{"id":11422,"date":"2022-02-11T22:08:02","date_gmt":"2022-02-11T13:08:02","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=11422"},"modified":"2022-02-11T22:08:05","modified_gmt":"2022-02-11T13:08:05","slug":"uma-kain-35-iha-manleu-la-konkorda-timor-gap-e-p-halo-armajenamentu-kombustivel-iha-sira-nia-fatin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2022\/02\/11\/uma-kain-35-iha-manleu-la-konkorda-timor-gap-e-p-halo-armajenamentu-kombustivel-iha-sira-nia-fatin\/","title":{"rendered":"Uma Kain 35 Iha Manleu La Konkorda Timor Gap e.p Halo Armajenamentu Kombustivel Iha Sira nia Fatin"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Komunidade uma kain 35 iha Aldeia Manuleu, suku Uenunuk, postu Administrativu Metinaro, Munis\u00edpiu Dili, la konkorda ho Timor GAP e.p atu halo aramajenamentu kombustiv\u00e9l iha komunidade nia rai no hela fatin, tanba rai ne\u2019e rai ne\u2019eb\u00e9 bealan husik hela mai sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jacarias Dos Santos nu\u2019udar Portavoz familia afeitadu ba iha konstrusaun Timor GAP,e.p iha Manuleu dehan, sira la konkorda ho Timor GAP,e.p atu mai halo aramajenamentu kombustiv\u00e9l iha fatin ne\u2019e, tanba fatin ida ne\u2019e bealan sira husik hela mai jerasaun sira, atu uza hodi halo atividade moris nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAmi la Konkorda Timor GAP e.p mai hari Aramajenamentu kombustiv\u00e9l&nbsp; iha ne\u2019e ho razaun katak ami m\u00f3s rai laiha ona, tanba ami nia rai mak uituan ne\u2019e deit ona, rai ne\u2019e&nbsp; hanesan rai ne\u2019eb\u00e9 bealan sira husik hela mai ami jerasaun no ami mos sukat ona ba jerasaun sira atu uza ba fatin agrikultura no hakiak animal no mos perpara ba iha jerasaun ne\u2019eb\u00e9 tuir mai atu hela hodi buka nia moris,\u201dJacarias informa ba jornalista Neon Metin iha&nbsp; Manuleu Metinaro, Kinta 10\/02.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan Timor GAP,ep atu foti rai ne\u2019e, atu tau aramajenamentu kombustiv\u00e9l nian, hodi dada mina husi fatin ida ne\u2019e ba iha hera &nbsp;ne\u2019eba. Iha ne\u2019e familia uma kain hamutuk 35 mak afeitadu, mas iha familia balum ne\u2019eb\u00e9 afeitadu hotu mas seidauk mai koalia, sira la koalia ida ne\u2019e direitu sira nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAmi familia ne\u2019eb\u00e9 afeitadu uma kain hamutuk 35, mas balun seidauk mai koalia, sira mai koalia liu 35 mak sai afeitadu ba aramajenamentu kombustiv\u00e9l ne\u2019e, mas balum seidauk mai halo deklarasaun katak sira mos afeitadu, maibe iha ne\u2019e ami sei la f\u00f3 Timor GAP e.p halo aramajenamentu kombustiv\u00e9l tanba ami nia rai mak ne\u2019e deit ona, no ami sei la f\u00f3 ba sira no ami sei la sai husi fatin ne\u2019e,\u201dnia esplika.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"567\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09-1024x567.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11424\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09-1024x567.jpeg 1024w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09-300x166.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09-768x425.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09-759x420.jpeg 759w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09-640x354.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09-681x377.jpeg 681w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-11-at-15.56.09.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>J<em><strong>acarias Dos Santos nu\u2019udar Portavoz familia afeitadu<\/strong><\/em>. [Foto: David | 11.02.2022]<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir se governu mak atu f\u00f3 kompensasaun ba m\u00f3s sei la konkorda ho ida ne\u2019e tanba ema moris iha rai ida ho nia kultura rasik masake Timor ne\u2019e ida mas kultura ne\u2019e sempre diferente. Hanesan ema oin foun ba fali iha fatin seluk m\u00f3s iha nia impaktu ba nia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSe sira mak f\u00f3 kompensasaun m\u00f3s ami lakohi ida, tanba hanesan Timor oan&nbsp; ne\u2019eb\u00e9 mak moris iha rai manuleu ne\u2019e ami senti katak&nbsp; ne\u2019e labele akontese ba ami lubuk ida ne\u2019e, tanba ema ida-idak moris iha nia rai&nbsp; ho nia kultura rasik, maske Timor ida deit maibe kultura la hanesan. Tanba hanesan ema foun ida ba fali fatin seluk dalaruma ami m\u00f3s hetan impaktu ne\u2019e ami la konkorda sira atu f\u00f3 kompensasaun tanba hakarak prosesu ne\u2019e tenke lao iha fatin ne\u2019eb\u00e9 mak determina. Ho ida ne\u2019e Ami husu ba governu tenke rona m\u00f3s ami, tanba ami nia fatin mak ne\u2019e deit ona,\u201dtenik&nbsp; Jacarias.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha fatin hanesan Agripina da Cunha m\u00f3s afeitadu ba iha&nbsp; Aramajenamentu kombustiv\u00e9l ne\u2019e dehan, iha ne\u2019e Timor GAP e.p, atu halo Aramajenamentu kombustiv\u00e9l iha ne\u2019e,&nbsp; sira mai halo iha ne\u2019e komunidade sira iha ne\u2019e atu ba hela ne\u2019eb\u00e9 no hakiak sira nia animal sira iha ne\u2019eb\u00e9, tan ida ne\u2019e la konkorda ho Timor GAP e.p atu halo armajem mina nia iha ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSira atu hasai ami, ami atu ba ne\u2019eb\u00e9 no atu hela iha ne\u2019eb\u00e9, tanba ami rai laiha ona, rai mak ida ne\u2019e deit. Iha ne\u2019e ami laos isin tanan maibe ami iha animal sira atu lori ba ne\u2019e, ne\u2019e ami la konkorda Timor GAP e.p atu mai tama iha ne\u2019e.