{"id":14144,"date":"2022-10-20T23:08:32","date_gmt":"2022-10-20T14:08:32","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=14144"},"modified":"2022-10-20T23:08:33","modified_gmt":"2022-10-20T14:08:33","slug":"hak-prontu-fasilita-formasaun-ba-parpol-molok-hakat-ba-elpar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2022\/10\/20\/hak-prontu-fasilita-formasaun-ba-parpol-molok-hakat-ba-elpar\/","title":{"rendered":"HAK Prontu Fasilita  Formasaun ba Parpol Molok Hakat ba ELPar"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hakerek nain ekipa AJTL<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dili-Diret\u00f3r Asosiasaun HAK (Hukum Asasi Keadilan), Sisto Dos Santos informa, nia parte pronto apoiu formasaun ba\u00a0 l\u00edder partidu Pol\u00edtiku sira molok hakat ba Eleisaun Parlament\u00e1r (ElPar) atu\u00a0 labele uza lian kro&#8217;at hanesan ataka malu, insulta malu, sura kolen,\u00a0 iha eleisaun ne&#8217;eb\u00e9 sei realiza iha tinan 2023.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cTuir ami nia haree lider sira neeb\u00e9 mak la maduru uza lian kroat hodi halo ema seluk sofre nee lider sira neeb\u00e9 mak la iha kapasidade hanesan pol\u00edtika ida, se sira la iha kapasidade ami prontu atu hanorin sira oins\u00e1 atu konvense ema la ho lian Kroat&#8221;<\/em> esplika diret\u00f3r Asosiasaun HAK, ba Membru AJTL, iha nia knaar fatin Farol, D\u00edli, Kinta, 20\/10\/2022.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diret\u00f3r ne&#8217;e haktuir, ba l\u00edder sira ne&#8217;eb\u00e9 seidauk bele konvense iha ema seluk ne&#8217;e sira presiza aprende tan pol\u00edtika, oins\u00e1 atu transforma ema ho maneira ka ajenda pol\u00edtika, no plataforma pol\u00edtika ka idelojia pol\u00edtika ida neeb\u00e9 mak atu liberta militante no simpatizantes sira iha eleisaun Parlament\u00e1r<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Durante ne&#8217;e HAK nota pol\u00edtika na&#8217;in sira m\u00f3s dala ruma balu geger tanba sira hanoin katak insulta ema atu hetan nia simpatia maib\u00e9 sidadaun ne&#8217;eb\u00e9 mak komprende lala&#8217;ok pol\u00edtika maib\u00e9 militante sira sei hadook aan husi sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHAK nafatin f\u00f3 hanoin hela ba pol\u00edtika sira atu la bele haluha &#8216;amnesia\u2019 saida mak akontese iha pasadu (1974-1975) tanba iha altura ne&#8217;eb\u00e1 l\u00edder pol\u00edtiku sira sei infant\u00edl tan ne&#8217;e liafuan sira ne&#8217;eb\u00e9 mak sira koloka kroat liu, lia kro&#8217;at entre sira ho sira hodi kadi nanal maib\u00e9 ikus prezudika ba povu Maubere tanba\u00a0 povu ne\u2019e kadi katana ho dima la&#8217;\u00f3s kadi fali nan\u00e1l hodi insultu malu&#8221;<\/em> hatutan nia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">HAK triste tanba l\u00edder pol\u00edtiku sira seidauk libertadu tanba sira nafatin repete sa\u00edda mak akontese iha (1974-1975) tan ne&#8217;e konseku\u00e9nsia boot ida mak povu bain-bain barak mak tenke lakon nia vida tanba sira oho malu, obedese no adora ba sira nia lider ne&#8217;eb\u00e9 sira simpatia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba ne&#8217;e HAK nota katak durante eleisaun sira ba kotuk&nbsp; ne&#8217;e kontinua hamosu violensia iha eleisaun sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;ida tanba tuir natureza prinsipiu direitus umanus ema ida uza lia-fuan ida ne&#8217;eb\u00e9 mak azita ema seluk ho intensaun ida\u00a0 atu paratiza de&#8217;it nia opozisaun nee violasaun&#8221;<\/em> afirma nia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sosiedade Sivil ne&#8217;e akresenta, tuir lolos nee knaar Komisaun Nasional Eleisoe\u00f1s nian atu f\u00f3 hanoin lider sira katak povu ne&#8217;e sei traumatizadu bainhira atu halo propaganda pol\u00edtika la bele uza lian kroat sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cPol\u00edtika nain sira neeb\u00e9 la iha kapasidade uza nafatin lian kro&#8217;at, ne&#8217;e l\u00edder sira ne&#8217;eb\u00e9 geger no estraga nia bele sai bulak imajina se lider pol\u00edtiku ida mak bulak aban bainrua nia ukun, ne&#8217;e governu bulak ka geger, aban bainrua nia sai deputadu ne&#8217;eb\u00e9 geger no deputadu geger atu kan ten de\u2019it ba pensaun vitalisa no kareta pazero sira hakarak badiu kinta ho sesta nee sai ona husi D\u00edli urus sira nia projetu no sira nia lia depois hetan perdiam nee tenke investiga&#8221;<\/em> hatete diret\u00f3r HAK.