{"id":1561,"date":"2019-12-21T08:20:56","date_gmt":"2019-12-21T08:20:56","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=1561"},"modified":"2019-12-21T08:20:56","modified_gmt":"2019-12-21T08:20:56","slug":"rui-maria-de-araujo-hosi-renetil-neon-metin-no-mediku-ba-falintil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2019\/12\/21\/rui-maria-de-araujo-hosi-renetil-neon-metin-no-mediku-ba-falintil\/","title":{"rendered":"Rui Maria de Araujo: hosi RENETIL, Neon Metin no Mediku ba FALINTIL"},"content":{"rendered":"<p>Luta klandestina nia natureza halo ema barak ne\u2019ebe involve iha luta ba ukun rasik an la hatene malu. Rede ida-idak ho ninia sirklu rasik, hosi sirklu klandestina ida ba sirklu klandestina seluk ema sira mak involve la koinese malu. Funu ba ukun rasik an sai naruk no bele hetan ninia objetivu tanba maneira organiza malu ida hanesan ne\u2019e.<\/p>\n<p>Carlos da Silva \u201cSaky\u201d, nia livro, \u201cAntes sem T\u00edtulo, do que sem P\u00e1tria! RENETIL Iha Luta Libertasaun Timor-Lorosa\u2019e\u201d fo sai servisu lubuk mak Rui Maria Araujo halo nudar militante RENETIL. Servisu hirak ne\u2019e halo iha situasaun defisil maibe nia halo ho determinasaun aas.<\/p>\n<p>Rui M\u00e1ria de Ara\u00fajo ho naran revolusionariu Agil, naran seluk Saga Hali Lelon, membru juradu RENETIL nian halo servisu ho kuidadu tebes iha iha rede klandestina nia laran. Nia involve iha asaun oioin mak loloos ne\u2019e bele lori perigu ba nia an, maibe nia halo buat hotu ho kuidadu duni. Rui M\u00e1ria de Ara\u00fajo involve iha produsaun Buletin <em>Neon Metin<\/em> (agora dadaun mosu fali ho plataforma online <em>neonmetin.info<\/em>), lori radio emisora tama mai Timor-Leste no hanorin kona ba utilizasaun radio ba komandante gureleiru sira, halo tratamentu ba FALINTIL sira no mos servisu sira seluk ba ukun rasik an.<\/p>\n<p>Indonesia, iha Soeharto nia ukun, media hotu-hotu tama iha kontrola estadu nian. Ema dehan se ukun nain kontrola media ona nia bele mos kontrola ema nia hanoin no hahalok. Soeharto halo duni ida ne\u2019e no konsege halo opresaun ba nia sidadaun sira no mos ema Timor-Leste rasik atu labele iha hanoin seluk kontra politika Indonesia nian. Maibe aktu Soeharto ne\u2019e la konvense no la halo ema Timor-Leste barak hakruk tuir ka rende, iha sira nia pensamentu no mos iha sira nia hahalok. Joventude estudantil lubuk ida mak hamahan iha RENETIL hamrik iha Indonesia iha nia rai laran hodi kontra opresaun Soeharto nian liu hosi meius pasifiku oioin, inklui luta kontra informasaun propaganda Indonesia nian, liu hosi harii no publika bulletin Neon Metin. Rui Maria Araujo halao papel importante ida iha bulletin ida ne\u2019e nudar Xefe Redasaun ida.<\/p>\n<p>Carlos da Silva \u201cSaky\u201d, nia livro deskreve klaru tebes kona ba bulletin <em>Neon Metin<\/em> nia existensia, ne\u2019ebe mak nia rasik mos hola parte.<\/p>\n<p>\u201cAtu neutraliza propaganda falsu oioin sira ne\u2019e mak RENETIL hamosu boletin lubuk ida. La\u2019os boletin de\u2019it, maibe to\u2019o revista, jornal no radiu hotu. Primeira Media RENETIL nian mak <em>Neon Metin<\/em>, ninia primeira edisaun sai iha 1988. <em>Neon Metin <\/em>signifika <em>esperan\u00e7a <\/em>ka <em>confian\u00e7a <\/em>iha dalen portuges ka <em>harapan <\/em>iha dalen Indonezia. Iha kontestu luta nian, bele mos signifika <em>fiar-an metin<\/em>. Ida ne\u2019e nudar primeira boletin klandestina nian nebe sirkula iha Timor-Lorosa\u2019e, nune\u2019e mos iha Indonezia no iha rai-li\u2019ur sira seluk,\u201d Saky haktuir iha nia livro laran.<\/p>\n<p>Iha ona tinan 1989 boletin ida \u00a0ho naran <em>Neon Metin <\/em>mosu, truka hosi naran premeiru Boletim de Informa\u00e7\u00e3o nian. Saky rasik mak fo naran ba boletin ne\u2019e ho Diresaun RENETIL nia aprovasaun.<\/p>\n<p><em>Neon Metin <\/em>hakerek iha dalen portuges, la\u2019os sirkula de\u2019it iha Frenti Klandestina ho Armada iha Timor-Lorosa\u2019e, no iha Indonezia, maibe sirkula mos to\u2019o rai boot sira hanesan Australia, Portugal, Brazil, Angola, Mosambike ho Estadus Unidus Amerika.