{"id":12684,"date":"2022-04-15T23:30:14","date_gmt":"2022-04-15T14:30:14","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=12684"},"modified":"2022-04-15T23:30:16","modified_gmt":"2022-04-15T14:30:16","slug":"lian-defisiente-matan-ba-kandidatu-prezidente-republika-promove-inkluzaun-sosial","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2022\/04\/15\/lian-defisiente-matan-ba-kandidatu-prezidente-republika-promove-inkluzaun-sosial\/","title":{"rendered":"Lian Defisiente Matan Ba Kandidatu Prezidente Republika: Promove Inkluzaun Sosi\u00e1l"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ema ho Defisi\u00e9nsia Matan (EhDM) husi Asosiasaun Centru Dezemvolvimentu Inkluzaun Timor-Leste (CDITL) no Asosiasaun Halibir Difisente Matan Timor-Leste (AHDTL) ne\u2019eb\u00e9 hela iha STM Becora Dili, hato&#8217;o sira nia esperansa ba Prezidente Rep\u00fablika foun eleitu, tenki harii dezenvolvimentu edukasaun ida inkluzivu ida di\u2019ak liu tan no promove inkluzaun sosial iha sosiedade, tau matan ba Ema ho defisiensia (EhD) sira nia kondisaun moris tantu iha sidade no sira ne\u2019eb\u00e9 sei iha \u00e1rea remotas hodi labele husik ema ida iha kotuk, husu atu konsidera mos dezenvolvimentu infra-estrura ida ne\u2019eb\u00e9 ases\u00edvel ba ema hotu, tan hirak ne&#8217;e mak sira konsideran nu\u2019udar bein-estar ba ema hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Neon Metin halo entrevista ho Diretor Ezekutivu CDITL, Martinho Guteres (34) hosi munis\u00edpiu Baucau, nia espera katak ba eleisaun tinan 2022-2027 ne\u2019e la&#8217;o ho di&#8217;ak, la iha intervensaun ne&#8217;eb\u00e9 ke implika votasaun ne&#8217;e rasik, alein de ne&#8217;e kandidatura na&#8217;in rua ne&#8217;e entre ida mak manan, ukun nia povu ho interese no lori povu nee ba moris di&#8217;ak no dezemvolvimentu ba rai doben Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cDala barak ona ami halo ami nia advokasia ba Prezidente aktual, ami ezije promove nafatin inkluzaun sosial, tau aas dezenvolvimentu ne&#8217;eb\u00e9 mak ema hotu sente no espasu ida inkluzivu. Rekomenda mos ba kandidadu Prezidente Rep\u00fablika eleitu keta haluhan kopera ho governu oins\u00e1 atu ratifika lalais tratadu internasion\u00e1l direitu ema defisi\u00e9nsia, tanba ida ne&#8217;e ami sira nia ezijensia prinsipal,\u201d <\/em>Martinho rekomenda ba kandidadut eleitu.<\/p>\n\n\n\n<p>Diretor CDITL mos hato\u2019o nia mensajen ba maluk defisi\u00e9nsia sira iha \u00e1rea remotas atu hakbesik aan autoridade lokal hodi hato\u2019o difikuldade no prblema ne\u2019eb\u00e9 sira hasoru relasiona ho sira nia kondisaun, tanba dala barak komunidade no fam\u00edlia sira halo estigma deskriminasaun, halo sira sai marzinalizadu ba sira nia partisiasaun iha movimentu ka organizasaun sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos defisiente matan, Celestina Carion ho idade 27, nu\u2019udar membru CDITL hosi munis\u00edpiu Liqui\u00e7a hato&#8217;o nia esperansa ba kandidatu Prezidente Rep\u00fablika foun tinan 2022-2027, tenki ukun ho fuan no dezenvolve rai doben Timor-Leste, tenki tau prioridade ba ema ho defisi\u00e9nsia no kria&nbsp; trotoar ida ases\u00edvel ba difisiensia iha estrada p\u00fabliku inklui infra-esturuta ases\u00edvel iha edif\u00edsiu p\u00fabliku sira. Nia mos rekomenda atu tau matan ba sira nia hela fatin ne\u2019eb\u00e9 la sufisiente hodi akumula sira.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cFatin ba ema ho defisi\u00e9nsia seidauk maximu iha sidade Dili no ami eziji nafatin ba na\u2019i-ulun sira ukun ho loloos, karik tane netik ema ho defisi\u00e9nsia nia dignidade, tanba dala barak ema ho defisi\u00e9nsia hetan diskriminasaun. Ha&#8217;u rekomenda ba Kandidatu eleitu ba PR, tenki tau matan mos ba ema ho defisi\u00e9nsia nia fatin, tanba fatin ne&#8217;eb\u00e9 agora da-dauk ami hela ne&#8217;e mos labele akumula ema barak,\u201d<\/em> Celestina nia esperansa.<\/p>\n\n\n\n<p>Difisi\u00e9nsia matan, Tome Freitas (34), membru CDITL, hosi munis\u00edpiu Baucau hato&#8217;o nia esperansa ba kandidatu Prezidente Rep\u00fablika&nbsp; eleitu ajuda netin sira nia presiza ba nesesidade uma laran ni-nian. Nia dehan fatin ne\u2019eb\u00e9 sira hela ba sente seguru tanba nu\u2019udar volunt\u00e1riu, tanba ne\u2019e nia husu atu tau matan no ajuda netik fundu finanseiru balu ba sira.