{"id":16105,"date":"2023-05-21T18:20:51","date_gmt":"2023-05-21T09:20:51","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=16105"},"modified":"2023-05-21T18:20:53","modified_gmt":"2023-05-21T09:20:53","slug":"lian-komunidade-tau-matan-ba-ferik-katuas-ema-ho-difisiensia-edukasaun-no-bee-moos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/05\/21\/lian-komunidade-tau-matan-ba-ferik-katuas-ema-ho-difisiensia-edukasaun-no-bee-moos\/","title":{"rendered":"Lian Komunidade: Tau Matan ba Ferik, Katuas, Ema ho Difisi\u00e9nsia, Edukasaun no Bee-Moos"},"content":{"rendered":"\n

Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Loron votasaun sidadaun Timor-Leste ezerse sira nia direitu ba partidu pol\u00edtiku sira ne’eb\u00e9 mak sei reprezenta iha uma fukun Parlamentu Nasional. Tanba ne’e nu’udar sidadaun Timor-oan hakarak husu ba Partidu pol\u00edtiku sira ne’eb\u00e9 mak kaer ukun iha tinan lima oin mai\u00a0 tenki tau prioridade ba edukasaun, bee-mos, ema ho difisi\u00e9nsia (EhD), ferik katuas. Sira husu mos ba na’i ulun nafatin iha interese nasional hodi servi ba povu labele moris nafatin iha konflitu no sai marjinalizadu, maib\u00e9 lori p\u00e1s no enstabilidade ba povu hotu<\/p>\n\n\n\n

Eleit\u00f3r Manuel Da Silva idade 63, hosi Suku Kamea, hateten, ha’u mai tuir vota iha sentru votasaun ne’e sente buat hotu la’o di’ak no seguru, maib\u00e9 vota  ne’e vota segredu, no partidu pol\u00edtiku sira hosi n\u00fameru 1-17 nia programa mesak di’ak hotu, maib\u00e9 sira implementa mak la loos.<\/p>\n\n\n\n

“L\u00edder sira tempu kampa\u00f1a ne’e ko’alia sira nia programa mesak di’ak hotu, maib\u00e9 to’o tempu sira implementa\u00a0 la loos, no la realiza. Nune’e husu ba l\u00edder sira, partidu ida ne’eb\u00e9 mak sa’e ba ukun karik tenki ukun ho lo-loos, no implementa duni programa ne’eb\u00e9 promete ba povu ki’ik no ema ho def\u00edsiensia (EhD), iha baze.” <\/em>Dehan Manuel Ba Neon Metin iha\u00a0 Suku Kamea, Bedois, 21\/05.<\/p>\n\n\n\n

Nia esperansa ba governu foun, tenki tau prioridade ba programa ema ho def\u00edsiesia (EhD), konaba tratamentu sa\u00fade di’ak ba ema ho def\u00edsiensia iha baze, tanba governu balun la implementa programa ne’eb\u00e9 sira promete iha palku. Nune’e ukun lo-loos para ema ho def\u00edsiensia mos sente duni dezenvolvimentu iha nasaun ida ne’e.<\/p>\n\n\n\n

Nu’udar ema ho def\u00edsiensia matan lakohi atu vota, maib\u00e9 familia barak mak mate ba rai ida ne’e, entaun hakarak ka lakohi tenki vota ho konsi\u00e9nsia, nune’e kada tinan lima tenki vota para governu sura ho ha’u nia votus hodi tau prioridade ba povu ki’ik, liu-liu ba ema ho def\u00edsiensia  (EhD).<\/p>\n\n\n\n

Marcelina J. De Carvalho, idade 94, hosi Munis\u00edpiu Dili, Postu Administrativu Cristo Rei, suku Kamea, aldeia Bedois, hateten, ha’u mai vota iha sentru votasaun ne’e sente kontente no fatin seguru, tanba mai tuir votasaun ema atende ha’u lalais no buat hotu la’o di’ak. “Ha’u nia votus apoiu ba partidu CNRT, Avo Xanana, tanba avo Nana mak sempre tau matan no rona\u00a0 povu ki’ik nia halerik\u00a0 iha fatin ne’eb\u00e9 de’it.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

Marcelina idade avansadu ona nune’e kada tinan 5, tuir votasaun sempre akompa\u00f1a hosi oan feto Jacinta mai sentru votasaun. Jacinta konta tuir, “kada tinan lima vota ba na’in ulun sira, ha’u mak sempre lori ha’u nia mama mai sentru votasaun tanba nia idade avansadu liu ona, la’o mesak labele, nuune’e husu ba partidu ida ne’eb\u00e9 mak kaer ukun tinan lima oin mai\u00a0 karik tau prioridade ba bee-moos, tanba ema ne’eb\u00e9 hetan bee-moos ona ne’e liga ba sira nia uma, ami ne’eb\u00e9 seidauk asesu ba bee-moos ne’e sempre sosa mak hodi sustenta fam\u00edlia, tanba ne’e ukun povu ho lo-loos labele mai promete falsu de’it ba povu, hodi manan tiha povu nia votus la implementa fali programa hirak ne’e, razaun ida ne’e mak ha’u nia votus apoiu ba Avo Xanana.”<\/em> Nia dehan.<\/p>\n\n\n\n

