{"id":15204,"date":"2023-02-23T23:03:33","date_gmt":"2023-02-23T14:03:33","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=15204"},"modified":"2023-02-23T23:03:35","modified_gmt":"2023-02-23T14:03:35","slug":"adao-idade-14-para-eskola-tanba-moris-kiak-laiha-inan-aman-iha-mehi-hakarak-sai-manorin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/02\/23\/adao-idade-14-para-eskola-tanba-moris-kiak-laiha-inan-aman-iha-mehi-hakarak-sai-manorin\/","title":{"rendered":"Ad\u00e3o Idade 14 Para Eskola Tanba Moris Kiak Laiha Inan Aman: Iha Mehi Hakarak Sai Manorin"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Silvino Freitas <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u00e3o de Deus tinan 14 oan-mesak husi aldeia Lumutou suku Katrai-Leten, Postu Administrativu Letefoho, Munis\u00edpiu Ermera. Adao lakon nia inan ho aman bainhira nia sei kiik. Husi ki\u2019ik kedas nia la asesu edukasaun tanba laiha kbiit hodi ba tur iha kadera eskola.<\/p>\n\n\n\n<p>Adao moris mukit no kiak, tanba nia lakon nia direitu hodi asesu edukasaun, karik iha nia neon hakarak goja nia moris hanesan labarik sira seluk, maib\u00e9 realidade mehi nee sai hanesan mehi deit ne\u2019ebe bele mohut, bainhira nia loke nia matan.<\/p>\n\n\n\n<p>Adao hela nia maun sira, lor-loron nia halo to\u2019os hodi tulun nia maun sira, dalan ne\u2019e mak Adao bele halo, no karik tanba nesesidade uma laran nian. Alende nia halo to\u2019os, Adao mos faan rai-metan no pineira rai henek iha mota, tanba deit hakarak hetan netik dollar ida, ba nia uma laran.<\/p>\n\n\n\n<p>Adao konta tuir nia aman mate bainhira ba ku\u2019u no hamoos kaf\u00e9, maske konsege lori ba ospit\u00e1l maib\u00e9 labele salva nia vida. Adao ho nia maun sira moris triste liut\u00e1n, bainhira sira lakon inan, bainhira hakur mota atu ba to\u2019os, maib\u00e9 teki-teki mota lori sira nia mama.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHau nia ap\u00e1 mate dezde hau sei kiik, wainhira ba ku&#8217;u kaf\u00e9 moras, hemu ai-moruk lanu mate tiha, am\u00e1 mate iha tinan 4 liu ona, wainhira ba toos ke&#8217;e ai-farina mak mota lori tiha&#8221;<\/em> dehan Ad\u00e3o ba jornalista sira iha nia toos laran, aldeia Lumutou suku Katrai-Leten, (21\/02).<\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u00e3o nia eskola remata de&#8217;it iha klase 5, tanba inan no aman mate hotu, ema atu haree nia eskola laiha ona, no nia deside sai eskola, hodi buka moris hanesan suru rai-henek iha mota no lalin rai-metan hodi ema hola, no rai-henek ne&#8217;e ho folin $15 kada karada.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Osan sira ne&#8217;eb\u00e9 hau hetan ne&#8217;e lori mai rai hamutuk, hodi lori ba ajuda halo am\u00e1 no ap\u00e1 nia lia iha foho, hau hela ho hau nia maun, sira iha oan nain 4 ida eskola iha Dili universidade, rua eskola iha Letefoho no ida fali la eskola, sira haree hau hanesan alin-ikun&#8221;<\/em> nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Susar ne\u2019ebe Adao hasoru iha nia moris, karik tuir nia la justu tanba tenke lakon inan aman, kontinua moris kiak no mukit, se los mak nia atu sadere ba, maski fam\u00edlia ne\u2019ebe nia hela ba hare hanesan alin, maib\u00e9 laiha kbiit naton atu tulun Adao hodi kaer nia fitun atu atinje nia mehi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia iha hanoin atu kontinua nia estudu iha futuru maib\u00e9 ema atu haree nia eskola laiha, nune\u2019e nia tenke para halo toos, kuda no hamoos kaf\u00e9, <em>\u201csekarik iha ema ruma mak haree no ajuda hau prontu ba eskola, no hakarak sai professor no m\u00f3s bele sai ema di&#8217;ak\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Gabriel Soares nu\u2019udar maun hakiak ba Adao, nia iha fuan duni hodi tau matan ba Adao, maske nia moris mos la ses husi kiak, maib\u00e9 solidariedade nebe Gabriel iha, la taka dalan ba nia hodi husik Adao hela iha nia uma mahon, maske tetu ba mai, nia mos moris susar.