{"id":15580,"date":"2023-04-15T16:28:01","date_gmt":"2023-04-15T07:28:01","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=15580"},"modified":"2023-04-15T16:28:07","modified_gmt":"2023-04-15T07:28:07","slug":"hakbiit-no-promove-grupu-turismu-komunitariu-hakmatek-maubisse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/04\/15\/hakbiit-no-promove-grupu-turismu-komunitariu-hakmatek-maubisse\/","title":{"rendered":"Hakbiit no Promove Grupu Turismu Komunitariu Hakmatek Maubisse"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Hakerek nain Jim Carter<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha tinan 2011-2014 Haburas Foundation m\u00f3s halao tan nia programa Turismu Komunirariu iha Maubisse aldeia Lekitehi no Telituku. Iha momentu ne\u2019eba Haburas Fundation m\u00f3s fasilita komunidade sira oinsa bele organiza an no mobiliza rekursu naturais sira ne\u2019eb\u00e9 sira iha, hodi konstrui no hari\u2019i\u00a0 akomodasaun sira hanesan uma tradisional ba toba fatin, restorante, dapur haris fatin no prepara membru sira hodi halo atendementu diak ba visitante turista sira. Iha mos formasaun oin-oin ne\u2019eb\u00e9 komunidade sira simu hodi liga ba sustentabilidade ba sira nia aktividade turismu iha tempu oin.\u00a0 Ekonomikamente grupo aktividade turismu iha fatin refere mos hetan ona income husi visitante sira ne\u2019ebe sempre mai visita iha ne\u2019eba.\u00a0 Liu husi Haburas Foundation nia fasilitasaun konsege kria programa regular ida ne\u2019eb\u00e9 servisu hamutuk ho Melbourne University iha Australia ne\u2019eba kada tinan ekipa bo\u2019ot estudante universitariu sira\u00a0 ida kuase ema hamutuk besik 30 pesoas mai visita iha fatin refere hodi halo aktividade turismu kuase semana ida.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maibe iha Tinan 2020 Turismu komunitaria hakmatek Maubisse ho kondisaun fatin alojamentu ne\u2019eb\u00e9 at tanba harii ho tinan barak inklui ho situasaun railaran no rai liur impaktu husi Pandemia Covid-19 ne\u2019eb\u00e9 laiha Vizitantes mak ba vizita nune\u2019e implika ba kondisaun fatin alojamentu sai at, tanba alojamentu ka akomodasaun sira ne\u2019e nudar baze atividade ba programa sira ne\u2019eb\u00e9 iha ligasaun ho vizita turistiku sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ho\u00a0ida\u00a0ne\u2019e\u00a0mak\u00a0Organizasaun\u00a0Haburas\u00a0Foundation\u00a0ho\u00a0Koordenad\u00f3r\u00a0\u00a0gruputurismuhakmatek\u00a0\u00a0\u00a0hodi\u00a0haloproposta\u00a0\u00a0submisaun\u00a0kona\u00a0\u00a0ba\u00a0rehabilitasaun\u00a0Grupu\u00a0turismu\u00a0hakmatek\u00a0\u00a0Maubisse\u00a0\u00a0hodi\u00a0\u00a0submete\u00a0\u00a0ba\u00a0\u00a0iha\u00a0\u00a0Gabinete\u00a0\u00a0Apoiu\u00a0\u00a0Sosiedade\u00a0\u00a0\u00a0Civil\u00a0\u00a0\u00a0no\u00a0Auditorial\u00a0Sosial\u00a0(GASC)\u00a0iha\u00a0\u00a0momentu\u00a0\u00a0ne\u2019eba,\u00a0iha\u00a0\u00a0\u00a0tinan\u00a02021\u00a0\u00a0Gabinete\u00a0\u00a0Apoiu\u00a0\u00a0Sosiedade\u00a0\u00a0Civil\u00a0no\u00a0Auditorial\u00a0\u00a0Sosial\u00a0(GASC)\u00a0transforma\u00a0ba\u00a0iha\u00a0Servi\u00e7o\u00a0do\u00a0Apoio\u00a0a\u00a0Sociedade\u00a0Civil\u00a0e\u00a0AuditoriaSocial\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(SASCAS)\u00a0nune\u2019e aprova proposta submisaun ne\u2019e iha tinan 2021, Nune\u2019e iha tinan 2022 Haburas Foundation halo kedas rehabilitasaun ba Grupu turismu hakmatek Maubisse to\u2019o remata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Porsesu projetu Turismu Base de Komunitariu ne\u2019eb\u00e9 Haburas Foundation hala\u2019o hela iha area rural sira hanesan maubisse oras ne\u2019e dadauk rehabilitasaun remata ona. Iha fase ne\u2019e komunidade sira ne\u2019eb\u00e9 mak involve an iha grupu ne\u2019e hala\u2019o servisu kooperasaun ida que diak. Servisu ne\u2019e lao diak tanba molok komesa rehabilitasaun antes ne\u2019e sira hetan ona treinamentu ba konseitu turismu komunitariu no prinsipiu kooperativismu sira. Treinamentu sira ne\u2019e loke ona sira nia visaun, konsensia atu oinsa bele halo komersializasaun iha aspeitu eco turismu