{"id":14824,"date":"2023-01-24T22:48:41","date_gmt":"2023-01-24T13:48:41","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=14824"},"modified":"2023-01-24T22:48:42","modified_gmt":"2023-01-24T13:48:42","slug":"fm-governu-tenke-asegura-ema-subar-kilat-ilegal-presiza-iha-penalidade","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/01\/24\/fm-governu-tenke-asegura-ema-subar-kilat-ilegal-presiza-iha-penalidade\/","title":{"rendered":"FM: Governu Tenke Asegura Ema Subar Kilat Ileg\u00e1l Presiza Iha Penalidade"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Joanina Casamiro<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Liuhusi konferensia imprensa &nbsp;Diret\u00f3r Ezekutivu Interinu Fundasaun Mahein (FM), Abel Amaral husu ba governu no Parlamentu Nasional kria lei foun, hodi regula ema sivil sira uza no rai kilat, inklui mos kria prosesu rejiztrasaun ida ba kilat ki&#8217;ik ka kilat manu, tanba ema siv\u00edl sira la presiza kaer kilat.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ita haree inspesaun no audit konjunta Komisaun Investigasaun Armas F-FDTL no PNTL nian konklui katak, forsa seguransa liu-liu PNTL seidauk iha kapasidade atu implementa loloos prosedimentu ba kontrola armas,\u201d<\/em>Dehan Diret\u00f3r Ezekutivu interinu Fundasaun Mahein, Abel, liuhusi konferensia imprensa \u00a0iha Salaun FM, Tersa 24\/01.<\/p>\n\n\n\n<p>Infelizmente FM haree katak pr\u00e1tika a&#8217;at sira ne&#8217;e kontinua nafatin ohin loron. Tanba insidente barak akontese durante tinan hirak liu ba, ne&#8217;eb\u00e9 hatudu katak lider PNTL no F-FDTL seidauk bele kontrola sira nia membru sira uza kilat. Polisia tiru mate ema iha Kuluhun no Lahane, no ema desko\u00f1esidu uza kilat ho tipu milit\u00e1r atu oho komunidade nia animal sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir evid\u00e9nsia hatudu katak kilat barak ne&#8217;eb\u00e9 la rejistu sirkula hela iha territ\u00f3riu Timor-Leste, hanesan ema barak ko\u2019alia kona-b\u00e1 kilat manu tama husi Indon\u00e9zia, no kazu ne&#8217;eb\u00e9 foin akontese envolve eis-Komandante PNTL Longuinhos Monteiro.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e m\u00f3s Fundasaun Mahein preokupa tebes ba estadu nia desizaun atu sosa, tan kilat la bazeia ba avaliasaun nesesidade no kapasidade, maib\u00e9 dala barak bazeia ba ajenda pessoal ka politiku ruma.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ohin loron Timor-Leste enfrenta hela problema pol\u00edtiku, ekon\u00f3miku no sosi\u00e1l barak, povu barak falta asesu ba infraestrutura b\u00e1zika, servisu , ekonomia no nutrisaun ne&#8217;eb\u00e9 adekuadu. Peritus barak nia&nbsp; hanoin mundu agora tama ina resesaun ekonomiku, aumezmu tempu Estadu Timor\u00ad-Leste nia pozisaun finanseiru la sustent\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan bainhira lider pol\u00edtiku sira&nbsp; propoin atu sosa tan kilat ba forsa seguransa sira, nunka esplika oinsa ida ne&#8217;e sei rezolve nesesidade urjente povu nian&nbsp; ka rezolve Timor-Leste nia problema ekon\u00f3miku ka politiku fundamental sira, tanba &nbsp;forsa seguransa nia dixiplina no pratika kontrola armas fraku hela.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e, Fundasaun Mahein husu ba governu atu haforsa kontrola armas no pratika aprovizionamentu (sosa) kilat no proteje seguransa p\u00fabliku, no garante estabilidade nasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Governu tenke reativa Komisaun Investigasaun Armas hodi estabelese sistema atu halo audit annual ba armas no fogo (kilat) Audit tenke kobre forsa seguransa no m\u00f3s ema sivil, presiza duni audit sira ne&#8217;e atu bele determina kilat hira maka sirkula iha rai laran ho tipu no kondisaun oins\u00e0, audit bele deteta kilat legal no asegura katak ema ne&#8217;eb\u00e9 subar kilat illegal hetan penalidade.