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ad\u00e3o hela ho ha&#8217;u, atu haruka nia ba eskola maib\u00e9 ha&#8217;u m\u00f3s iha oan barak balun ba ona eskola iha universidade, ha&#8217;u forsa la to&#8217;o para atu haruka nia ba tan eskola, entaun nia tenke para eskola hodi halo atividade seluk hanesan halo toos no lor-loron ba pineira rai-henek no lalin rai-metan ba ema nia uma faan&#8221;<\/em> dehan Gabriel\u00a0 ba jornalista sira<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan ba han no hemu lor-loron nian, Adao la hetan susar, maib\u00e9 ba nesedidade seluk nian, Adao esforsu an rasik, hodi hikis kosar nune bele sosa netik buat ruma, ne\u2019ebe nia hakarak atu uza<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Durante ne&#8217;e ami atu trata nia problema hirak ne&#8217;e, maibe komu tuir krit\u00e9riu katak ema sira hanesan oan-kiak, defisiente sira tenke iha kartaun eleitor\u00e1l, maib\u00e9 Ad\u00e3o tinan seidauk to&#8217;o entaun atu trata nia dokumentu ba apoiu sosi\u00e1l labele tanba kartaun laiha&#8221;<\/em> nia klarifika.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezensa husi jornalista sira ne\u2019ebe partisipa iha Media Tour, nune\u2019e konsege hasoru duni Adao iha &nbsp;Aldeia Lumutou, ho esperansa boot jornalista sira bele hato\u2019o Adao nia lian ba governu hodi bele hetan tulun, tanba Ad\u00e3o mukit iha informasaun ba nia problema nu&#8217;udar oan-kiak, maske nune&#8217;e nu&#8217;udar umanu nafatin haree no tau matan ba Ad\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu Xefe-aldeia Lumutou, Abel de Deus reko\u00f1ese katak Ad\u00e3o ne&#8217;e oan-kiak nia aman mate tiha ona, nia inan mate tanba mota mak lori, durante ne&#8217;e hela de&#8217;it ho nia maun sira, atividade ninian mak suru no faan rai-henek iha mota.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Nia lalin rai-henek husi dook, nia lalin duni ona tanba s\u00e9 mak atu fo osan ba nia, ami hanesan vizi\u00f1u hahan bele fo ona ba nia, maib\u00e9 kona-ba osan nia buka rasik, ami labele f\u00f3 tanba ami m\u00f3s iha oan no fam\u00edlia rasik&#8221;<\/em> nia reko\u00f1ese.<\/p>\n\n\n\n<p>Adao idade labarik, maib\u00e9 nia laiha dalan seluk atu fo roman ba nia futuru, nia hakarak hakat hodi kaer fitun iha leten aas ba, maib\u00e9 ne\u2019e hanesan mehi deit, nia saudades nia eskola, aprende hamutuk no halimar.<\/p>\n\n\n\n<p>Moris iha area rural dook husi asesu informasaun, estrada aat susar ba nia atu hetan informasaun sira nebe karik bele ajuda nian atu bele halo buat ruma. Nia direitu atu estuda, nia direitu atu uza farda eskola mohut iha mota laran ho kaf\u00e9 fuan sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Maske nune\u2019e Adao nia mehi hakarak sai manorin (profes\u00f3r) ne\u2019e nu\u2019udar mehi ida ne\u2019ebe briliante, tanba aban bainrua nia hakarak sai manorin ba ema seluk, karik mehi ne\u2019e bele sai realidade, tempu sei hatudu ba nia, no Adao sei hetan moris ne\u2019ebe justu ba nia moris. &nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Ad\u00e3o de Deus tinan 14 oan-mesak husi aldeia Lumutou suku Katrai-Leten, Postu Administrativu Letefoho, Munis\u00edpiu Ermera. Adao lakon nia inan ho aman bainhira nia sei kiik. Husi ki\u2019ik kedas nia la asesu edukasaun tanba laiha kbiit hodi ba tur iha kadera eskola. Adao moris mukit no kiak, tanba nia lakon nia direitu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15205,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-15204","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feature"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15204","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15204"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15206,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15204\/revisions\/15206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}