ho prinsipiu servisu grupu nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mekanismu servisu sira maka hala\u2019o iha Maubisse oinsa fasilita esperensia husi grupu sira kona ba kostume halo uma nian. Husi ku\u00f1esimentu lokal ne\u2019eb\u00e9 sira iha bele konsolida hamutuk fasilitad\u00f3r no komunidade sira iha kampu atu prosesa konstrusaun tuir dinamiku ka adapta ambiente turistiku nian. Pur ezemplo modelu uma lisan sira ne\u2019eb\u00e9 iha hanesan sai modelu ida atu hari akomodasaun ba turista sira. Konstrusaun sira ne\u2019eb\u00e9 halo la lolos tuir kedas tipu original nian maibe iha modifikisaun oituan hodi adapta ba moris modern nian. Iha duni produsaun ne\u2019eb\u00e9 hatudu karakteristiku ba iha modelu arte turistika nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Em prinsipiu implementasaun ba projetu ne\u2019e lao tuir konseitu dezenvolvimentu komunitaria ne\u2019eb\u00e9 Haburas Foundation produs, mekanismu servisu ne\u2019eb\u00e9 implementa iha atividade sira maka sempre liu husi prosesu sorumutu no foti desizaun partisipativu. Patika ba planu atividade sira ne\u2019e deze\u00f1u ho modelu partisipativu, komunidade sira m\u00f3s ativu tebes no koko hanoin hamutuk atu produs deze\u00f1u hamutuk nudar pontu importante tebes ba pontus kontinuasaun no sustentabilidade projetu nian. Ikus mai komunidade sira maka sai nain ba dezenvolvimentu. Kuandu sira sente ona ba projetu ne\u2019e sira nian rasik entaun sira rasik mak sei garante sustentabilidade. Karik la fasil atu tau servisu ida ho modelu grupu nian tanba kestaun mentalidade individu nian. Maibe servisu ho grupu nudar prosesu de aprendisasem ida atu hetan formatu ida ne\u2019eb\u00e9 ekilibriu hodi asegura ambiente sosial ida ne\u2019eb\u00e9 ema hanaran \u201c Harmonizasaun\u201d Signifika katak fasilita ema mai hamutuk iha fatin ida hodi hanoin lisuk saida mak sira hakarak hetan ka produs iha tempu oin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Objektivu husi projeitu ne\u2019e rasik\u00a0 atu hakibit komunidade hodi hadia sira nia ekonomia uma laran ne\u2019eb\u00e9 sustentavel. Tanba projetu ne\u2019e tau valores sustentabilidade iha pontu as entaun\u00a0 Haburas Foundation hanoin buka maneira atu fortifika treinamentu sira hanesan, jestaun hotelaria, Jestaun Organizasaun, Akuntabilidade, Konseitu Turismu Sustentavel, no Tour Guide ka Mata dalan ba Turista, treinamentu sira ne\u2019e importante hodi f\u00f3 kapasitasaun ba membru sira hodi hamosu fiar an iha grupu nia laran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ikus liu iha atividade Rehabilitasaun Grupu Turismu komunitraia Hakmatek maubisse no Formasaun sira iha tinan 2022, ne\u2019e hetan apoiu Finansiamentu husi Servi\u00e7o\u00a0do\u00a0Apoio\u00a0a\u00a0Sociedade\u00a0Civil\u00a0e\u00a0Auditoria Social\u00a0\u00a0(SASCAS) Governo Timor-Leste,\u00a0no\u00a0\u00a0liu\u00a0\u00a0husi\u00a0\u00a0biban\u00a0\u00a0ida\u00a0ne\u2019e\u00a0Haburas\u00a0Foundation\u00a0hakarak\u00a0hato\u2019o\u00a0m\u00f3s\u00a0agredese\u00a0ba\u00a0Servi\u00e7o\u00a0do\u00a0Apoioa\u00a0Sociedade\u00a0Civil\u00a0e\u00a0Auditoria Social\u00a0\u00a0(SASCAS) Governo Timor-Leste ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 ona tulun ka apoiu ida ne\u2019e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakerek nain Jim Carter Iha tinan 2011-2014 Haburas Foundation m\u00f3s halao tan nia programa Turismu Komunirariu iha Maubisse aldeia Lekitehi no Telituku. Iha momentu ne\u2019eba Haburas Fundation m\u00f3s fasilita komunidade sira oinsa bele organiza an no mobiliza rekursu naturais sira ne\u2019eb\u00e9 sira iha, hodi konstrui no hari\u2019i\u00a0 akomodasaun sira hanesan uma tradisional ba toba fatin, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15581,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-15580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15580"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15582,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15580\/revisions\/15582"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}