Liu husi loron mundial ba traballador ne’eb\u00e9 monu iha 1 Maiu, traballador sira ne’eb\u00e9 servisu iha setor privadu husu governu hasa’e sira nia sal\u00e1riu m\u00ednimu $115 tanba sal\u00e1riu refere susar atu sustenta sira nia fam\u00edlia, no husu governu atu kontrola kompa\u00f1ia ne’eb\u00e9 viola sira nia direitu durante sira nia servisu hodi kontra lei loboral balu.<\/p>\n\n\n\n
Teresa Fatima Soares, servisu iha Institutu Nasional Sa\u00fade (INS) Comoro, nu’udar Cleaner<\/em> hatete, “servisu tinan barak ona governu fo standard ho $115, ami sente hanesan fulan mai mak ami simu, osan ne’e ba oan sira ladun sufisiente, dala ruma ami uza fali ba ami nia moras mos la to’o.” Teresa dehan ba Neon Metin.<\/p>\n\n\n\n Nia husu ba governu atu hasa’e ona sira nia sal\u00e1riu, tanba sira rona dehan governu diskuti ona konab\u00e1 atu hasa’e sal\u00e1riu m\u00ednimu maib\u00e9 sira hein bainhira los.<\/p>\n\n\n\n “Ami hakarak osan ne’e aumenta para ami bele sustenta netik ami nia oan sira nia eskola, ami nia nesesidade lor-loron nian.” Dehan Teresa iha komemorasaun loron mundial ba traballador, 1 Maiu, ne’eb\u00e9 organiza hosi Sindikatu Trabalian hodi halo di\u00e1logu ho membru Trabalian sira ho tema “Haforte Relasaun Pol\u00edtika no Ideolojia Membru Organizasaun Sindikatu TRABALIAN.”<\/em><\/p>\n\n\n\n Nia hatutan sira nia servisu di’ak maib\u00e9 dala ruma sira hasoru problema mak sal\u00e1riu simu tarde, “tanba dala ruma ami tenki presiza lor-loron, ami tenki han, entaun ami tenki ba empresta ou debe ne’e, entaun molok sal\u00e1riu tama mai ami problema ho ida ne’e.”<\/p>\n\n\n\n Nune’e Veronica de Jesus, traballador iha INS nu’udar mos Cleaner<\/em> hatete, “agora ami nia osan ne’e iha $115, dala ruma fulan 3 mak simu, fulan ida nia (kompa\u00f1ia) fo, fulan rua nia (kompa\u00f1ia) sei husik hela, entaun mai uma o atu mai selu ba ema nia debe mos la to’o. Pois nia hakarak oras mak ne’e, tama 07:00 sai jam 11:00, fila jam 12 resin mai uma, ba fali servisu fatin to’o tuku 17:00 mak sai, ami hakarak hamenus oras tuir lei SEFOPE nian ne’e.”<\/p>\n\n\n\n Nia dehan, s\u00e9 ema iha treinamentu barak sira hamoos haris-fatin, han fatin sira to’o liu oras mak foin fila ba uma, maib\u00e9 “ami mai mak liu oras nia tau setengah hari, nia tenki tau falta haruka ami fila, ne’e mak ha’u hakarak husu ida ne’e.”<\/em><\/p>\n\n\n\n Nia hatutan, sira hakarak servisu ho oras ida uluk mak tama tuku 7 fila ba uma 10:30 no tama fali tuku 13:00 fila tuku 16:30. Nia aumenta, durante tinan ida ona sira servisu ho kompa\u00f1ia foun maib\u00e9 sira seidauk iha kontratu servisu.<\/p>\n\n\n\n “Kuandu ita ko’alia oi-tuan ita nia direitu, nia hakarak hasai de’it, nia ko’alia lia-fuan ida hasai de’it, nia hakarak ita hakru’uk los ba nia de’it, labele atu ko’alia ami nia direitu ba nia, osan kleur mak ita husu, nia dehan hasai de’it.”<\/em><\/p>\n\n\n\n Iha parte sorin, Lino Soares, servisu iha kompa\u00f1ia Maubere Security, Timor Plaza, hatete kompa\u00f1ia di’ak tanba bele fo servisu ba sira, maib\u00e9 sira kontra lei oi-tuan konab\u00e1 sal\u00e1riu, tanba sira servisu over time<\/em>, iha loron boot ruma kompa\u00f1ia la hasa’e sira nia sal\u00e1riu.<\/p>\n\n\n\n “Nia (kompa\u00f1ia) kontra lei oi-tuan konab\u00e1 ami nia sal\u00e1riu. Ha’u ko’alia konab\u00e1 sal\u00e1riu iha loron boot, ami tama servisu osan la dobru, maib\u00e9 kuandu la tama servisu sira ko’a ami nia osan minimal $10 tanba ne’e mak ami la simu atendimentu kompa\u00f1ia nian ne’e de’it.”<\/em><\/p>\n\n\n\n Nia hatutan katak, nia servisu tinan 10 ona iha kompa\u00f1ia Maubere Security maib\u00e9 nafatin ho sal\u00e1riu $115, ida ne’e ladun sufisiente hodi sustenta sira nia moris, tan ne’e nia husu karik bele aumenta sira nia sal\u00e1riu.