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKarik ida ne&#8217;eb\u00e9 mak sa\u2019e karik, labele haluha ami difisi\u00e9nsia sira iha Dili no mos maluk difisi\u00e9nsia ne&#8217;eb\u00e9 mak sei iha \u00e1rea rural nomos labele haluhan ferik katuas sira mos tenke tau matan hotu ba sira. Ita rona sira nia promesa ne&#8217;e oi-oin de&#8217;it, se karik 2022 at\u00e9 2027 mak sira la tuir promesa, entaun ami mos fuan moras, ami dehan sira mai bosok ami difisi\u00e9nsia, ne&#8217;e ami senti ladun di&#8217;ak,\u201d<\/em> dehan Tome.<\/p>\n\n\n\n<p>Tome nafatin enkoraja nia maluk difisi\u00e9nsia seluk atu labele lakon vontade hodi mai aprende iha D\u00edli, nia dehan tanba dala barak nia maluk difisi\u00e9nsia sira dehan atu aprende hodi halo tan sa\u00edda, maib\u00e9 nia nafatin husu ba sira atu bele aprende hodi iha ko\u00f1esimentu oi-tuan.<\/p>\n\n\n\n<p>Jose de Jesus Siqueira, idade 24 hosi munis\u00edpiu&nbsp; Lautem, nu\u2019udar memebru AHDMTL hato&#8217;o nia esperansa ba kandidtu Prezidente na&#8217;in rua, ida ne&#8217;eb\u00e9 mak eleitu ba PR, \u201cha&#8217;u rekomenda ba sira katak lalika husik ema ho defisi\u00e9nsia iha kotuk, ami mos iha direitu iha \u00e1rea saida de&#8217;it, maske ami nia matan mak la hare maib\u00e9 fizikamente neon na&#8217;in kakutak funsi nafatin,\u201d Jos\u00e9 hato\u2019o.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHa&#8217;u reprezenta ema ho defisi\u00e9nsia, ezije nafatin ba governu loke edukasaun no infrasturtura. Konab\u00e1 edukasaun durante ne\u2019e implementa ona edukasaun inkluzivu maib\u00e9 sedauk la&#8217;o ho maximu iha Timor-Leste, ami ezije nafatin ba kandidatu na\u2019in rua ne\u2019e, ida ne&#8217;eb\u00e9 mak eleitu tau import\u00e1nsia ba edukasaun atu nune&#8217;e ema ho defisi\u00e9nsia bele asesu ba edukasaun sai maximu liu tan iha Timor-Leste,\u201d <\/em>Jose nia esperansa ba edukasaun inkluzivu ida di\u2019ak liu tan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan, fatin ne\u2019eb\u00e9 sira utiliza hodi tuir formasaun ne\u2019e sente la seguru tanba kloot no sira aluga de&#8217;it, tanba ne\u2019e nia husu ba kandidatu Prezidente Rep\u00fablika eleitu komunika ho govenru atu buka fatin ida ba ema ho defisi\u00e9nsia ida ne\u2019eb\u00e9 seguru liu hodi tuir formasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hato\u2019o mos mensajen ba maluk defisi\u00e9nsia sira iha Timor-Leste, liu-liu sira iha \u00e1rea remotas ne\u2019eb\u00e9 sei analfabetizasaun, organizasaun AHDMTL nakloke ba ema hotu atu kore ema ho defisi\u00e9nsia iha bareira de deskriminasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan defisi\u00e9nsia matan Juela de Jesus da Silva (26), hosi munisipiu Manufahi, postu administrativu Same,&nbsp; hato&#8217;o nia esperansa ba kandidatu Prezidente Rep\u00fablika na&#8217;in rua ida ne\u2019eb\u00e9 eleitu ba&nbsp; PR kar\u00edk tau prioridade ba ema ho defisi\u00e9nsia, tanba sira lakohi iha kotuk nafatin tanba ita nu\u2019udar ema hotu, so orgaun matan mak sira la hare maib\u00e9 sentimentu funsionamentu hanesan ho ema normal.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ami defisi\u00e9nsia matan lakohi ema fo kasian mai ami, ami hakarak inklina aan iha laran tanba demokrasia direitu hanesan, ami mos hakarak asesu ba edukasaun to&#8217;o universidade, tanba ami nia futuru ba aban bain rua nian, tanba sidadaun Timor oan iha direitu hanesan,\u201d<\/em> nia hato\u2019o<\/p>\n\n\n\n<p>Juela apresia tebes ba Organizsaun AHDMTL, <em>\u201ctanba ha&#8217;u iha uma la hatene\u00a0 letra A ho B, maib\u00e9 ha&#8217;u hakat mai iha fatin ida ne&#8217;e tuir formasaun letra Brail ha&#8217;u bele hatene lee, mezmu la hare\u00a0 maib\u00e9 uza liman mak raba, tuir ita nia sentimentu bele le ba los mai los,\u201d<\/em> dehan Juela.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Ema ho Defisi\u00e9nsia Matan (EhDM) husi Asosiasaun Centru Dezemvolvimentu Inkluzaun Timor-Leste (CDITL) no Asosiasaun Halibir Difisente Matan Timor-Leste (AHDTL) ne\u2019eb\u00e9 hela iha STM Becora Dili, hato&#8217;o sira nia esperansa ba Prezidente Rep\u00fablika foun eleitu, tenki harii dezenvolvimentu edukasaun ida inkluzivu ida di\u2019ak liu tan no promove inkluzaun sosial iha sosiedade, tau [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12685,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-12684","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12686,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12684\/revisions\/12686"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}