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba hahalok Insulta malu iha kampa\u00f1a sei f\u00f3 impaktu ba povu no agora povu trauma tanba lider pol\u00edtika nee sai aman ba nasaun no povu la&#8217;\u00f3s sai fali manurade hodi la ko\u00f1ese nia povu, pol\u00edtika na&#8217;in sira ne&#8217;eb\u00e9 la iha kbiit presiza lee&nbsp; relatoriu final CNC nian nune&#8217;e la bele uza pol\u00edtika ho violensia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cIta nia lider pol\u00edtika sira m\u00f3s barak mak la lee hela relat\u00f3riu finansia ho rekomendasaun sira CHEGA nian tanba rekomendasaun CHEGA hatete hela katak pol\u00edtika na&#8217;in sira nia obrigasaun mor\u00e1l ka dever atu la bele uza liaguagem Kro&#8217;at sira iha tempu kampa\u00f1a nunee la bele repete tan violensia sira ne&#8217;ebe mak ita ultrapasa ona iha periodu okupasaun militar Indonezia dezde 1974 too 1999 maib\u00e9 infelizmente l\u00edder pol\u00edtika sira nafatin toman ka rom\u00e1ntiku demais ho sira nia\u00a0 lia-fuan kro&#8217;at ne&#8217;e haktuir diret\u00f3r ne&#8217;e&#8221;<\/em> akresenta nia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Partidu Pol\u00edtiku tenke&nbsp; evita insulta malu, nune&#8217;e nia m\u00f3s husu ba&nbsp; CNE atu&nbsp; hanoin sira hanesan l\u00edder partidu pol\u00edtika iha eleisaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alende ne&#8217;e HAK rekomenda partidu ida la bele kaer metin lider pol\u00edtika ida neeb\u00e9 lanu hodi insulta ema nee la diak maib\u00e9 libertasaun povu nee la&#8217;\u00f3s insulta ema no&nbsp; hatun ema nia dignidade, no labele&nbsp; sura kolen,&nbsp; nee konsidera pol\u00edtika infantil tanba libertasaun nee laos atu sura kolen, atu liberta povu laos atu liberta fali kolen, nee lider pol\u00edtika ignorante hanoin de\u2019it nia an sura de\u2019it nia kolen haluha nia povu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cIta tenke orgullu katak ita nasaun ida neeb\u00e9 libertadu no maduru agora povu maduru lider tenke maduru liu fali povu ami husu lider nee atu sai edukad\u00f3r no inspirad\u00f3r atu sai ulun, neon ho fuan ba povu hotu-hotu laos lider ida tau nia an sai fali ain hodi sama ema nia sasan no ibun nakfilak sai fali kroat<\/em> nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha sorin seluk, Akademista Julio Aparicio fo hanoin ba partidu pol\u00edtiku sira katak, iha tempu kampa\u00f1a ko&#8217;alia programa ne&#8217;e di&#8217;ak ba militante sira hodi hanorin nia militante sira kona-ba ligasaun pol\u00edtika iha Timor laran tomak no halo promosaun ba Programa Partidu sira ne&#8217;eb\u00e9 prepara ona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cIha Timor nee kampa\u00f1a nee laos hato&#8217;o sira nia programa maib\u00e9 sir aba hatun malu mak barak liu, sira la koalia kona-ba saida mak sira atu halo iha futuru, no sira nia maneira kampa\u00f1a hanesan nee f\u00f3 impaktu ba sira nia moris, impaktu m\u00f3s ba sira nia partidu, tanba nee mak wainhira sira halo kampa\u00f1a ema balu la gosta tanba sira ba atu hatun malu, kampa\u00f1a sira iha tempu uluk mai too da-daun nee la iha mudansa, tanba iha kampa\u00f1a sira sempre insulta malu, hatete aat malu&#8221; <\/em>dehan Julio Aparicio<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir, bainhira lideransa pol\u00edtika ida iha kampa\u00f1a mak insulta malu no fahe komunidade nee agrupa tiha ita nia komunidade ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;ezemplu hanesan partidu A ba koalia aat partidu B entaun iha nee militantes husi partidu B nian la gosta ona militantes husi partidu A nian, konflitu kuandu mosu iha fatin-fatin sira nee liu-liu iha tempu kampa\u00f1a, ida nee lideransa pol\u00edtika sira mak sempre soran povu sira, Lider partidu pol\u00edtika sira sura sira nia kolen se mak la kolen, ema hotu-hotu nee kontribui ba estadu no nasaun nee, la bele privatiza tiha rai ida nee katak sira mesak deit, nee hau kontra, ema hotu luta, ema hotu funu, nia mesak deit nia la bele, ema hotu funu nain, mentalidade sira hanesan nee mak estraga tiha rai ida nee privatiza tiha estadu sai tiha sira nia&#8221; <\/em>Dehan Julio Aparicio.