{"id":15247,"date":"2023-03-03T15:19:43","date_gmt":"2023-03-03T06:19:43","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=15247"},"modified":"2023-03-03T15:23:46","modified_gmt":"2023-03-03T06:23:46","slug":"loron-veteranu-ppn-tl-sei-hasoru-frakeza-iha-sosial-politika-no-ekonomika-hanesan-pobreza-no-mal-nutrisaun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/03\/03\/loron-veteranu-ppn-tl-sei-hasoru-frakeza-iha-sosial-politika-no-ekonomika-hanesan-pobreza-no-mal-nutrisaun\/","title":{"rendered":"Loron Veteranu, PPN: TL sei Hasoru Frakeza Iha Sosi\u00e1l, Pol\u00edtika no Ekon\u00f3mika Hanesan Pobreza no Mal-nutrisaun"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Iha ambitu komemorasaun loron veteranus ba dala-6, Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l (PPN), Aniceto Longuinhos Guterres Lopes hateten VIII Governu Konstitusion\u00e1l no Parlamentu Nasion\u00e1l hari fundu Veteranu no Kombatente Libertasaun Nasion\u00e1l, maibe, medida ida ne\u2019e mak Presidente Rep\u00fablika rekorre ba Tribunal, hodi lakon nia implementasaun. Maski nune\u2019e, Governu kontinua buka f\u00f3rma seluk, atu bele f\u00f3 apoiu ba kombatente sira, no Parlamentu Nasion\u00e1l no Governu kontinua iha preokupasaun ba situasaun kombatente ne\u2019eb\u00e9 sei hasoru dezafiu oin-oin, iha ambitu dezafiu boot ne\u2019eb\u00e9 Estadu no Nasaun hasoru.<\/p>\n\n\n\n<p>Maski Timor-Leste hakat ho idade tinan 20 ona, nu\u2019udar Estadu no Nasaun ne\u2019eb\u00e9 independente ho progresu no mudansa lubuk ida, maibe, iha prosesu naruk ida ne\u2019e, ho rekursu lubuk barak ne\u2019eb\u00e9 gasta ona, Timor sei hasoru frakeza ka asimetria sosial, politika no ekonomika lubuk ida hanesan pobreza, malnutrisaun, kultura funsionamentu no relasionamentu instituisaun Estadu nian, sei sai dezafiu iha&nbsp; Estadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir dezenvolvimentu integradu tenke refleta mos iha manifestasaun kompetensias no funsionamentu professional no efetivu instituisaun sira ne\u2019eb\u00e9 Estadu harii hodi ref\u00f3rsa independensia Nasion\u00e1l, soberania Estadu, no lori naroman ba povu tomak nia moris ho dignu. Iha situasaun hanesan ne\u2019e presiza tebes unidade, integridade, kolaborasaun no sakrif\u00edsiu hodi orienta dezenvolvimentu ba povu tomak nia moris diak. Iha situasaun hanesan ne\u2019e presiza iha mos korajen no haraik-an atu reko\u00f1ese sala sira ne\u2019eb\u00e9 komete, frakeza sira ne\u2019eb\u00e9 kontribui ba impede dezenvolvimentu sosi\u00e1l, ekon\u00f3miku no pol\u00edtiku iha Timor-Leste.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ho ida ne&#8217;e, Iha S\u00e9timu Governu Konstitusion\u00e1l, Primeiru Ministru Dr. Mari Alkatiri mak aprova Dekretu-Lei kona ba Kriasaun Konsellu Kombatentes Libertasaun Nasion\u00e1l, (CCLN), ne\u2019eb\u00e9 la hetan atensaun iha tinan barak nia laran. Los duni, estadu reko\u00f1ese pap\u00e9l no kontribuisaun veteranu no eroi libertasaun nasion\u00e1l sira ni\u2019an, no dedika atensaun espesi\u00e1l balu ona liuhosi subs\u00eddiu finanseiru, medalla, sertifikadu reko\u00f1esementu no instituisionaliza Kombatentes no Veteranos Libertasaun Nasion\u00e1l nudar orgaun ida hodi kontribui diak liu ba dezenvolvimentu Nasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia salienta kontinua programa Governu anterior hodi halo konstrusaun semit\u00e9riu-jardins ba eroi sira, f\u00f3 bolsas-estudus ba kombatente sira nia oan. Maski nune\u2019e, presiza reajusta no reorienta f\u00f3rmas apoiu hirak