{"id":1284,"date":"2019-10-12T13:15:07","date_gmt":"2019-10-12T13:15:07","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=1284"},"modified":"2019-10-12T13:15:07","modified_gmt":"2019-10-12T13:15:07","slug":"debate-tvov-iii-prezidente-ppn-arao-noe-dehan-la-iha-impasse-politik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2019\/10\/12\/debate-tvov-iii-prezidente-ppn-arao-noe-dehan-la-iha-impasse-politik\/","title":{"rendered":"Debate TVOV III, Prezidente PPN Arao Noe Dehan La Iha Impasse Politik"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Reportajen\u00a0Santina Lucia da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Komisaun Nasional Justisa ba Paz organiza debate Timor-Leste Voice of the Voiceless (TVOV) ba da III ho tema, Dezenvolvimentu Sosiedade ida Solidaria no Fraterna \u201cTansa ihaimpassePolitika\u201d?. Prezidente Parlamentu Arao Noe dehan iha debate ne\u2019e la iha impasse politik, orgaun estadu sira halo sira nia knar tuir konstituisaun. Debate halao ohin, 12\/10, iha Salaun Katedral, Dili.<\/p>\n<p>Prezidente Komisaun Nasional Justisa no Paz, Pe. Herminio de Fatima Goncalves hateten, bazeia ba situasaun real impasse politika mosu tanba membru balun seidauk simu pose hodi halo vingansa politika entre orgaun estadu sira, liuliu Prezidente da Republika no Parlamentu Nasional to\u2019o kansela viajen Prezidente Republika nian.<\/p>\n<p>\u201cBa hau situasaun saida de\u2019it laos importante ba naran, importante ba situasaun real agora ne\u2019e, membru governu la kompletu, embaixadores pendentes, Prezidente ninia viajen ba liur kanseladu tomak, tanba sira ne\u2019e, ema sira ne\u2019e hala\u2019o servisu nasaun nian, maib\u00e9 kanseladu hotu,\u201d hateten Pe. Herminio de Fatima Goncalves .<\/p>\n<p>Nia dehan tan, \u201cNasaun Timor nia dezenvolvimentu atu lao ba ne\u2019eb\u00e9? tanba ne\u2019e mak lider poitiku sira, korpu diplomatiku, akademista, jurista atu mai laos troka ideia maib\u00e9 pelumenus f\u00f3 inspirasaun ba sosiedade kona-ba situasaun ohin loron nian. Saida mak tenki motiva sosiedade no ita hotu hodi sai husi situasaun ne\u2019ebe ohin loron balun dehan impasse no la impase, balun dehan situasaun fahe malu sira ne\u2019e, ita tenki sai husi buat sira ne\u2019e ita labele mout iha laran.\u201d<\/p>\n<p>Pe. Herminio haree katak impasse politika lao tinan ona ne\u2019e prejudika dezenvolvimentu timor-leste tanba ministeriu lubun la bele ezekuta orsamentu ho di\u2019ak tanba seidauk iha ministru.<\/p>\n<p>Prezidente Parlamentu Nasional, Ar\u00e3o Noe de Jesus afirma, nia konkorda ho panelista balun iha debate publiku TVOV ne\u2019eb\u00e9 dehan la iha impasse politika, tanba orgaun soberanu sira nian lao di\u2019ak hela tuir ida-idak nia knaar no kompetensia konstituisional.<\/p>\n<p>\u201cTopiku ida relevante teb-tebes relasiona ho situasaun politika ne\u2019eb\u00e9 agora dadaun akontese. Hau haree panelista ne\u2019eb\u00e9 aprezenta iha faze primeiru hau konkorda ho sira katak la iha impasse politika ida. Tanba instituisaun sira funsiona hela, artigo 106 kona-ba formasaun do governu aplika, laiha partidu mais votadu, iha aliansa maioria parlamentar ida atu bele forma konstitui ne\u2019e prosesu lao. Orgaun soberania sira ida-idak hala\u2019o nia knar tuir konstituisaun, \u201dafirma Prezidente Parlamentu Nasional, Ar\u00e3o Noe de Jesus.<\/p>\n<p>\u201cPrezidente la sai ba rai liur depois nain 9l a f\u00f3 pose, ida ne\u2019e mandatu konstituisional ba autorizasaun Parlamentu Nasional ba iha Prezidente nian. Iha konstituisaun hateten katak, Prezidente atu sai ba liur tenki husu ba parlamentu, parlamentu tenki ezerse nia funsaun ida vota mak hodi autoriza, desizasaun parlamentu nia kontituisional, tanba ne\u2019e mak parlamentu la halo inkonstituisional ba asaun sira ne\u2019e,\u201d Arao reforsa tan.<\/p>\n<p>Diret\u00f3r Sentru Estadu ba Dame no Dezenvolvimentu (CEPAD), Jo\u00e3o Boavida, argumenta katak, impasse politika lao besik tinan 2 tanba iha obstaklu boot entre parte rua, Prezidente\u00a0 Republika no Governu AMP.<\/p>\n<p>\u201cBesik tinan 2 ona, ita moris no estadu nia moris hanesan moris iha fatin de\u2019it laiha velosidade ida mak atu halo ita hakat ba oin, tanba la iha komunikasaun politika ida diak entre Prezidente Republika ho Governo AMP,\u201d Joao esplika<\/p>\n<p>Reit\u00f3r UNITAL, Florindo Pereira hateten, impasse poltika ne\u2019e mosu tanba egoismu individu no grupu, mais tuir lolos ita hamutuk para lori timor ne\u2019e ba ida di\u2019ak liu.<\/p>\n<p>\u201cIta refleta fila-fali ba antes ukun-an, momentu ne\u2019eba ita hamutuk, depois de ukun-an tiha ita labele hamutuk, ida-idak lao ninian. Ita tenki iha moral politika atu bele harii nasaun ne\u2019e di\u2019ak, tanba instituisaun ne\u2019eb\u00e9 mak estadu nia ne\u2019e, laos ida-idak hamrik servisu mesmesak sira iha inter-independensia ba malu, atu nune\u2019e lori povo nia moris ne\u2019e ho di\u2019ak,\u201d hateten Florindo.<\/p>\n<p>TVOV partisipa husi lider poitiku sira, korpu diplomatiku, akademista, jurista, no estudante universitario. Debate ida ne\u2019e akontese iha momentu komem\u00f3rasaun loron Papa Jo\u00e3o Paulo II nia mai vizita Timor-Leste, iha loron, 12\/10\/1989.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen\u00a0Santina Lucia da Costa Komisaun Nasional Justisa ba Paz organiza debate Timor-Leste Voice of the Voiceless (TVOV) ba da III ho tema, Dezenvolvimentu Sosiedade ida Solidaria no Fraterna \u201cTansa ihaimpassePolitika\u201d?. Prezidente Parlamentu Arao Noe dehan iha debate ne\u2019e la iha impasse politik, orgaun estadu sira halo sira nia knar tuir konstituisaun. Debate halao ohin, 12\/10, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1285,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-1284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1284"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1286,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1284\/revisions\/1286"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}