{"id":14644,"date":"2023-01-09T18:31:54","date_gmt":"2023-01-09T09:31:54","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=14644"},"modified":"2023-01-09T18:31:56","modified_gmt":"2023-01-09T09:31:56","slug":"sai-sobrevivente-husi-violensia-domestika-etelvina-konsege-luta-hetan-vitoria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/01\/09\/sai-sobrevivente-husi-violensia-domestika-etelvina-konsege-luta-hetan-vitoria\/","title":{"rendered":"Sai Sobrevivente Husi Viol\u00e9nsia Dom\u00e9stika, Etelvina Konsege Luta Hetan Vitoria"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Santina Lucia da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lalaok ka kultura patriark\u00e1l ne\u2019ebe sei metin iha sosiedade nia leet, hamosu duni dezigualdade entre feto ho mane, husi kultura ne\u2019e rasik hamosu mos viol\u00e9nsia hasoru feto, ne\u2019ebe ho viol\u00e9nsia dom\u00e9stika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Feto laiha kbiit atu defende an, feto laiha hanoin oinsa atu hili dalan, hodi proteje-an, dalabarak ida ne\u2019e akontese ba grupu vulneravel sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Etelvina Maria Dias nu\u2019udar sobrevivensia ba kazu viol\u00e9nsia domestika, nia simu realidade ne\u2019ebe nia hasoru, maske ne\u2019e justu ba nia, tanba nu\u2019udar umanu nia tenke lakon nia direitu atu proteje-an.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kazu ne\u2019ebe nia hasoru, Etelvina konsege ba hela iha Uma-Mahon no sai iha tinan 2005, nia kontinua hatutan nia moris, oinsa buka dalan ne\u2019ebe diak ba nia, hodi sustenta nia moris. Nia hetan sorte diak, tanba durante iha Uma Mahon, nia hetan treinamentu ne\u2019ebe oferese husi FOKUPERS, nia konsege halo neg\u00f3siu kiik hosi loke kios, maibe dalan ne\u2019e la susesu no nia kontinua buka idea seluk, to\u2019o ikus nia hare neg\u00f3siu karpintaria (mebel)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00a0\u201cModal ne\u2019e suporta mai husi Fokupers f\u00f3 osan $400 dollar iha tinan 2021, la\u2019os de\u2019it loke mebel maib\u00e9 hau m\u00f3s sambil fa\u2019an gazolina. Dadaun ne\u2019e hau iha ona staff na\u2019in rua, kada fulan hau selu sira USD$115.00 ba ema ida.\u201d<\/em> dehan Etelvina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Etelvina ho idade 46, iha oan nain 3, mai husi Munisipiu Manufahi, Postu-Administrativu Alas, Suku Taituda, Aldeia Lore no agora dadaun hela iha nia rai moris-fatin. Nia hetan viol\u00e9nsia domestika husi nia kaben bainhira nia isin-rua.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Etelvina konfesa katak nia sai v\u00edtima ba viol\u00e9nsia domestika bainhira nia hah\u00fa isin-rua.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHau nia kaben, loron kalan baku hela de\u2019it hau, to\u2019o hau isin sira metan hotu. Hau devorsia ho hau nia\u00a0 kaben, depois hau mai hela iha uma-mahon iha tinan 2004-2005. Mana sira husi FOKUPERS mak akompa\u00f1a hau to\u2019o hau hetan solusaun. Hau nia oan m\u00f3s moris iha Uma Mahon. Mana sira husi Fokupers lori hau ba Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV).\u201d<\/em> Etelvina esplika ho matan-been.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hafoin Etelvina simu apoiu orsamentu husi FOKUPERS hamutuk USD$400,00 hodi hah\u00fa ninia negosiu karpintaria, oras ne\u2019e dadauk negosiu ne\u2019e lao ona ho susesu. Nia hetan ona lukru hamutuk USD$1,700. Nia fa\u2019an kama no odamatan ida entre folin USD$50.00 to\u2019o USD$60.00. Nia m\u00f3s f\u00f3 ona servisu ba ema nain-rua ho salariu USD$125.00 kada fulan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Etelvina iha komitmentu hodi lori nia oan sira hetan futuru ne\u2019ebe nabilan liu, lori oan sira asesu nivel universit\u00e1riu sai mehi boot ida ba nia. Iha tinan ne\u2019e, nia oan feto boot sei remata nia estudu iha sekund\u00e1ria no sei kontinua iha nivel superior<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anino Gon\u00e7alves idade 28, nu\u2019udar funsion\u00e1riu iha karpenteria Etelvina nian, desde tinan 2021. Nia admira ho Etelvina nia esforsu. Maske moris pasadu hetan viol\u00e9nsia dom\u00e9stika no abandona husi nia-kaben, maib\u00e9 Etelvina feto ida ne\u2019eb\u00e9 forte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHau hah\u00fa servisu iha tinan 2021 bainhira mana Etelvina loke karpintaria. Hau hetan salariu fulan ida $125. Hau\u00a0 kontenti banhira hetan servisu hanesan ne\u2019e. Salariu m\u00f3s sufisiente duni hodi haree hau nia familia.\u201d <\/em>tenik, Anino Gon\u00e7alves.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Etelvina halo susesu ne\u2019ebe brillante. Nia kontente tebes ho nia moris ida agora.