{"id":15388,"date":"2023-03-17T16:59:24","date_gmt":"2023-03-17T07:59:24","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=15388"},"modified":"2023-03-17T16:59:27","modified_gmt":"2023-03-17T07:59:27","slug":"sisto-la-koleng-hakilar-hasoru-violasaun-direitu-umanus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/03\/17\/sisto-la-koleng-hakilar-hasoru-violasaun-direitu-umanus\/","title":{"rendered":"Sisto La Koleng Hakilar Hasoru Violasaun Direitu Umanus"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Reportajen David da Costa Gusmao<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ha&#8217;u nia Mehi hakarak Sae foho Ramelau no ba Argentina, hodi vizita Komandante Che Guevara nia moris fatin iha Rosario, hotu tiha fila mai Timor ha&#8217;u bele mate ho hakmatek,&#8221; Sisto hateten ba nia familia sira, bainhira nia sei moris.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Timor-Leste no ativista direitus umanus lakon joven ativista ida ne\u2019ebe durante luta ba direitu umanus iha rai laran no mos sempre fo soliedariedade ba maluk ativista iha rai liur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sistu dos Santos ho nia naran kode \u2018Kene Kene\u2019 hakotu nia vida iha loron 17 Marsu 2023, iha ospit\u00e1l Guido Valadares, mais menus oras tuku 5:00 ou 6:00 dadersan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha mate uma iha Bebonuk, nia maluk ativista Manuel Monteiro nudar eis Diretor Yayasan HAK ba Neon Metin hato\u2019o sentimentu triste tanba povu Timor-Leste, lako<strong>n <\/strong>figura di\u2019ak ida hanesan Sisto. Nia ema ne\u2019eb\u00e9 maka servisu la hateten kolen, servisu nunka suspira, nunka lakon korajen atu halo servisu ba direitus umanus, injustisa sosi\u00e1l iha Timor no m\u00f3s ba v\u00edtima sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSente triste no lakon boot, fam\u00edlia lakon, ita hotu lakon no povu Timor-Leste m\u00f3s lakon figura diak ida. Tanba ema ne\u2019eb\u00e9 dedikadu nia an iha area Direituss Umanus,\u201d Manuel esprea ba Neon Metin iha Matebian Xisto nia Rezidensia Bebonuk, Sexta 17\/07.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia konta Xisto uluk Front Mahasiswa hanesan ema ne\u2019eb\u00e9 inspirad\u00f3r ida, bainhira nia haree injustisa mosu ne\u2019e, nia fuan nakdoko atu halo buat ruma, oins\u00e1 lian sira ne\u2019eb\u00e9 laiha lian, ne\u2019e bele lian to\u2019o iha ukun nain sira bele rona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cLisaun ne\u2019eb\u00e9 maka Sisto husik hela ne\u2019e ita hotu merese tenke banati tuir saida maka nia halo, ninia dedikasaun, ninia kometimentu, nia vontade servisu ba Direitus Umanus, lisaun di\u2019ak ne\u2019eb\u00e9 maka ita presiza banati tuir maka la sente kolen, la suspire no buat hotu di\u2019ak de\u2019it, nia mate husik hela lisaun mai ita atu kontinua maka firme iha ita nia pozisaun, firme iha buat loos, buat di\u2019ak kontinua hateten sai povu ne\u2019e sente katak iha figura balun hamutuk ho sira,\u201d <\/em>nia konta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha fatin Diret\u00f3r Ezekutivu Centru Nasion\u00e1l Chega, Institu Publiku (CNC, I.P) Hugo Fernandes hateten, pesoalmente&nbsp; lakon kolega no maun alin diak liu. Hanesan instituisaun servisu hamutuk iha&nbsp; area Direituss Umanus i justisa sosial m\u00f3s akon, ba Sosedade Sivil iha Timor no m\u00f3s ba&nbsp; estadu Timor ne\u2019e rasik lakon ema ida&nbsp; ho pontensia&nbsp; atu hatur nafatin&nbsp; Timor nia naran iha komunidade internasion\u00e1l Timor lakon,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Timor tenke reko\u00f1ese katak durante ne\u2019e, Sisto ko\u2019alia f\u00f3 hanoin&nbsp; fanu&nbsp; estadu, governu no \u00f3rgaun soberanu sira, atu halo vizaun ida ne\u2019eb\u00e9 maka uluk&nbsp; halo ne\u2019e, Sisto kontinua hatutan ida ne\u2019e. tanba ne\u2019e Timor lakon ema ida ne\u2019eb\u00e9 maka kontinua hatun lia murak sira husi lider sira iha 1975 sae mai to\u00f3 agora f\u00f3 hanoin ba lider sira agora konaba vizaun sira Timor hakarak ukun rasik-an.