{"id":14343,"date":"2022-12-01T00:07:33","date_gmt":"2022-11-30T15:07:33","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=14343"},"modified":"2023-03-26T19:10:05","modified_gmt":"2023-03-26T10:10:05","slug":"impaktu-husi-violensia-domestika-veronica-moris-ho-defisiente-matan-no-moris-kiak-ho-nia-oan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2022\/12\/01\/impaktu-husi-violensia-domestika-veronica-moris-ho-defisiente-matan-no-moris-kiak-ho-nia-oan\/","title":{"rendered":"Impaktu Husi Viol\u00e9nsia Dom\u00e9stika, Veronica Moris Ho Defisiente Matan no Moris Kiak Ho nia Oan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Joselina Dos Santos<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veronica Dona (47), nu\u2019udar sidadaun Indonesia ne\u2019ebe durante ne\u2019e buka moris iha Timor-Leste,&nbsp; hola mane Timor, no sai v\u00edtima ba viol\u00e9nsia dom\u00e9stika husi nia laen, to\u2019o sai defisiente matan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veronika sidadaun Indonesia mai hela iha Timor-Leste hamutuk ho nia patraun Sugiarto Limjaya iha tinan 2001, ho objetivu buka servisu hodi sustenta nesesidade uma laran,&nbsp; no ajuda nia inan faluk ne\u2019eb\u00e9 nia husik hela iha Indonesia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha tinan 2016, nia iha ona rendimentu rasik, iha hanoin atu loke warung ka restorante, maib\u00e9 laiha fatin nune\u2019e nia serbisu ho sidadaun Timoroan, konsege hetan fatin no sira nain rua loke warung, maibe la to\u2019o tinan ida, &nbsp;nia kolega lakohi no veronica jere rasik warung refere.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veronica fahe nia tempu hodi faan hahan, tempu kontinua lao ba bebeik, to\u2019o ikus Veronica hola mane Timor ne\u2019ebe halo serbisu nudar taksista iha tinan 2011. Bainhira harii ona uma kain, Veronica apoiu nia nia kaben, hodi kontinua nia eskola iha universidade ICS to\u2019o remata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veronica ho nia kaben komesa iha oan, bainhira iha oan nia kaben ho naran inisi\u00e1l LK komesa hare la diak, halo violensia hasoru nia, Veronica laiha kbiit halo asaun hasoru nian, tanba nia laiha fam\u00edlia ne\u2019ebe atu proteje nia<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;\u201cLoron ida ha\u2019u sente liman ain to\u2019os hotu, tanba nia baku ha\u2019u kalan ida tomak, entaun ha\u2019u sente laiha ona iis atu kontinua moris,&nbsp; ha\u2019u lori kazu ne\u2019e ba polisia, to\u2019o polisia bolu ami hodi halo investigasaun iha momentu ne\u2019eba, maib\u00e9 nia ko\u2019alia saida ba polisia karik ha\u2019u la dun hatene, mais polisia haruka ami fila, to\u2019o tiha uma la liu lima menit, nia tau katana iha ha\u2019u nia kakorok hodi dehan ita boot mak brani lori problema ne\u2019e ba oin tan,&nbsp; ha\u2019u sei oho no tesi kotu o nia kakorok, entaun ha\u2019u trauma ho hahalok ne&#8217;e, hau nonok tanba tauk mate tan labarik iha isin fulan lima,\u201d<\/em> nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir nia laen kontinua&nbsp; baku nia hanesan ne\u2019e to\u2019o nia oan segundu moris. Veronica hasoru terus boot, bainhira nia tenke lakon tan nia oan ba daruak bainhira atu moris, ema laiha atu salva nia beb\u00e9, nune\u2019e beb\u00e9 tenke mate iha kabun laran. Veronica liha ona forsa atu halao nia moris, tanba lor-loron nia tenke hasoru violensia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha tinan 2018, Veronica hetan tan ba da toluk, no sorte diak beb\u00e9 ne\u2019e moris mai, iha tempu ne\u2019eba nia deside atu bele husik nia kaben, maibe kontinua hetan ameasa, nune\u2019e nia la brani atu husik nia kaben.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Situasaun ne\u2019ebe Veronica hasoru kontinua todan, Veronica nia rendimentu komesa menus, osan laiha ona hodi kontinua hare nia oan, naha todan la to\u2019o iha deit, nia laen deside husik nia bainhira Veronica komesa moris kiak iha tinan 2019.