{"id":15208,"date":"2023-02-27T15:38:31","date_gmt":"2023-02-27T06:38:31","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=15208"},"modified":"2023-02-27T15:38:32","modified_gmt":"2023-02-27T06:38:32","slug":"mudansa-klimatika-fo-ameasa-ba-produsaun-kafe-tun-no-fo-impaktu-ba-folin-kafe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/02\/27\/mudansa-klimatika-fo-ameasa-ba-produsaun-kafe-tun-no-fo-impaktu-ba-folin-kafe\/","title":{"rendered":"Mudansa Klim\u00e1tika F\u00f3 Ameasa Ba Produsaun Kaf\u00e9 Tun no F\u00f3 Impaktu Ba Folin Kaf\u00e9"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Silvino Freitas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Komunidade aldeia Lumutou suku Katrai-Leten Postu Administrativu Letefoho Munisipiu Ermera, hah\u00fa tesi nia kaf\u00e9, hodi kuda fali mahek no talas tanba impaktu husi udan-been ne\u2019eb\u00e9 halo mudansa kada tinan, halo kaf\u00e9 folin no produsaun m\u00f3s menus.<\/p>\n\n\n\n<p>To\u2019os nain ba kaf\u00e9 Gabriel Soares de Deus hateten produsaun kaf\u00e9 ne&#8217;e fa\u2019an iha fulan 3 de&#8217;it, maib\u00e9 kuandu hotu iha fulan 9 laiha ona, tanba ne&#8217;e sira tesi hotu tiha kaf\u00e9 hodi kuda fali mahaek, talas no aifarina.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Kada tinan de&#8217;it mak ami haree de&#8217;it kaf\u00e9, kuaze iha tinan 5 ne&#8217;e kaf\u00e9 nia folin ne&#8217;e tuun, tanba ne&#8217;e ami tesi tiha kuda fali mahaek no mahaek ne&#8217;e uluk ne&#8217;e ami haree buat ne&#8217;e ladi&#8217;ak maib\u00e9 ikus ne&#8217;e nia folin di&#8217;ak liu fali iha merkadu entaun ami kuda mahek mak di&#8217;ak no fasil atu kuda no hamos nia benefisu ne&#8217;e la to&#8217;o tinan 3&#8221;<\/em> dehan Gabriel iha hela fatin aldeia Lumutou suku Katrai-Leten, (21\/02).<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan, durante ne&#8217;e ami tetu ona mahek maske fatin tetu mak ami laduun hatene, maib\u00e9 uluk iha tinan 2 liu ba ne&#8217;e ema buka produtu mahek ne&#8217;e to&#8217;o iha ami nia hela fatin, tanba ne&#8217;e ami sente katak ida ne&#8217;e mak diak liu, nune&#8217;e ami tesi hotu kaf\u00e9 no kuda fali mahek.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Komparasaun folin kaf\u00e9 ho mahek ne&#8217;e uluk mahek kuandu habai maran kilo ida 35 sentavu bele sae to&#8217;o $1.25.00, folin estandar seidauk loos no kaf\u00e9 nia folin tuun, ho folin ida hanesan ne&#8217;e halo ami komunidade Ermera ne&#8217;e konfuzaun, kaf\u00e9 ne&#8217;e ami mak nain maib\u00e9 la&#8217;\u00f3s ami mak hatene kedas, maski CCT mak hola maib\u00e9 folin ne&#8217;e ema estranj\u00e9iru mak f\u00f3 fali folin tanba ne&#8217;e ami tesi kuda fali buat seluk&#8221;<\/em> nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Sorin seluk komunidade Rosa de Deus haforsa katak, kaf\u00e9 nia folin tuun nia val\u00f3r mai ami laiha ona entaun tenke buka dalan seluk hodi hetan osan, tesi tiha kaf\u00e9 hodi kuda fali talas mahek nee nia folin di\u2019ak kada tinan no kaf\u00e9 ne\u2019e nia folin ne\u2019e tuun sae hela de\u2019it neeb\u00e9 ba ami senti ne\u2019e todan.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi nia oan sira m\u00f3s eskola husu osan beibeik mai ami maib\u00e9 ho folin kaf\u00e9 ida hanesan ne\u2019e entaun ami tenke buka fali dalan seluk liu husi mahek no talas nee too fulan 8 no 9 ne\u2019e nia isin ona no ami faan ne\u2019e iha karon ida $6 no $7 saku ida<\/em> dehan Rosa iha nia hela fatin Lumutou, (21\/02).