{"id":15408,"date":"2023-03-18T13:25:21","date_gmt":"2023-03-18T04:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=15408"},"modified":"2023-03-18T13:25:23","modified_gmt":"2023-03-18T04:25:23","slug":"pr-veta-lei-eleitoral-eleisaun-sei-la-inkluzivu-joazito-presiza-iha-solusaun-ba-ehd-nia-partisipa-iha-eleisaun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/03\/18\/pr-veta-lei-eleitoral-eleisaun-sei-la-inkluzivu-joazito-presiza-iha-solusaun-ba-ehd-nia-partisipa-iha-eleisaun\/","title":{"rendered":"PR Veta Lei Eleitor\u00e1l, Eleisaun Sei La Inkluzivu? Joazito: Presiza Iha Solusaun Ba EhD nia Partisipa Iha Eleisaun"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa, Zevonia Vieira <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho Prezidente Rep\u00fablika (PR), Jos\u00e9 Ramos-Horta, veta alterasaun dalimak b\u00e1 Lei n\u00fameru 6\/2006 kona-b\u00e1 Lei eleitor\u00e1l. Ho ida ne\u2019e ema ho defisi\u00e9nsia matan labele vota independente hodi uza template matrix ne\u2019ebe sei ajuda maluk ho defisi\u00e9nsia matan sira atu vota iha loron eleisaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba kestaun ne\u2019e Ministru Administrasaun Estat\u00e1l (MAE), Miguel de Carvalho informa ba jornalista sira iha palacio governu katak &nbsp;Prezidente Republika iha kompet\u00e9nsia tuir Konstituisaun hodi veta pol\u00edtika, nune\u2019e fasilidade ba Ema ho Defisi\u00e9nsia matan liuhusi braille labele iha.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBom ne&#8217;e kompet\u00e9nsia Prezidente Republika, konforme Konstituisaun ke halo veta pol\u00edtika, no veta ida ida nee mos afeta ba fasilidade ba ema ho defisi\u00e9nsia matan vota liuhusi bulletin votu braille labele iha\u201d,<\/em> dehan Ministru Miguel, iha Pal\u00e1siu governu, 15\/03<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan medida sira ne&#8217;e governu produs atu fasilita elitores sira hotu, para atu bele garante ema barak liu tan mak vota iha eleisaun Parlament\u00e1r, Tanba governu halo esforsu hotu, para atu fasilita eleit\u00f3r sira &nbsp;hotu,<\/p>\n\n\n\n<p>Nia afirma tan, governu atu hadi\u2019a lei lejizlasaun ida ne&#8217;e, para ema barak vota, no&nbsp; aumenta m\u00f3s sentru votasaun ho estasaun votus iha 25%, kompara ho eleisaun Prezidensi\u00e1l foin dadauk ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi aumenta sentru votasaun sira iha 1500, no husi 1200 no estasaun de votus ami aumenta 1500 ba iha 1900 ne&#8217;e barak, ne&#8217;e hau fiar sei hasa&#8217;e tasa partisipasaun eleitor sira, maib\u00e9 Prezidente veta, ita hein fali Parlamentu Nasion\u00e1l nian asaun tuir mai depois maka f\u00f3 solusaun\u201d. <\/em>Dehan Miguel.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho situasaun ida ne\u2019e Neon Metin halo entrevista ho Reprezentante Ema ho Defisiensia Joazito dos Santos via telefone hateten Prezidente Republika, Dr. Jose Ramos Horta veta Lei Eleitor\u00e1l nia implikasaun ba Ema ho Defisi\u00e9nsia nia partisipasaun iha eleisaun parlament\u00e1r 2023, no kontra konvensaun internasion\u00e1l direitu ba Ema ho Defisi\u00e9nsia nian.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cDurante ne\u2019e Ema ho Defisi\u00e9nsia nia mehi mak hakarak eleisaun ne\u2019ebe inkluzivu, liu-liu maluk sira ho defisi\u00e9nsia matan bele ezerse sira nia direitu ho independente no sekretu bainhira iha braille. Nune\u2019e Organizasaun Ema ho Defisi\u00e9nsia propoin ba governu atu fasilita template Matrix ba Ema ho Defisi\u00e9nsia Matan tanba bele tulun tebes Ema ho Defisi\u00e9nsia matan hodi vota, tanba Timor-Leste rasik ratifika ona konvensaun direitu ema ho defisi\u00e9nsia\u201d,<\/em> dehan Joazito ba Neon Metin, 16\/03.