<\/p>\n\n\n\n “Ami ejiji be-beik ona mais la iha rejultadu i depois ami kuandu ejiji sira hatete ami dehan, ita mai iha ne’e la’os ko’alia konab\u00e1 sal\u00e1riu.”<\/p>\n\n\n\n Nia husu ba governu atu rona sira nia lian no keixa sira konab\u00e1 servisu ne’eb\u00e9 sira halo, wainhira sira falta servisu kompa\u00f1ia ko’a sira nia osan $10, no tama servisu sira fo $5, sira lahatene osan $5 ne’e ba ne’eb\u00e9? Nia kestiona.<\/p>\n\n\n\n Entretantu, Domingos Gomes, Vise Prezidente, Sindikatu Trabalian, hatete sira simu kazu barak konab\u00e1 traballador sira nia keixa no sira hamutuk ho traballador sira rezolve mos problema balu ne’eb\u00e9 sira hasoru.<\/p>\n\n\n\n “Kazu barak ne’e ba liu sal\u00e1riu m\u00ednimu, tanba sal\u00e1riu m\u00ednimu ne’e la sufisiente para atu responde ba sira nia nesesidade to’o fulan, ne’e labele, s\u00e1 tan fam\u00edlia ne’eb\u00e9 mai hela ho sira eskola, ne’e $115 la responde ba sira nia nesesidade loro-loron nian. Kazu seluk mak sira halo over time, patraun la selu, ou patraun selu oi-tuan de’it, la tuir oras ne’eb\u00e9 mak iha. Kazu ida seluk mak patraun hasai sira. Kazu seluk tan mak ba inan isin-rua, patraun la fo tempu ou la fo ferias para inan isin-rua ne’eb\u00e9 partus ona tenki iha uma fulan tolu, mais ou menus hanesan ne’e, maib\u00e9 empreza barak mak la fo hanesan ne’e.”<\/em> Dehan Vise Prezidente Sindikatu Trabalian, Domingos ba Neon Metin iha Farol, 01\/05.<\/p>\n\n\n\n Nia hato’o, Sindikatu Trabalian hato’o ba governu oins\u00e1 aumenta trabllador nia sal\u00e1riu $115 ba $200 ital. Nia informa mos katak durante ne’e traballador barak mak seidauk hatene konab\u00e1 lei laboral tanba ne’e sira sei hetan problema ba sira nia patraun. “Maib\u00e9 traballador barak mak sei ta’uk, ta’uk lakon sira nia servisu, ami nafatin fo hanoin ba sira, traballador iha Timor laran tomak. Sira ne’eb\u00e9 ta’uk tanba sira la komprende konab\u00e1 lei laboral, wainhira sira komprende ona sira sei la ta’uk.”<\/p>\n\n\n\n Nune’e mos Miguel Monsil, Respons\u00e1vek ba Departementu Edukasaun no Formasaun Pol\u00edtika iha Sindikatu Trabalian, kestiona, durante traballador hasoru problema ho kompa\u00f1ia privada sira ne’eb\u00e9 viola traballador nia direitu, sira tenta lori SEFOPE hodi ba rezolve maib\u00e9 labele no SEFOPE mos la iha kbiit atu fo pena ba kompa\u00f1ia sira.<\/p>\n\n\n\n Nia akresenta katak, fator sira ne’eb\u00e9 halo traballador nia pozisaun fraku mak lei traballador ne’eb\u00e9 la forte, menus empregu iha rai laran nune’e kompa\u00f1ia privada sira mak iha kbiit tomak kontrola traballador sira.<\/p>\n\n\n\n Parte seluk nia dehan, sal\u00e1riu traballador folin baratu ho de’it $115, tanba ne’e tenki hakonu sira nia energia ho tempu, fo hahan di’ak no deskansa di’ak ba sira. Fator ikus ema halo beik, ka ignora, tan de’it traballador barak seidauk hatene dalan atu defende sira nia direitu, maib\u00e9 balu ta’uk atu fo hatene sai problema ne’eb\u00e9 sira hasoru wainhira kompa\u00f1ia viola sira nia direitu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Liu husi loron mundial ba traballador ne’eb\u00e9 monu iha 1 Maiu, traballador sira ne’eb\u00e9 servisu iha setor privadu husu governu hasa’e sira nia sal\u00e1riu m\u00ednimu $115 tanba sal\u00e1riu refere susar atu sustenta sira nia fam\u00edlia, no husu governu atu kontrola kompa\u00f1ia ne’eb\u00e9 viola sira nia direitu durante sira nia servisu hodi kontra lei loboral balu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15818,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-15817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t