<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan, iha tinan uluk kaf\u00e9 nia folin di\u2019ak iha 35 too 38 sentavu kafe bele folin maib\u00e9 dadaun kaf\u00e9 balun la fuan tan, no kuu tiha hetan mak karoon 2 too 4 nee de\u2019it, dadaun ne\u2019e folin entre talas no mahek hanesan de\u2019it talasa saku ida $5 no mahek folin tuun maib\u00e9 nafatin hamoos no hein too folin di\u2019ak mak bele faan.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKlima mos la hanesan dalaruma loron maka manas liu no dalaruma mos udan-been menus ida ne\u2019e mos fo impaktu ba produsaun kafe, kuandu udanbeen di\u2019ak entaun kafe mos di\u2019ak, udan been la di\u2019ak ne\u2019e halo kafe mate no laiha fuan maran hotu nia lamenta&#8221;.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Xefe Aldeia Lumutou Abel de Deus hateten, iha aldeia Lumutou populasaun 80 resin maka tesi ona kaf\u00e9 hodi kuda fali mahek, tanba kaf\u00e9 neeb\u00e9 folin ladi\u2019ak durante ne\u2019e komunidade sira sempre hatoo preokupasaun folin kaf\u00e9 nee mai ami no kaf\u00e9 ne\u2019e folin ne\u2019e menus ona entaun sira tesi tiha.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu Alberto Martins Guterres responsabel Uniaun Agrikultura Ermera (UNAER) hateten, iha munisipiu Ermera UNAER uza politika ida kona-ba uza rai integradu, tanba ho folin kaf\u00e9 ne\u2019ebe tuun sae ne\u2019e fo impaktu boot no folin kaf\u00e9 nee la\u00f3s Timor mak desidi maib\u00e9 nee mai husi merkadu internasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKaf\u00e9 sira tuan ai-mahon m\u00f3s tuan invesde tinan-tinan aumenta kuantidade kaf\u00e9, \u00a0maib\u00e9 hamenus fali kuantidade, entaun komunidade balun hanoin la hetan tesi tiha kaf\u00e9 kuda fali mahek maib\u00e9 sira m\u00f3s lahatene katak mahek nee dalaruma nia folin m\u00f3s bele tuun fali tanba mai husi merkadu ida neeb\u00e9 temporariu de\u2019it&#8221;, <\/em>dehan Alberto iha nia knaar fatin Gleno Ermera, (23\/02).<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan tan, iha ermera ema dehan kiak fulan 9 no riku fulan 3, maib\u00e9 ho politika uza rai integradu nee bele minimiza ki\u2019ak fulan 9 bele riku iha fulan 12 tomak, nunee bainhira tesi kaf\u00e9 bele kuda fali buat seluk hanesan mahek talas no hahan neeb\u00e9 bele han no fa\u2019an iha merkadu hodi sustenta ekonomia familia nian.<em> \u201cMudansa klim\u00e1tika ne&#8217;e prejudika produsaun kaf\u00e9 no mahek, tanba iha ermera ne\u2019e fulan maiu ne\u2019e udan tenke para ona maib\u00e9 udan nafatin iha maiu too agostu entaun produsaun kaf\u00e9 la diak nom\u00f3s kaf\u00e9 nain labele halo kolleta nia bele iha kafe nia hun m\u00f3s labele aproveita kaf\u00e9 tanba mudansa klim\u00e1tika, kona-ba mahek kuandu udan laiha&#8221;.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Komunidade aldeia Lumutou suku Katrai-Leten Postu Administrativu Letefoho Munisipiu Ermera, hah\u00fa tesi nia kaf\u00e9, hodi kuda fali mahek no talas tanba impaktu husi udan-been ne\u2019eb\u00e9 halo mudansa kada tinan, halo kaf\u00e9 folin no produsaun m\u00f3s menus. To\u2019os nain ba kaf\u00e9 Gabriel Soares de Deus hateten produsaun kaf\u00e9 ne&#8217;e fa\u2019an iha fulan 3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15209,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-15208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meio-ambiente"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15208"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15210,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15208\/revisions\/15210"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}