ne\u00b4e liu husi eskema orsament\u00e1l ida ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 vantajen sosial no ekon\u00f3miku ba institusionalizasaun orgaun ida ne\u2019e no f\u00f3 mos benefisiu sosial no ekon\u00f3miku ba sosiedade Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ne\u00b4e duni VIII Governu Konstitusional no Parlamento Nacional hari fundu Veterano no Kombatente Libertasaun Nasion\u00e1l, maibe medida ida ne\u2019e mak Presidente Rep\u00fablika rekorre ba Tribunal hodi lakon nia implementasaun. Maski nune\u2019e, ita kontinua buka f\u00f3rma seluk, atu bele f\u00f3 apoiu ba kombatente sira, Parlamentu Nasion\u00e1l no Governu kontinua iha preokupasaun ba situasaun kombatente ne\u2019eb\u00e9 sei hasoru dezafiu oin-oin, iha ambitu dezafiu boot ne\u2019eb\u00e9 Estadu no Nasaun hasoru,&#8221;<\/em> dehan Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l Aniceto, iha \u00e1mbitu Komemorasaun loron veteranus ba dala-6, iha Pal\u00e1siu Governu, Sesta 3\/03.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba situasaun agora ezije duni unidade, kolaborasaun, komunikasaun ka di\u00e1logu hodi f\u00f3 solusaun laos ba deit problema interna maibe, problema mundial ne\u2019eb\u00e9 lori impaktu mai Timor-Leste. Problema alterasaun klimatika nia efeitu ba natureza, ba produsaun agrikola, ba abitasaun, ba vida sosial no ekonomika.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e m\u00f3s Pandemia global afeta saude publika no saude pessoal sidadaun nian, funu entre Russia ho Ukraina, rivalidade geopolitika entre nasaun sira ekonomika no militarmente potente mos lori impaktu ba Timor-Leste nia kondisaun sosial, ekonomika no politika.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Fundu Monet\u00e1riu Internasion\u00e1l (IMF) f\u00f3 sai previzaun katak, kreximentu glob\u00e1l tinan 2023 tu\u2019un ba 2,9%, ne\u2019eb\u00e9 bolu atensaun mai ita hotu katak, mundu sei kontinua hasoru resesaun ekon\u00f3mika. Ne\u2019e duni, Estadu, lideres nasionais, veteranus, sidadaun hotu-hotu presiza hamutuk, servisu hamutuk, koalia ba malu, hakbiit iha nia kapasidade nudar Estadu hodi enfrent mudansas hirak ne\u2019e no buka solusaun.\u00a0 Labele husik problema hirak ne\u2019e invade\u00a0 ita nia fundamentu sosi\u00e1l, pol\u00edtiku, ekon\u00f3miku no institusion\u00e1l no hafraku Timor-Leste nia ezistensia nu\u2019ud\u00e1r pa\u00eds independente,&#8221;<\/em> nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e, presiza bebeik konsertasaun komportamentu pol\u00edtiku, korresaun kontinua no redifini vizaun estrat\u00e9jika sira perante, dezafios internu no esternu ne\u2019eb\u00e9 Timor-Leste hasoru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Iha ambitu komemorasaun loron veteranus ba dala-6, Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l (PPN), Aniceto Longuinhos Guterres Lopes hateten VIII Governu Konstitusion\u00e1l no Parlamentu Nasion\u00e1l hari fundu Veteranu no Kombatente Libertasaun Nasion\u00e1l, maibe, medida ida ne\u2019e mak Presidente Rep\u00fablika rekorre ba Tribunal, hodi lakon nia implementasaun. Maski nune\u2019e, Governu kontinua buka f\u00f3rma seluk, atu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15248,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-15247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15247"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15250,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15247\/revisions\/15250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}