<\/p>\n\n\n\n<p>Atu halo ida ne\u2019e Prezidente Republika maka tenke inisia no dirije prosesu ida ne&#8217;e, no tenke m\u00f3s envolve instusaun estadu no&nbsp; naun-estadu relevante&nbsp; hotu, hanesan forsa seguransa, minist\u00e9riu relevante sira (Interior, Defeza), PDHJ, KAK no sosiedade sivil. Audit sei mos involve asaun konkretu inklui disiplinaria no legal atu garante katak regras no prosedimentu leg\u00e1l ho kontrola armas importante duni.<\/p>\n\n\n\n<p>Fundasaun Mahein m\u00f3s husu beibeik pol\u00edtika nain sira, atu kria Politika Seguransa Nasional ida atu guia desizaun aprovizionamentu (sosa) kilat ba tempu naruk, estrateja aprovizionamentu armas nu&#8217;udar parte Politika Seguransa Nasion\u00e1l tenke bazeia ba avaliasaun nesesidade no kapasidade aj\u00e9nsia seguransa sira nian, inklui kapasidade atu kontrola armas bazeia ba regras no prosedimentu atu\u00e1l sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia salienta bainhira Governu atu sosa kilat, tenke bazeia ba politika Seguransa Nasional, la&#8217;os pedidu husi lid\u00e9r aj\u00e9nsia seguransa ka politika sira. Deputadu husi Parlamentu Nasion\u00e1l no membru p\u00fabliku tenke involve m\u00e1simu iha debate ba Politika Seguransa Nasional. Governu tenke kria kompa\u00f1ia estatal ho reko\u00f1esimentu internaional, atu halo aprovizionamentu armas, tuir politika seguransa nasional. Ida ne&#8217;e bele garante katak aprovizionamentu armas ne&#8217;e transparente no livre husi intervensaun politiku.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEvid\u00e9nsia barak hatudu katak kilat manu barak tama illeg\u00e1l mai\u00a0 Timor-Leste liu husi fronteira Indonesia,\u00a0 Maski maioria kilat ne&#8217;e ema uza atu kasa animal, kilat ne&#8217;e bele m\u00f3s tiru mate ema. Tanba ne&#8217;e, important ba PNTL no F-FDTL halo esforsu boot atu prevene no detekta kilat\u00a0 illegal tama iha Timor-Leste no subar iha uma,\u201d<\/em> nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho ida ne\u2019e, Fundasaun Mahein husu ba governu tenke halo monitorizasaun hodi hatudu ba lider PNTL no&nbsp; F-FDTL falla tot\u00e1l atu implementa regras no prosedimentu kontra armas ida ne&#8217;e provoka kazu grave barak ne&#8217;eb\u00e9 komete husi membru aj\u00e9nsia Seguransa, inklui tiru mate ema no animal.<\/p>\n\n\n\n<p>Fundasaun Mahein ezije ba Komandu PNTL no F-FDTL tenke responsabiliza&nbsp; ba fallansu ne&#8217;e.&nbsp; FM husu ba Parlamentu Nasional atu halo investigasaun kona b\u00e1 kazu malpr\u00e1tika armas ne&#8217;eb\u00e9 akontese beibelk , no membru ne&#8217;eb\u00e9 respons\u00e1vel tenke hetan penalidade tuir lei.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Joanina Casamiro Liuhusi konferensia imprensa &nbsp;Diret\u00f3r Ezekutivu Interinu Fundasaun Mahein (FM), Abel Amaral husu ba governu no Parlamentu Nasional kria lei foun, hodi regula ema sivil sira uza no rai kilat, inklui mos kria prosesu rejiztrasaun ida ba kilat ki&#8217;ik ka kilat manu, tanba ema siv\u00edl sira la presiza kaer kilat. &#8220;Ita haree inspesaun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14820,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-14824","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14824"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14825,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14824\/revisions\/14825"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}