa-atende-ema-ho-defisiensia-matan-iha-eskola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2022\/02\/07\/ahdmtl-fo-formasaun-ba-professor-ebc-manleuana-oinsa-atende-ema-ho-defisiensia-matan-iha-eskola\/","title":{"rendered":"AHDMTL Fo Formasaun Ba Professor EBC Manleuana, Oins\u00e1 Atende Ema Ho Defisi\u00e9nsia Matan Iha Eskola"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Asosiasaun Halibur Defisiente Matan Timor-Leste (AHDMTL), servisu hamutuk ho Minist\u00e9riu Edukasaun, Juventude no Desportu (MEJD) iha Departmentu Edukasaun Inkluzivu, Segunda ne&#8217;e halo abertura formasaun loron haat ba profesor sira iha Ensinu B\u00e1ziku Sentral (EBC) Manleuana ho objetivu atu hasa&#8217;e konsi\u00e9nsia profesores sira nian ba atendimentu ema ho defisiensia matan iha eskola, liu-liu uza literasaun no Komunikasaun di&#8217;ak nomos uza termu ne&#8217;eb\u00e9 los.<\/p>\n\n\n\n<p>Diret\u00f3r Ezekutivu, Gasar Afonso hatete, ohin ami mai fo formasaun ba manorin na&#8217;in sira iha EBC Manleuana atu nune&#8217;e manorin na&#8217;in sira bele hatene oins\u00e1 mak bele atende ema ho defisi\u00e9nsia matan (EhDM) sira iha aula de prendijazen, oins\u00e1 mak iha literasaun di&#8217;ak, oins\u00e1 mak komunikasaun ba malu ho uza termu ne&#8217;ebe mak digno, sa\u00edda mak ema defisi\u00e9nsia nia nesesidade no sa\u00edda mak defisi\u00e9nsia nia presija.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan defisi\u00e9nsia matan ne&#8217;e nia nesesidade mak sa\u00edda? Ema labele rona, labele ko&#8217;alia, ba maluk sira ne&#8217;eb\u00e9 mak intelektual ne&#8217;e nia nesesidade sa\u00edda, sira ne&#8217;eb\u00e9 mak f\u00edzika sosial, entaun manorin na&#8217;in sira tenke hatene di-di&#8217;ak difikudade sira ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ema ho defisi\u00e9nsia matan asesu edukasaun\u00a0 sedauk to&#8217;o 1% ka 2% maib\u00e9 tuir ha&#8217;u nia hatene seidauk liu 2000 maib\u00e9 91 pesoas ne&#8217;e foin mak asesu ba ensinu rekorente, ne&#8217;e reprezenta ona defisi\u00e9nsia sira seluk, tanba sira barak mak sei iha \u00e1rea rural, ne&#8217;eb\u00e9 ami nia kbiit, ami nia kapasidade atu akumula sira mos la to&#8217;o tanba ami hanesan organizasaun,&#8221; <\/em>Gaspar Afonso hatete.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan, AHDMTL nia servisu lubuk ida mak hala&#8217;o ona, no ema ho difisi\u00e9nsia matan iha \u00e1rea rural hakarak mai hotu munisipiu D\u00edli&nbsp; maib\u00e9 sira nia kapasidade la to&#8217;o atu atende sira, nia dehan agora da-dauk sira tende 91 pesoas mos hasoru ona difikuldade maib\u00e9 ida ne&#8217;e la taka dalan ba sira atu lakon Korajen no motiva hodi hakbesik aan ba sira nia maluk sira.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Tanba ema defisi\u00e9nsia ne&#8217;e mak vulner\u00e1vel liu parte iha edukasaun, agora iha tempu ona ba ami atu kail rasik ikan, ami lakohi ema seluk mak kail ikan fo ba ami,&#8221;<\/em> tenik Diretor Gaspar.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan Gabinete Diretora EBC Manleuana hateten, sira mos hasoru difikuldade oi-oin konab\u00e1 atende EhDM, tan ne&#8217;e liu hosi advokasia hato&#8217;o ona sira nia rekomendasaun ba Minist\u00e9riu Edukasaun, maib\u00e9 s\u00e9 Minist\u00e9riu rasik la fo konsiderasaun ba situasaun sira ne&#8217;e, sira sei uza sira nia kompet\u00e9nsia ba hato&#8217;o iha Primeiru Ministru oins\u00e1 mak bele haree situasaun ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ema hakarak balu labele iha kotuk, Governu tenke haree hotu situasaun hirak ne&#8217;e, meius oins\u00e1 ho atendimentu, meius ne&#8217;eb\u00e9 mak bele fo oportunidade ba ema hotu-hotu ne&#8217;eb\u00e9 hela iha kotukz pobreza nia laran no en termu de edukasaun,&#8221; <\/em>hatete Diretora EBC Manleuana.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha parte sorin representante Minist\u00e9riu Edukasaun Juventude no Desportu, Florentina Fernandes husu ba profesores sira katak durante tuir formasaun loron haat, atu partisipa ho m\u00e1ksimu atu nune&#8217;e eskola EBC Manleuana iha ema defisi\u00e9nsia ruma karik bele hanorin ho di&#8217;ak no valoriza ema hotu la haree ba difisi\u00e9nsia ka lae.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ita boot sira tenke halo oins\u00e1 para atu atende ho di&#8217;ak, hanorin di&#8217;ak ho ema defisi\u00e9nsia sira i labele hamosu deskriminasaun ho ema defisiente ho la defisiente, karik hamosu deskriminasaun husi manorin na&#8217;in sira, entaun halakon ona sira nia mentalidade, ema defisi\u00e9nsia sira mosu moe no ta&#8217;uk, sira labele aprende mat\u00e9ria ne&#8217;eb\u00e9 mak iha,&#8221; <\/em>hatete reprezenta MEJD Florentina.<\/p>\n\n\n\n<p>Formasaun ne&#8217;e rasik hetan apoiu hosi parseria AHDMTL, Minist\u00e9riu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD), Plan International no UNICEF.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Asosiasaun Halibur Defisiente Matan Timor-Leste (AHDMTL), servisu hamutuk ho Minist\u00e9riu Edukasaun, Juventude no Desportu (MEJD) iha Departmentu Edukasaun Inkluzivu, Segunda ne&#8217;e halo abertura formasaun loron haat ba profesor sira iha Ensinu B\u00e1ziku Sentral (EBC) Manleuana ho objetivu atu hasa&#8217;e konsi\u00e9nsia profesores sira nian ba atendimentu ema ho defisiensia matan iha eskola, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11352,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-11350","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edutek"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11350"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11353,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11350\/revisions\/11353"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}