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia afirma bainhira Prezidente Rep\u00fablika veta, presiza iha solusaun nune\u2019e bele fasilita ema ho defisi\u00e9nsia matan bele vota tuir sira nia konxi\u00e9nsia rasik.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia mos dehan organizasaun Ema ho Defisi\u00e9nsia sai hanesan rekursu ida, ne\u2019ebe bele apoiu estadu hodi aplika eleisaun ne\u2019ebe asesivel no inkluzivu, maibe tanba Lei Eleitoral veta ona husi Prezidente Republiku, nune\u2019e organizasaun ne\u2019e labele tulun governu hodi oinsa aplika eleisaun ne\u2019ebe inkluzivu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bainhira Neon Metin husu tuir bainhira Prezidente Republika veta signifika eleisaun parlament\u00e1r la inkluzivu? Ba Neon Metin Reprezentante organizasaun Ema ho Defisi\u00e9nsia ne\u2019e hato\u2019o sentimentu katak, \u201cami hakarak ezerse direitu ho m\u00e1simu, efetivu, independente no livre. Tuir loloos bele refleta tuir proposta Komisaun A Parlamentu Nasional, aprova iha Parlamentu no Prezidente Horta&nbsp; uza nia kompet\u00e9nsia hodi veta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan durante organizasaun Ema ho Defisiensia luta ba Maluk ho Defisiensia sira nia direitu liu-liu ba eleisaun iha tempu badak ne\u2019e, oinsa iha eleisaun ne\u2019ebe igu\u00e1l no inkluzivu, no ida ne\u2019e hanesan sentimentu triste ida Prezidente uza nia interpretasaun hodi deklara iha media.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHanesan ema ho defisi\u00e9nsia fiar katak Prezidente hatene hela situasaun Ema ho Defisi\u00e9nsia, maibe nia foti desizaun hodi veta, presiza hatene razasaun sira ne\u2019ebe Prezidente foti\u201d,<\/em> dehan Joazito.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia husu ba organizasaun Ema ho Defisi\u00e9nsia sira hotu, hodi aprosima Prezidente Republika, bele hato\u2019o nia statementu ne\u2019ebe detallu, tanba desizaun veta laostuir Ema ho defisi\u00e9nsia, liu-liu defisi\u00e9nsia matan&nbsp; nia hakarak, tanba sira hakarak Prezidente Republika promulga lei eleitora nune\u2019e eleisaun parlament\u00e1r bele inkluzivu.<\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho Prezidente Republika, veta Lei Eleitor\u00e1l Neon Metin halo konfirmasaun ho STAE konaba braille no vota pararel ne\u2019ebe governu planu implementa iha eleisaun parlament\u00e1r.<\/p>\n\n\n\n<p>Diret\u00f3r Jer\u00e1l Interinu, Sekretariadu T\u00e9kniku&nbsp; Administrasaun Elitor\u00e1l (STAE), Leonardo Amaral, hateten &nbsp;sei lamsala iha artigu ne\u2019eb\u00e1 iha sentru votasaun paralelu iha Dili, vota post\u00e1l iha Diaspora, no bulletin votu braille&nbsp; ba ema ho defisi\u00e9nsia matan sira, atu uza iha&nbsp; eleisaun parlament\u00e1r, &nbsp;maib\u00e9 Prezidente Rep\u00fablika veta tiha ona alterasaun lei kona-ba elitor\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Kuandu Prezidente veta lei ne\u2019e la vale, entaun pontus balun ne\u2019eb\u00e9 maka ohin ha&#8217;u temi ne\u2019e ami labele aplika ona sentru votasaun paralelu sei laiha, vota post\u00e1l iha liur m\u00f3s laiha, i utilizasaun braille ba ema ho defisi\u00e9nsia matan m\u00f3s sei laiha, parese m\u00f3s jornalista ho monitorizasaun sira labele vota movel ona, maib\u00e9 sei fila fali ba iha ida-idak nian area jeografia,&#8221; <\/em>dehan Diret\u00f3r Jer\u00e1l Interinu STAE Leonardo.