&nbsp; Sira atu selu osan ohin hau uza hotu ona, maibe rai hau atu buka fali iha ne\u2019e, sira atu selu osan m\u00f3s hau lakoi tanba hau hakrak mak rai ne\u2019e no atu hela iha rai ne\u2019e,\u201d Agripina hateten.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia konta rai ne\u2019e avo sira mak husik hela ba nia aman sira, \u201cTanba hau nia aman lori hau mai iha fatin ne\u2019e buat hotu laiha no seidauk&nbsp; iha uma diak&nbsp; no sei hela iha uma kadeiru tan no hela hamutuk ho animal, mas agora buat hotu diak&nbsp; sira atu mai fali hodi halo aramajen ho ida ne\u2019e mak hau laran triste los\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir antes ne\u2019e sira hela iha manatuto, tanba funu ne\u2019e mak sira aman sira halai ba iha ne\u2019eba, \u201cno lori ami ba moris iha ne\u2019eba no hela iha ne\u2019eba, to\u2019o ikus hau nia aman sira mai fali haree rai ne\u2019e mamuk entaun sira dehan rai ne\u2019e ita nian no ita nia avo sira nian ne\u2019eb\u00e9 ita ba fali hela iha ne\u2019eb\u00e1, entaun hau nia aman sira lori ami mai fali iha ne\u2019e iha tinan 1991 no to\u2019o mai agora ami hela iha ne\u2019e\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir autoridade lok\u00e1l nia nia laiha interese ba povu, nia iha interse ba estadu no apoiu ba estadu atu mai foti deit mak povu nia rai ida ne\u2019e. \u201cHo ida ne\u2019e husu ba governu atu haree mos ami povu, no tetu didak bainhira atu halo armajem mina nia iha fatin ne\u2019e\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neon Metin mos halo esforsu hodi halo konfirmasaun ho autoridade lokal Uenunuk, Simao Mendonca via telefone konaba komunidade afetadu sira nia preokupasaun, nune\u2019e ba Neon Metin Simau haktuir katak, nu\u2019udar autoridade lok\u00e1l iha ne\u2019e tenke apoiu governu central atu halo aramajenamentu kombustivel iha ne\u2019e, tanba ida ne\u2019e fo benef\u00edsiu ba nasaun laos ba ema ida ka rua nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHau nia pozisaun pasti apoiu programa estadu nian atu halo Aramajenamentu kombustiv\u00e9l iha ne\u2019e, tanba hau nu\u2019udar autoridade lok\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 apoiu governu central nian iha base, ami tenke apoiu ba iha governu central programa ne\u2019e, sei la apoiu mos la diak, apoiu mos ladiak,\u201d nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir konaba rai ne\u2019eb\u00e9 mak Timor GAP e.p atu halo aramajenamentu kombustiv\u00e9l iha Manuleu, ne\u2019e rai privadu povu nian, laos rai estadu nian. Se komunidade m\u00f3s la konkorda atu halo aramajenamentu kombustiv\u00e9l iha ne\u2019e nu\u2019udar autoridade lok\u00e1l mos labele obriga entaun fila fali ba iha dezisaun estadu nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKonba atu halo iha rai seluk ida ne\u2019e hau la hatene tanba ida ne\u2019e programa estadu nian, se sira la konkorda hau m\u00f3s labele obriga ne\u2019e sei fila fali ba dezisaun estadu nian, tanba sira hahu husi primeru governu mai to\u2019o agora ema mak troka maibe programa ne\u2019e la troka no ami halo kontinuasaun&nbsp; deit, agora rai nain atu konkorda ka la konkorda hau laiha komentariu ba iha ida ne\u2019e, maibe hau atu hateten deit katak programa dezenvolvimentu ba nasaun&nbsp; iha area kombustiv\u00e9l ami labele impede, maibe governu m\u00f3s tenke trata rai na\u2019in ho digunu,\u201d tenik nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Entertantu&nbsp; tuir informasaun ne\u2019eb\u00e9 mak Neon Metin asesu iha tereinu katak, rai ne\u2019eb\u00e9 atu halo aramajenamentu kombustiv\u00e9l&nbsp; nian hamutuk 77 hektare, no rai ne\u2019e pretense ba iha Aldeia Manuleu, suku Uenunuk, postu Administrativu Metinaro, Munisipiu Dili.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To\u2019o not\u00edsia ne\u2019e tun Neon Metin sedauk halo konfirmasaun ho parte Timor Gap e.p nian<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Komunidade uma kain 35 iha Aldeia Manuleu, suku Uenunuk, postu Administrativu Metinaro, Munis\u00edpiu Dili, la konkorda ho Timor GAP e.p atu halo aramajenamentu kombustiv\u00e9l iha komunidade nia rai no hela fatin, tanba rai ne\u2019e rai ne\u2019eb\u00e9 bealan husik hela mai sira. Jacarias Dos Santos nu\u2019udar Portavoz familia afeitadu ba iha konstrusaun Timor GAP,e.p iha Manuleu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11423,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-11422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11422"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11425,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11422\/revisions\/11425"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}