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha fatin seluk Vise-Diret\u00f3ra FOKUPERS, Domingas Amaral afirma konaba susesu ne\u2019ebe Etelvina halo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Domingas dehan FOKUPERS apoiu fundu ba feto sobrevivente na\u2019in 27 ne\u2019e, kada ema ida hetan $450 to\u2019o $500. Ba sobrevivente Etelvina fofoun hetan $400 dollar, maib\u00e9 depois nia hetan rendimentu di\u2019ak liu tan, konsege hetan lukru di\u2019ak liu tan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FOKUPERS nu\u2019udar organizasaun ida ne\u2019eb\u00e9 eziste ona tinan 25 nia laran, habelar nia servisu inklui f\u00f3 asist\u00e9nsia ba vitima, halo edukasaun infansia sedu n\u00e3o viol\u00e9nsia no igualdade j\u00e9neru, halo advokasia no hakbiit feto sira nia ko\u00f1esimentu iha area negosiu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha tinan 2021 FOKUPERS f\u00f3 ona treinamentu ba feto sobrevivente husi munisipiu 13. Kuaze sobrevivente 150 mak hetan ona koi\u00f1esementu kona-ba saida mak viol\u00e9nsia no oinsa jere emosaun, hakbiit sira ho abilidade foun hodi dezenvolve mikro empregu, involve iha atividade suku no treinamentu seluk ne\u2019ebe tulun sira moris iha sosiadade. Husi sira na\u2019in 150 ne\u2019e, na\u2019in 27 mak konsege asesu ona ba iha <em>small <\/em><em>grant<\/em> fundus ki\u2019ik-oan, hodi halo sira nia negosiu. Negosiu ne\u2019ebe sira halo mak fa\u2019an produtu lokal, haki\u2019ak animal, loke keos, tunu sate no seluk tan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FOKUPERS nia serbisu ne\u2019ebe halo advokasia kontra viol\u00e9nsia hasoru feto, hatudu rezultadu no fo benef\u00edsiu ba v\u00edtima sira, oinsa sira iha kbiit hodi hetan justisa formal, no sustenta ekonomia moris lor-loron, ba programa hirak ne\u2019e Vice-Diret\u00f3ra Domingas Amaral dehan, FOKUPERS ninian asistensia f\u00f3 bainhira sira mai hanesan vitima, maib\u00e9 depois sira bele forte no rekopera husi trauma, transforma sira nia-an hanesan sobrevivente, no forte hodi foti desizaun hodi jere sira nia moris rasik no halao sira nia negosiu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kazu viol\u00e9nsia dom\u00e9stika sai nu\u2019udar problema global, tuir estudu multi-nasaun ne\u2019ebe hala\u2019o husi Organizasaun Saude Mundial (WHO), hatudu katak entre 13% no 52% feto sira iha mundu hetan abuzu husi sira nia parseiru \u00edntimu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Violensia hasoru feto no labarik feto nu\u2019udar krimi p\u00fabliku, tuir lei n\u00fameru 7\/2010 katak atu implementa medidas efetivu hodi prevene no promove direitu v\u00edtima sira nian, no suporta v\u00edtima husi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">viol\u00e9nsia dom\u00e9stika, hala\u2019o tuir estandarte internasion\u00e1l direitus umanus nian. Lei ne\u2019e atu kria no haforsa mekanismu ba prevensaun viol\u00e9nsia dom\u00e9stika no promove direitu v\u00edtima no m\u00f3s f\u00f3 protesaun legal ba v\u00edtima.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obrigasaun husi Lei refe f\u00f3 ba Estadu atu prevene viol\u00e9nsia dom\u00e9stika, inklui viol\u00e9nsia fisiku, seksu\u00e1l, psikolojiku, no ekonomia. Estadu m\u00f3s hetan obrigasaun atu proteze no fo asist\u00e9nsia ba v\u00edtima sira. Ho intensaun atu pr\u00f3teze membru fam\u00edlia husi viol\u00e9nsia dom\u00e9stika, inklui viol\u00e9nsia husi espoza, eis-espoza, oan sira, parentes, no ema seluk ne\u2019eb\u00e9 servisu iha uma laran (Empregada). Kona-ba prevensaun, pol\u00edsia hetan obrigasaun espesi\u00e1l atu prevene no proteze v\u00edtima.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lei ne\u2019e rasik mak pasu ida importante hodi asegura seguransa, justisa no hakbiit feto<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Santina Lucia da Costa Lalaok ka kultura patriark\u00e1l ne\u2019ebe sei metin iha sosiedade nia leet, hamosu duni dezigualdade entre feto ho mane, husi kultura ne\u2019e rasik hamosu mos viol\u00e9nsia hasoru feto, ne\u2019ebe ho viol\u00e9nsia dom\u00e9stika. Feto laiha kbiit atu defende an, feto laiha hanoin oinsa atu hili dalan, hodi proteje-an, dalabarak ida ne\u2019e akontese [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14645,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-14644","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feature"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14644","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14644"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14644\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14646,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14644\/revisions\/14646"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14644"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}