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akademista ne&#8217;e hatutan, lideransa sira sura kolen nee sira hetan ona sira nia direitu, hetan ona kargu, balu sai ona prezidente, veteranus sira m\u00f3s kada fulan hetan osan, maib\u00e9 ema balu luta ba funu too oras nee la hetan osan ka kargun ruma, ema sira kastigu iha Atauro too oras nee la hetan osan, tanba nee lideransa sira lalika sura kolen ba malu, tnba rai ida nee ema hotu luta, para ona ho sura kolen nee ema barak mak terus ba rai ida nee.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akademista nee m\u00f3s husu ba lider partidu pol\u00edtika sira iha kampa\u00f1a atu hatoo deit sira nia programa laos ba insulta malu fali, lideransa nee tenki sai mahon no sai manorin ba ema seluk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Entretantu, Eis Kandidatu ba Prezidente Rep\u00fablika,&nbsp; Antero Benedito da Silva, hatete, insulta malu nee sira nia m\u00e9todu ida neeb\u00e9 bolu subjetivizmu, tanba sira hare katak ataka malu fahe ba lider ida nee no lider ida neeba no sira bele sunu sira nia militantes sira nee fanatiku sira hodi ataka malu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cJoven sira agora ne&#8217;e gosta liu mak buat ida insulta malu nee, koalia soke ida nee soke ida neeba, tanba sira nia minedset nee sei domina hela ho konflitu, kuandu ita koalia ho rasional nee la tama ema nia ulun, sira hakarak mak buat neeb\u00e9 soke sira nia emosaun, sosiedade nee emosion\u00e1l liu la rasional tenik L\u00edder Independente,&#8221;<\/em> Antero Benedito da Silva, iha nia knaar fatin kampus UNTL Kaikoli D\u00edli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia esplika katak, objetivu husi kampa\u00f1a nee atu halo sosializa sira nia programa, hatoo sira nia misaun ni vizaun partidu nian ba sosiedade sira, maib\u00e9 partidu barak mak iha tempu kampa\u00f1a ba halo propaganda deit. Nunee nia husu ba partidu sira presiza halo formasaun pol\u00edtika, formasaun para militantes sira hatene lala&#8217;ok Pol\u00edtika ne&#8217;e oins\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00a0&#8220;ema balu dehan pol\u00edtika nee artes, kuandu ita iha Sistema demokrasia ita uza estratezia neeb\u00e9 \u00famanistiku, respeita ema seluk nia opiniaun pozisaun pol\u00edtiku no sira nia ideolojia, hamenus despezas sira neeb\u00e9 desnesesariu dala ruma partidu sira gasta osan demais liu at\u00e9 sosa votus m\u00f3s iha, kampa\u00f1a sira liu ba Fretilin gasta osan besik miliaun 10 no CNRT gasta osan liu miliaun 10 ba leten, osan sira nee mai husi ne&#8217;eb\u00e9, estadu nian ka husi fatin seluk&#8221; <\/em>hakle&#8217;an nia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekipa III m\u00f3s tenta halo konfirmasaun Komisaun Nasional Eleisaun (CNE &#8211; sigla Portug\u00e9s) atu husu kona-ba preparasaun ka orientasaun ba partidu pol\u00edtiku molok ba Eleisaun Parlament\u00e1r maib\u00e9 sira (CNE-red) la iha fatin. Ekipa Kobertura.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>***(artigu ne&#8217;e publika parte husi treinamentu ne&#8217;ebe realiza husi AJTL ho UNDP)<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakerek nain ekipa AJTL Dili-Diret\u00f3r Asosiasaun HAK (Hukum Asasi Keadilan), Sisto Dos Santos informa, nia parte pronto apoiu formasaun ba\u00a0 l\u00edder partidu Pol\u00edtiku sira molok hakat ba Eleisaun Parlament\u00e1r (ElPar) atu\u00a0 labele uza lian kro&#8217;at hanesan ataka malu, insulta malu, sura kolen,\u00a0 iha eleisaun ne&#8217;eb\u00e9 sei realiza iha tinan 2023. \u201cTuir ami nia haree lider [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14145,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-14144","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14146,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14144\/revisions\/14146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}