<\/p>\n<p>Iha Neon Metin Rui Maria Araujo hola papel importante. Saky hatete iha nia livro laran Rui Maria Araujo (Agil ka Saga Hali Lelon) mak truka saudoso Lucas da Costa \u201cRama Metan\u201d nudar Xefe Redasaun. Responsavel ba Administrasaun <em>Neon Metin <\/em>nian mak La\u2019Sama,<\/p>\n<p>Saky mos hatete katak,\u201dIha periudu rezistensia nian, Rui Maria de Ara\u00fajo\u00a0 ho Lucas da Costa mak troka malu nudar Xefe Redasaun. Lucas sai Xefe Redasaun iha 1990, depois troka fali ho Rui Maria de Ara\u00fajo iha 1991, no iha 1994, fila fali ba Lucas da Costa. Redaktor Ezekutivu sira mak F.R. Saky, Agil, Berlaka, Si\u2019ak, Ma-Cluan no Bukar, no Distribuidor sira mak Koneng Lay (rai-li\u2019ur), Laloran (Timor-Lorosa\u2019e) no Teki Liras (Indonezia). Korespondenti sira mak Ant\u00f3nio Tilman (Europa), Jos\u00e9 Lu\u00eds Guterres (Afrika), Padre Reinaldo (Estadus Unidus America), Koneng Lay (Azia no Oseania), Laloran (Timor-Lorosa\u2019e), Bere Metan (Java), no Mau Rais (Timor-Lorosa\u2019e).<\/p>\n<p>Boletin ne\u2019e la\u2019os de\u2019it publika iha Denpasar, dala ruma publika mos iha Malang. Iha Malang <em>companheiro <\/em>eis-seminarista sira, hanesan Ant\u00f3nio da Concei\u00e7\u00e3o, Jos\u00e9 Ant\u00f3nio de Jesus das Neves, Bendito Freitas ho sira seluk tan mak kaer.<\/p>\n<p>Iha Denpasar, Rui M\u00e1ria de Ara\u00fajo, Jo\u00e3o M\u00e1rio Gama de Sousa, Benjamim Martins no autor mak sempre muda artigu sira hakerek ho liman ka ho makina ba iha formatu boletin nian.<\/p>\n<p><em>Neon Metin <\/em>ninia papel la\u2019os de\u2019it buka neutraliza propaganda sira Indonezian nian, maibe mos buka projekta maka\u2019as imajen Komandante Xanana Gusm\u00e3o ho gerilleiru sira nian ba publiku sira iha rai-laran ho iha tasi-balu. La\u2019os liuhusi fotografia sira de\u2019it, maibe liuhusi mos mensajen ho entrevista sira nebe periodik ne\u2019e halo ba Komandante Xanana Gusm\u00e3o ho ulun rezistensia seluk nian, hanesan Hodu Ran Kadalak, hodi defende mudansa politika sira nebe <em>Comando Superior da Luta <\/em>halo hodi hasoru kritika, no opozisaun sira husi grupu Ab\u00edlio de Ara\u00fajo nian iha Portugal. <em>Neon Metin <\/em>la\u2019os de\u2019it publika informasaun, maibe mos hakerek artigu sira nebe halo analize ba situasaun politika, militar, ekonomika, sosial no kultural. <em>Neon Metin <\/em>hakerek ho portuges, sai hanesan <em>alto-falante <\/em>ka <em>pengeras suara <\/em>Frenti Klandestina, Armada no Diplomatika nian tanba iha rubrik ba frenti ida-idak iha kada edisaun. <em>Neon Metin <\/em>orienta ba komunidadi sira ko\u2019alia portuges nebe halo parte CPLP ho komunidadi internasional.<\/p>\n<p>Tanba artigu sira nebe publika iha <em>Neon Metin <\/em>halo analize nebe di\u2019ak no kle\u2019an ba funu Timor-Lorosa\u2019e nian, mak iha loron 20 Agostu 1990, Komandante Xanana Gusm\u00e3o rasik fo rekuinesimentu ba kapasidadi analize, no observasaun nebe militante RENETIL sira halo liuhusi boletin ne\u2019e (DRT 07153.048).<\/p>\n<p>RENETIL no <em>Neon Metin <\/em>kuinesidu no importante tebes ba guerilleiru sira iha ai-laran.<\/p>\n<p><strong><em>(Foti hosi livro Carlos da Silva Saky nian, \u201cAntes sem T\u00edtulo, do que sem P\u00e1tria! RENETIL Iha Luta Libertasaun Timor-Lorosa\u2019e\u201d)<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Luta klandestina nia natureza halo ema barak ne\u2019ebe involve iha luta ba ukun rasik an la hatene malu. Rede ida-idak ho ninia sirklu rasik, hosi sirklu klandestina ida ba sirklu klandestina seluk ema sira mak involve la koinese malu. Funu ba ukun rasik an sai naruk no bele hetan ninia objetivu tanba maneira organiza malu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1562,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-1561","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-memoria"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1561"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1563,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561\/revisions\/1563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}