Esperansa ba governu foun, karik partidu ida ne’eb\u00e9 mak ukun karik tenki tau matan ba idozu no feto faluk  sira. “Partidu ne’eb\u00e9 mak manan hodi ukun ba tinan lima oin mai karik tenki tau matan ba povu kbiit laek no ferik katuas sira i liu-liu ba feto faluk sira, hodi nune’e ferik katuas m\u00f3s sente dezenvolvimentu iha Timor ne’e. Tanba ferik katuas kuaze barak mak seidauk hetan sira nia direitu ba terseira idade nian.”<\/p>\n\n\n\n

Eleitor Jermias de Almeida (27), hanesan estudante hosi Munis\u00edpiu Vikeke, Postu Administrativu Uatulari hateten, nia hanoin fatin sentru votasaun Bedois ne’e seguru ba ema hotu hodi asesu tuir votasaun, tanba koperasaun hosi autoridade no seguransa iha  sosiedade ida ne’e mesak maduru ona ba demokrasia.<\/p>\n\n\n\n

Nia esperansa ba governu foun, se de’it mak ba ukun tinan lima mai, importante lori esperansa no interese nasional hodi serve ba povu iha rai ida ne’e, labele moris ho marjinalizadu iha susar no konflitu nia laran, maib\u00e9 lori esperansa\u00a0 p\u00e1s no enstabilidade\u00a0 ba sosiedade nia leet. Na’i ulun sira tenki lori demokrasia fraternidade no harmonia ba sosiedade nia leet. “Se wainhira ukun ne’e la mudansa nafatin de’it hanesan tinan kotuk sira ne’e, ita labele kompete ho nasaun sira seluk, konaba ita nia produtu sira, nune’e ukun na’in sira tenki lori demokrasia matak ba iha sosiedade nia leet, hodi nune’e povu hakmatek ho sa\u00fade ne’eb\u00e9 di’ak hodi kontribui ba rai doben Timor-Leste.”<\/em> Jermias dehan ba Neon Metin iha sentru votasaun, Bedois, 21\/05.<\/p>\n\n\n\n

Nia konklui katak, votus ne’e segredu, se mak manan ukun povu hotu, tanba ne’e ida ne’eb\u00e9 mak manan hodi  ukun povu karik ukun ho lo-loos.<\/p>\n\n\n\n

Entretantu,  eleitor Justina Mendes Pereira (29), hosi Munisipiu Baucau, hela iha Becora Terminal hateten, ohin nia tuir votasaun sente buat hotu la’o di’ak no seguru, maib\u00e9 ohin ha’u ladun komprende konaba boletin de votus ne’e tanba sura-tahan naruk liu, entaun ha’u husu ba polling staff sira hodi ajuda f\u00f3 hatene ha’u. “Ha’u nia votus ne’e apoiu ba partidu FRETILIN tanba partidu FRETILIN mak fondasi ba partidu hotu-hotu entaun hakarak ka lakohi votus tenki apoiu ba partidu FRETILIN. Tanba partidu FRETILIN sosa ruin ho ran, no  ema barak mak mate ba rai ida ne’e, entaun ita tenki hili partidu ne’e ho lo-loos hodi kaer, ukun povu ho lo-loos hodi liberta povu hosi kiak no mukit.” Dehan Justina ba Neon Metin iha sentru votasaun Bedois 21\/05.<\/p>\n\n\n\n

Esperansa ba governu foun, tinan lima mai karik tenki tau matan ba povu ki’ik sira, liu-liu povu ai-leba oan sira ne’eb\u00e9 buka moris iha dalan ni-nin. Tanba Timor ukun aan tinan rua nulu resin ona, maib\u00e9 povu nafatin halerik ba dezenvolvimentu nasaun nian. Lo-loos ne’e Timor ukun aan tinan rua-nulu resin ona pelu menus povu moris hakmatek oi-tuan ona ba.<\/p>\n\n\n\n

Sorin seluk, Indi Antonia Lemos hateten, senti kontente tanba ezerse nia direitu tuir votasaun ho seguru iha fatin Bedois, no iha komunidade besik sentru votasaun ne’e m\u00f3s maduru ho demokrasia tanba loron votasaun la barullu hanesan loron bai-bain. “Ha’u nia votus apoiu ba partidu CNRT, avo Xanana tanba nia mak l\u00edder uniku sempre rona no tau matan ba povu kbiit laek iha fatin-fatin, no povu susar no halerik iha fatin ne’eb\u00e9 nia sempre tulun, ne’e signifika katak Avo hadomi duni  povu no la hakribi povu ki’ik, tanba ha’u hili partidu ho konsi\u00e9nsia. Razaun ida ne’e mak ha’u nia votus apoiu ba partidu CNRT.”<\/p>\n\n\n\n

Esperansa ba governu foun, karik ida ne’eb\u00e9 mak ukun tenki tau matan ba povu ki’ik nia oan sira ne’eb\u00e9 la asesu ba eduksaun iha n\u00edvel ensinu superior, tanba povu ki’ik nia oan maioria remata ensinu sekund\u00e1riu ne’e buka moris mak barak liu. Tanba ekonomia la sufisiente ba sira hodi kontinua sira nia estudu iha n\u00edvel superior.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Reportajen Umbelina dos Reis Loron votasaun sidadaun Timor-Leste ezerse sira nia direitu ba partidu pol\u00edtiku sira ne’eb\u00e9 mak sei reprezenta iha uma fukun Parlamentu Nasional. Tanba ne’e nu’udar sidadaun Timor-oan hakarak husu ba Partidu pol\u00edtiku sira ne’eb\u00e9 mak kaer ukun iha tinan lima oin mai\u00a0 tenki tau prioridade ba edukasaun, bee-mos, ema ho difisi\u00e9nsia (EhD), […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16106,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-16105","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t