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha parte ida Veronica kontente tanba nia bele livre hosi nia laen ne\u2019ebe halo violensia, maibe iha parte Veronica ho nia oan atu ba los ne\u2019ebe? Feto maluk ne\u2019e buka inisiativa hodi kontinua halo neg\u00f3siu kiik, nune bele tulun sira nia moris.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;\u201cIha loron Segunda to\u2019o Sexta ha&#8217;u fa&#8217;an nasi kotak, karik sorte loron ida hetan $10.00, maib\u00e9 ne\u2019e la\u2019os osan sira ne\u2019e s\u00f3 ba han loron kalan nian no m\u00f3s selu kost,&nbsp; karik ha\u2019u sukat ba mai mak osan la to\u2019o pasiensia ha\u2019u la han importante ha\u2019u nia-oan han,\u201d<\/em> nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moris terus boot ne\u2019eb\u00e9 Veronica hasoru lato\u2019o iha ne\u2019e,&nbsp; nia mos sai vitima ba iha dezastre naturais ne\u2019eb\u00e9 akontese iha loron 4 Abril 2021, mosu anin no udan boot, lori hotu Veronica nia sasan no f\u00f3s sira, ho ida ne\u2019e nia oan loron ruma tomak la han etu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Situasaun ne\u2019ebe Veronia hasoru, halo nia oan mos sai v\u00edtima, nia labele asesu eskola, tanba laiha dokumentu hanesan sertidaun moris. Veronika koko aprosima eskola sira atu bele simu nia oan, hodi asesu eskola maibe eskola la simu tanba dokumentu laiha,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;\u201cSaida mak ha&#8217;u bele halo, atu ha&#8217;u nia oan bele eskola, atu halo dokumentu maib\u00e9 presiza osan, agora osan ba hahan de\u2019it susar. Ha\u2019u nia oan uluk moris iha Hospital Nasional Guido Valadares (HNG), nia sertidaun RDTL iha, ha&#8217;u lori nia sertidaun ne\u2019e ba eskola mak foin fiar katak ha\u2019u nia oan ne&#8217;e ema Timor, entaun sira simu\u201d,<\/em> hateten Veronica ho kontente.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Violensia dom\u00e9stika ne\u2019ebe Veronica hetan, fo impaktu boot ba nia psikolojia no f\u00edziku, nune\u2019e ohin loron Veronica moris hanesan ema ho defisi\u00e9nsia matan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veronica konfesa situasaun ne\u2019e halo nia deside lakohi fila ona ba Indonesia, tanba nia oan ema Timor, karik ba m\u00f3s hanesan de\u2019it tanba familia sira iha Indonesia m\u00f3s moris kiak hanesan nia, karik ba ho kondisaun hanesan ne\u2019e,&nbsp; nia inan bele mate, nia deside la kontaktu &nbsp;ona nia fam\u00edlia sira iha ne\u2019eb\u00e1, atu sira labele hanoin barak tan moris realidade ne\u2019ebe nia hasoru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cKarik destinu ha\u2019u mate oan ne\u2019e ha\u2019u sei entrega ba Maromak depois nia boot mak sei konta tuir ha\u2019u nia ist\u00f3ria, maibe agora ha\u2019u esforsu oinsa mak bele aguenta moris no haree nia eskola, atu nia moris labele hanesan ha\u2019u\u201d,<\/em> dehan Veronica ho laran triste.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia iha esperansa boot karik iha organizasaun balun ne\u2019ebe rona hela nia halerik, bele hetan apoiu ruma, no tau matan ba nia hodi hetan eskola nebe diak ba nia futuru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Joselina Dos Santos Veronica Dona (47), nu\u2019udar sidadaun Indonesia ne\u2019ebe durante ne\u2019e buka moris iha Timor-Leste,&nbsp; hola mane Timor, no sai v\u00edtima ba viol\u00e9nsia dom\u00e9stika husi nia laen, to\u2019o sai defisiente matan. Veronika sidadaun Indonesia mai hela iha Timor-Leste hamutuk ho nia patraun Sugiarto Limjaya iha tinan 2001, ho objetivu buka servisu hodi sustenta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14344,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-14343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14343"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15437,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14343\/revisions\/15437"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}