{"id":1501,"date":"2019-12-07T17:38:14","date_gmt":"2019-12-07T17:38:14","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=1501"},"modified":"2019-12-07T17:38:46","modified_gmt":"2019-12-07T17:38:46","slug":"komemora-loron-invasaun-mari-timor-riku-ho-memoria-tenke-forte-ho-istoria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2019\/12\/07\/komemora-loron-invasaun-mari-timor-riku-ho-memoria-tenke-forte-ho-istoria\/","title":{"rendered":"Komemora Loron Invasaun, Mar\u00ed: Timor Riku Ho Memoria, Tenke Forte Ho Istoria"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Reportazen Zevonia Vieira\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u201cBainhira fundador sira hahu luta ida ne\u2019e, sira nia komprimisiu klaru tebes katak mate ka moris ukun rasik an, no saudozu Nicolau Lobato fo ezemplu ida ne\u2019e, ezemplu ida ne\u2019ebe herois barak tuir nia dalan\u201d. <\/strong><\/em><strong>Mar\u00ed Alkatiri<\/strong><\/p>\n<p>Centro Nacional Chega komemora loron invasaun 7 Dezembru 1975 ba dala 44 ho tema Hosi Memoria Ita Hakat Ba Oin Ho Esperansa\u201d. Liu hosi deskursu Fundador Republika Demokratika Timor-Leste [RDTL], Dr. Mar\u00ed Alkatiri hatoo katak 7 de Dezembru hanesan loron ba memoria, bainhira fundador sira hahu luta ida ne\u2019e, sira nia komprimisiu klaru tebes katak mate ka moris ukun rasik an, no saudozu Nicolau Lobato fo ezemplu ida ne\u2019e, ezemplu ida ne\u2019ebe herois barak tuir nia dalan.<\/p>\n<p>Iha loron importante ne\u2019ebe nakonu ho memoria, tanba iha tempu ne\u2019ebe nakonu ho risku, Dr. Mar\u00ed hatutan memoria saida mak ita bele hatoo? Katak memoria patria ne\u2019ebe ho nia determinasaun, ne\u2019ebe nungka mate, memoria da luta ne\u2019ebe hatutan ba oin bebeik, luta nia hahu ne\u2019e hahu oinsa, ida ne\u2019e mos hola parte mos iha memoria.<\/p>\n<p><em>\u201cUluk ami sei joven, konnese malu iha Dili, tanba ne\u2019e konseitu nasaun moris iha Dili, konseitu de patria moris iha Dili, tanba ami idak-idak mai hosi nia knua, mai hamutuk iha Dili, hodi estuda iha Dili. Dili mak sai centro ba debate, ba diskusaun, centro ba laboratoriu ba dezenvolve rekonseito de nasaun, estadu no patria\u201d, <\/em>tenik Mar\u00ed<\/p>\n<p>Istoria funu ne\u2019ebe nungka ho memoria importante, tuir eiz Primeiru Minsitru ne\u2019ebe hateten, luta iha situasaun ida ne\u2019ebe susar tebes, ba determinasaun ida ne\u2019ebe boot ho lideransa ida ne\u2019ebe forte. Luta iha tempu 1974 \u2013 1975 ideas konaba konstruksaun independente, hahu ho situasaun ida ne\u2019ebe izoladu hosi mundu tomak, <em>\u201cmaibe ho ami nia juventude, ami troka malu ideas. Iha tempu ne\u2019ebe ita so iha dalan ida, aseita dezafiu hodi hahu ou hela ba kotuk\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Ba partisipante sira ne\u2019ebe partisipa iha loron nasional memoria ida ne\u2019e, Sekrektariu Jeral partidu Fretilin ne\u2019e mos haktuir katak, dalabarak ita nia memoria ne\u2019e komesa atu lakon, ita komesa hanoin katak independensia ne\u2019e luta ida ne\u2019ebe la hatene lolos hahu sa tinan, ita hetan independensia hahu iha ne\u2019ebe, ita nia abut mai hosi ne\u2019ebe, nia rin iha ne\u2019ebe no sanak ba iha ne\u2019ebe, ida ne\u2019e mak importante koalia konaba memoria, importante tebes atu hatene lolos abut ba luta independensia mak ida ne\u2019ebe, <em>\u201cIta liu hosi metafora oin-oin. Ita nia determinasaun mak tenke komanda ita, ita nia estrategia mak tenke loke dalan mai ita. Laos estratejia ema seluk nian\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Mar\u00ed Alkatiri mos hateten CNC halo servisu barak ona, atu halo levantamentu, peskiza ba fatin istoriku sira, maibe sedauk iha politika ida ne\u2019ebe estadu halo para loke dalan ba intendementu konaba saida mak memoria no saida mak istoria.