{"id":14238,"date":"2022-11-12T23:34:09","date_gmt":"2022-11-12T14:34:09","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=14238"},"modified":"2022-11-12T23:34:30","modified_gmt":"2022-11-12T14:34:30","slug":"pr-horta-timor-leste-tama-asean-ita-nia-ekonomia-bele-haksoit-ba-oin-makaas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2022\/11\/12\/pr-horta-timor-leste-tama-asean-ita-nia-ekonomia-bele-haksoit-ba-oin-makaas\/","title":{"rendered":"PR Horta: Timor-Leste Tama ASEAN, Ita Nia Ekon\u00f3mia Bele Haksoit Ba Oin Maka&#8217;as"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David Da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos Horta hateten aseitasaun husi nasaun membru Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) atu simu Timor-Leste&nbsp; hodi adere&nbsp; ba iha ASEAN sei lori benef\u00edsiu boot ba ekono\u00f3mia Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p>Horseik Timor-Leste simu notisia diak, tanba Timor-Leste atu tama ASEAN, maibe la&#8217;os dehan Timor tama ona, signifika konvida Timor atu tama, sei iha preparativu tinan tomak 2023 depois haree tok&nbsp; Timor tama iha 2023.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cLa&#8217;os dehan ita tama ona maib<\/em><em>\u00e9 signifika konvida ita atu tama sei iha preparativu tinan tomak 2023 depois haree tok ita tama iha 2023, durante Indonesia kaer ASEAN tinan ida, ona hah\u00fa iha fulan Janeiru 2023 to&#8217;o Janeiru tinan 2024\u201d,dehan Xefe Estadu Jose Ramos Horta, bainhira partesipa iha komemorasaun 12 Novembru ba dala-31 iha Santa Crus, 12\/11.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Horta mos hatete katak iha tinan 2023 Timor-Leste tenke hakaas-an, tanba prosesu ne&#8217;e todan la&#8217;os simples, kompleksu. Ida ne\u2019e ezije organizasaun diplom\u00e1sia makaas, situasaun hakmatek iha rai laran, depois bele iha serim\u00f3nia boot iha 2023, ou se governu Timor rasik&nbsp; haree 2023 apertadu demais hakarak hadiak tinan ida ka rua mos bele, nune&#8217;e bele prepara di&#8217;ak liu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHau rona tiha ona iha m\u00e9dia governu tau orsamentu atu rekruta Timoroan na&#8217;in rihun ida ou rua, maibe ho nive\u00e9l universit<\/em><em>\u00e1riu ho lingua Ingles. ida neb<\/em><em>\u00e9 Ingles ladun bele halo kursu, informasaun seluk tan nune&#8217;e bele tama iha Minist<\/em><em>\u00e9riu sira. Sira ne\u2019e atu bele kontribui hodi hakma-an governu nia responsabilidade no esforsu ne\u2019e ita hotu sei halo\u201d, Horta esplika.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, ASEAN&nbsp; konkorda ona,&nbsp; ASEAN&nbsp; hatete konvida Timor-Leste. Agora tempu mak ita sei haree governu rasik hamutuk ho Sekret\u00e1riadu ASEAN sei haree Roadmap ne\u2019e. &nbsp;Roadmap ne\u2019e bele tinan ida to&#8217;o Novembru hanesan ne&#8217;e Indon\u00e9zia nian Prezidensia to&#8217;o tinan rua ka tolu depende.<\/p>\n\n\n\n<p>Kriteriu Timor-Leste atu tama ba membru ASEAN ne\u2019e, kriteriu rua de&#8217;it, hola parte Southeast Asia, no la pertense ba organizasaun rejion\u00e1l seluk. Ne\u2019e kriteriu prinsipal, kriteriu seluk mak seguransa, ekon\u00f3mia tenke metin, iha poli\u00edtika sosial kultur\u00e1l. Maib\u00e9 adere ba iha ASEAN ne&#8217;e sei fo\u00f3 vantajen ba iha ekonomia Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ha&#8217;u simu informasaun ASEAN prontu simu Timor-Leste, signifika ita nia ekon<\/em><em>\u00f3mia bele haksoit ba oin maka&#8217;as, maib<\/em><em>\u00e9 primeiru dame laiha viol<\/em><em>\u00e9nsia, segundu estuda,&#8221; nia espresa.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ho ida ne&#8217;e, horseik runiaun ho Primeiru Ministru, Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l, Sekret\u00e1riu Jera\u00e1l FRETILIN Mar\u00ed Alkatiri, Ministru Neg\u00f3siu Estranjeiru koopersaun, Ministru Konsellu Ministru Fidelis Manuel Leite Magalh\u00e3es no lider Karismatiku Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o, Ba oin agora Timor-Leste sei aselera prepara-an hodi tama ba iha membru ASEAN.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan eis Prezidente Republika Francisco Guterres Lu-Olo dehan,&nbsp; Timor adere ba ASEAN ne&#8217;e hanesan sinal di&#8217;ak ida ba Timor-Leste preparativu sira ne&#8217;eb\u00e9&nbsp; Minist\u00e9riu sira halo finalmente Timor tama ona ba iha nia rohan hodi tama iha membru ASEAN.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Maib\u00e9 ita tenke servisu makas liu-t\u00e1n hodi bele iha prepartivu di&#8217;ak tuir deklarasaun ne&#8217;eb\u00e9\u00a0 dehan 2023. maib\u00e9 ha&#8217;u pesoal ita bele prepara di&#8217;ak liu tan iha tinan rua nia laran f\u00f3 tempu ita hodi tama di&#8217;ak liu tan, atu bele iha direitu no obrigasaun hanesan membru ASEAN nian,&#8221; Lu-Olo esplika.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Timor-Leste ofisialmente hatama aplikasaun atu sai membru ASEAn iha 4 Marsu 2011. Hafoin eleisaun iha 2012, governo reafirma nia komitmentu hodi tama ba ASEAN. Tinan barak nia laran prosesu preparasaun halo dadaun maibe seidauk to\u2019o iha nia rohan. Loron rua liuba membru ASEAN sira hotu aseita Timor-Leste bele tama maibe halo tuir Roadmap mak sei prepara.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David Da Costa Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos Horta hateten aseitasaun husi nasaun membru Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) atu simu Timor-Leste&nbsp; hodi adere&nbsp; ba iha ASEAN sei lori benef\u00edsiu boot ba ekono\u00f3mia Timor-Leste. Horseik Timor-Leste simu notisia diak, tanba Timor-Leste atu tama ASEAN, maibe la&#8217;os dehan Timor tama ona, signifika konvida Timor [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14226,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-14238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14238"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14240,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14238\/revisions\/14240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}