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHa\u2019u pesoalmente tenke reko\u00f1ese katak, ohin dadeer ha\u2019u rona maun Sisto nia mate, liafuan laiha atu ko\u2019alia, tanba ha\u2019u neon lakon, la hatene atu koalia sa, tanba durante ne\u2019e&nbsp; hasoru malu la pernah sintoma ida, hatudu maib\u00e9 maun Sisto ema ne\u2019eb\u00e9 en\u00e9rjiku ko\u2019alia makas, no ami nunka hatene nia saude ne\u2019e tanba nia nunka hateten. Ami CNC&nbsp; lakon, instituisaun, organizasaun sosiedade siv\u00edl iha Timor lakon i mos solidariedade internasion\u00e1l lakon, tanba&nbsp; maun Sisto laos oinsa maka nia koalia forte iha ne\u2019e deit, mas nia koalia forte m\u00f3s konaba&nbsp; rai seluk nia situasaun, hanesan Palestina, Sahara nia ko\u2019alia barak pais ne\u2019eb\u00e9 maka ho presaun moris iha situasaun ne\u2019e nia pontu vok\u00e1l, entaun ita Timor lakon ema ida, hodi apoiu&nbsp; solidariedade internasion\u00e1l, hatudu nafatin katak Timor ne\u2019eb\u00e9 ukun-an tiha ona, mas kontinua apoiu pais ne\u2019eb\u00e9 maka iha situasaun hanesan ita iha tempu uluk,<\/em>\u201d nia espresa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia hatutan Sisto bele laiha, maibe nia lian sira, nia maneira luta halo advokasia ida ne\u2019e sei semo hela deit iha ema nia pensamentu, iha sosial media no iha ne\u2019eb\u00e9 deit, ema sei la haluhan nia, tanba nia sei iha ne\u2019eb\u00e1. <em>\u201cRona saida maka nia ko\u2019alia, halo saida maka nia halo para depois iha nafatin Sisto sira seluk, hau hanoin ida ne\u2019e importante liu ba oin, i laos agora deit ba oin sei kompleksu liu tan luta ba Direituss Umanus, luta ba injustisa sosial ne\u2019e sei kompleksu liu tan, ita presiza ema&nbsp; hanesan maun Sisto ne\u2019e barak liu tan\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nune\u2019e m\u00f3s Prezidente Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa\u2019e (AJTL), Zevonia Vieira, sente lakon boot tanba ativista Direituss Umanuss ne\u2019eb\u00e9 durante ne\u2019e sai aliadu ba Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa&#8217;e no jornalista sira hodi luta ba liberdade imprensa no espresaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cAJTL la haluha nia kontribuisaun husi maun Sisto ne\u2019eb\u00e9 sempre brani hakilar no kontra bainhira injustisa mosu hasoru ema ki\u2019ik sira, nia sempre hakilar ba lia los tuir perspetiva Direitus Umanus nian, nia esp\u00edritu hamutuk ho ita nafatin hodi kontinua luta ba Direitus Umanuss,\u201d <\/em>Zevonia espresa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Entretantu iha informasaun balun ne\u2019eb\u00e9 maka Jornalista Neon Metin foti husi familia matebian katak Sisto Dos Santos Lanara, &nbsp;nia mehi hakarak Sae foho Ramelau no ba Argentina hodi vizita Komandante Che Guevara nia moris fatin iha Rosario, atu nune\u2019e fila mai Timor bele mate ho hakmatek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;&#8220;Ha&#8217;u nia Mehi hakarak Sae foho Ramelau no ba Argentina, hodi vizita Komandante Che Guevara nia moris fatin iha Rosario, hotu tiha fila mai Timor ha&#8217;u bele mate ho hakmatek,&#8221; Sisto hateten ba nia familia sira, bainhira nia sei moris.<\/em> Sisto nia lia meno<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Gusmao &#8220;Ha&#8217;u nia Mehi hakarak Sae foho Ramelau no ba Argentina, hodi vizita Komandante Che Guevara nia moris fatin iha Rosario, hotu tiha fila mai Timor ha&#8217;u bele mate ho hakmatek,&#8221; Sisto hateten ba nia familia sira, bainhira nia sei moris. Timor-Leste no ativista direitus umanus lakon joven ativista ida ne\u2019ebe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15391,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-15388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15388"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15392,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15388\/revisions\/15392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}