<\/p>\n<p>\u201cIta nia herois sira fo ona an ba mate, fo ona sira nia ezemplu, hau bele dehan rai ida ne\u2019e riku ho heroisidade, se riku ho heroisidade tenke riku ho memoria, se riku ho memoria tenke forte ho istoria. Hau rona dalabarak ona, musika ida furak tebes katak mate mohu, hau hakarak dehan mate barak duni, maibe sei la mohu, tanba ne\u2019e mak joven sei barak para atu kontinua\u201d, hateten Mar\u00ed.<\/p>\n<p>Iha fatin hanesan Diretor Ezekutivu CNC, Hugo Fernandes hatoo deskursu katak, iha fatin ida ne\u2019e ema barak fakar ran, liu-liu liha oron 7 de Dezembru, iha porto Dili, iha Colmera, iha Mota Maloa no seluk tan. Sira sakrifika sira nia an, hodi defende Republiak Demokratika Timor-Leste, ne\u2019ebe proklama deit loron 9, invasaun boot mai hosi Indonesia tenta atu sobu tiha soberana estadu nian, dignidade povu ida nian, identidade nasaun ida nian ne\u2019ebe mak luta iha tinan atus haat nia laran, atu harii identidade povu no nudar nasaun ida.<\/p>\n<p><em>\u201cTinan ida ne\u2019e ita komemora loron invasaun Indonesia mai Timor ba dala 44, tinan 44 ita kompara karik hanesan ema ida ne\u2019ebe buka nia an, atu determina nia lao los ona ka sei lao salah iha tinan hirak ne\u2019e nia laran, atu lao los ka lao salah, ita sempre atende hosi ita nia memoria, tanba ne\u2019e mak tema ba tinan ida ne\u2019e Centro Chega hili katak hosi memoria ita hakat ba oin ho esperansa, no hau hanoin katak esperansa nungka lakon, hosi ema idak-idak, tanba ne\u2019e mak sira kontinua nia determinasaun no fiar katak rai ida ne\u2019e sei lao ba oin. Hau lembra saudozo Prezidente Nicolao Lobato nia lia fuan \u201csimu ba tau iha imi nia kabas, rai ne\u2019e atu lao los, lao kleuk ita boot sira mak hatene\u201d,<\/em> tenik Hugo Fernandes iha Portu Dili, 7\/12<\/p>\n<p>Diretor Ezekutivu CNC mos hatoo agredesementu ba Dr. Mari Alkatiri ne\u2019ebe kontinua hatutan istoria ba jerasaun foun sira. Fo agredese mos ba Primeiru Minsitru VII no VIII ne\u2019ebe fo fiar ba Centro Chega no liu-liu ba familia vitima sira, hodi kontinua halo estadu nian servisu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportazen Zevonia Vieira\u00a0 \u201cBainhira fundador sira hahu luta ida ne\u2019e, sira nia komprimisiu klaru tebes katak mate ka moris ukun rasik an, no saudozu Nicolau Lobato fo ezemplu ida ne\u2019e, ezemplu ida ne\u2019ebe herois barak tuir nia dalan\u201d. Mar\u00ed Alkatiri Centro Nacional Chega komemora loron invasaun 7 Dezembru 1975 ba dala 44 ho tema Hosi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1502,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[30,63],"tags":[],"class_list":["post-1501","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-memoria","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1501"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1503,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1501\/revisions\/1503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}