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan tan bulletin votu braille ne\u2019e Prezidente veta ona sei la aplika. &#8220;Se karik hodi bainrua la veta karik, ita sei sosializa para depois ita nia defisi\u00e9nsia matan sira sei uza braille iha eleisaun ne\u2019e. maib\u00e9 ami labele sosializa ona tanba Prezidente Rep\u00fablika veta tiha ona lei ne\u2019e&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu Organizasaun nebe serbisu ba asuntu Defisiensia iha Timor-Leste liuhusi konfer\u00e9nsia imprensa deklara katak durante sente rasik katak laiha kondisaun dignu ba Ema ho Defisiensia hodi vota seguru no sekretum tanba Lei eleitoral rasik, la iha dalan ba kria kondisaun hodi hatan ba nesesidade espes\u00edfiku sira ne\u2019ebe Ema ho Defisi\u00e9nsia sira hasoru hasoru.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi hotu kontente no apresia ho \u00f3rgaun eleitoral sira hanesan STAE, CNE, inklui orgaun legislator Parlamentu Nasional, ne\u2019ebe iha vontade hodi halo alterasaun ba Lei eleitor\u00e1l 2023 nian, ne\u2019ebe aprova iha Parlamentu Nasional iha loron 14 Fevereiru \u00a02023, iha alterasaun lei ne\u2019e sita kona-ba kria kondisaun asesivel iha sentru votasaun liu-liu imprime matrix de braille ka template braille atu \u00a0Ema ho Defisi\u00e9nsia Matan bele vota mesak no kria asesibilidade f\u00edziku seluk hanesan rampa, garante kabina votu ne\u2019ebe estandarte no seluk tan\u201d,<\/em> dehan Portavoz organiza Ema ho Defisisiensia iha loron 16\/03.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi rona deklarasaun Prezidente Republika iha media katak, atu halo konsultasaun ho entidade sira hotu, molok halo desizaun no ami hanoin katak atu halo konsultasaun mos ho Organizasaun Defisi\u00e9nsia ou reprezentante Ema ho defisiensia iha Palasiu Presidente, maibe la akontese no rona fali ona rezultadu katak Presidente Republika veta ona lei eleitor\u00e1l&#8221;.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Sira konklui katak bainhira Prezidente Rep\u00fablika signifika la kria kondisaun hodi segura Ema ho Defisi\u00e9nsia sira nia votu segredu, no bele prejudika hamenus partisipasaun Ema ho Defisi\u00e9nsia iha eleisaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Sira dehan maski Prezidente Rep\u00fablika Ramos Horta nia mandatu, koloka Ases\u00f3r Prinsip\u00e1l ba asuntu inkluzaun no defisi\u00e9nsia iha Pal\u00e1siu prezidensi\u00e1l, maibe desizaun sira la reflete reprezentasaun Ema ho Defisi\u00e9nsia &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir sensus 2015 dadus hatudu katak iha maluk ho defisi\u00e9nsia matan hamutuk 14 mill resin, no 500 resin mak hetan ona kursu ka formasaun uza braille.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha deklarasaun Prezidente Rep\u00fablika ba jornalista sira iha loron 15 Marsu, Prezidente hateten veta lei eleitor\u00e1l tanba preokupasaun Xefe Estadu nian deit, tanba akontese esperi\u00e9nsia iha eleisaun prezidensi\u00e1l tinan kotuk, labele garante ema rihun ba rihun hodi vota iha sentru votasaun pararelu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa, Zevonia Vieira Relasiona ho Prezidente Rep\u00fablika (PR), Jos\u00e9 Ramos-Horta, veta alterasaun dalimak b\u00e1 Lei n\u00fameru 6\/2006 kona-b\u00e1 Lei eleitor\u00e1l. Ho ida ne\u2019e ema ho defisi\u00e9nsia matan labele vota independente hodi uza template matrix ne\u2019ebe sei ajuda maluk ho defisi\u00e9nsia matan sira atu vota iha loron eleisaun. Ba kestaun ne\u2019e Ministru Administrasaun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15409,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-15408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15408"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15410,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15408\/revisions\/15410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}