{"id":16443,"date":"2023-06-20T18:28:28","date_gmt":"2023-06-20T09:28:28","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=16443"},"modified":"2023-06-20T18:28:29","modified_gmt":"2023-06-20T09:28:29","slug":"cnc-estadu-iha-obrigasaun-tau-matan-ba-vitima-hosi-funu-hanesan-ema-ho-defisiensia-no-feto-faluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/06\/20\/cnc-estadu-iha-obrigasaun-tau-matan-ba-vitima-hosi-funu-hanesan-ema-ho-defisiensia-no-feto-faluk\/","title":{"rendered":"CNC: Estadu Iha Obrigasaun Tau Matan Ba V\u00edtima Hosi Funu Hanesan Ema Ho Defisi\u00e9nsia no Feto Faluk"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Iha anivers\u00e1riu Organizasaun Resist\u00e9nsia Nasional Estudante Timor-Leste (RENETIL), ba dala-35, ne\u2019eb\u00e9 maka RENETIL realiza\u00a0 seminar ho tema <em>&#8220;Sistema Sa\u00fade nu&#8217;udar Instrumentu ba Prosesu Libertasaun Povu\u201d,<\/em> tanba ne\u2019e Centru Nasional Chega, Institutu Publiku\u00a0 (CNC,I.P) iha hanoin estadu iha obrigasaun tenki\u00a0 tau matan ba vitima hosi funu hanesan defisi\u00e9sia,\u00a0 feto faluk no oan ki&#8217;ak sira nia sa\u00fade.<\/p>\n\n\n\n<p>Diret\u00f3r Ezekutivu Centru Nasional Chega, Institutu Publiku&nbsp; (CNC,I.P), Hugo Maria Fernandes, hateten diskusaun aberta kona-ba asuntu sistema sa\u00fade, nia rekomendasaun hosi relat\u00f3riu centru chega relasiona ho reparasaun maib\u00e9 prosesu hosi tinan 4 nia laran, bainhira koleta informasaun kona-ba sa\u00edda mak akontese iha tinan 24 anos. S\u00e9tor sa\u00fade sai nu&#8217;udar rekomendasaun importante ba iha sosiedade, sa\u00fade iha pos konflitu rezulta importante ba sistema sa\u00fade di&#8217;ak nian, bainhira sistema sa\u00fade naksobu ekipa tratamentu la la&#8217;o, infrasturtura laiha afeita indireitamente&nbsp; ba ema nia sa\u00fade.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Relat\u00f3riu Centru Chega hato&#8217;o tipu de violasoens oin-oin ne&#8217;eb\u00e9 sosiedade iha Timor oan hetan direita no indireitamente, ema rihun ba rihun hetan torturasaun hosi violasaun seksual to&#8217;o agora efeitu sei iha traumatiku nia laran, tanba min\u00edmu fam\u00edlia iha Timor lakon nia membru familia iha tinan rua nulu resin ha&#8217;at nia laran, entaun situasaun ne&#8217;e bainhira estadu hamrik presija tau matan ba s\u00e9tor sa\u00fade,&#8221;<\/em> Dehan Diret\u00f3r Ezekutivu CNE, Hugo Fernandes, liuhosi nia diskusaun iha salaun CNC Antigu Komarka Balide, Tersa 20\/06.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba Situasaun hirak ne&#8217;e mosu&nbsp; bainhira estadu hamrik harii sistema sa\u00fade, tenki harii foun, no hametin sa\u00edda mak iha tiha ona, tanba konflitu hah\u00fa ema menus ba bei-beik&nbsp; ezemplu tinan 1999 m\u00e9diku balun tenki hili ona, oins\u00e1 mak postu konflitu harii fali sistema sa\u00fade tanba menus rekursu umanu, infrasturtura, sa\u00fade, no ekipamentu. Efeitu seluk mak lori ema ba korupsaun kuandu sistema akontabilidade&nbsp; la-loos no laiha transparensia.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cOinsa harii fila fali sistema sa\u00fade ne&#8217;eb\u00e9 saudavel Centru Chega f\u00f3 rekomendasaun relasiona ho sistema sa\u00fade nian,\u00a0 iha aspetu rua, primeiru oins\u00e1 harii fila fali sistema sa\u00fade ne&#8217;eb\u00e9 saudavel, segundu relasiona ho sistema sa\u00fade tenki forma koletiva governu tenki iha responsabilidade atendimentu liu hosi nivel ki&#8217;ik, sistema sa\u00fade tenki to&#8217;o iha baze\u201d<\/em> nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia salienta, hosi diskusaun refere pertinente tebes ko&#8217;alia kona-ba sistema sa\u00fade iha Timor-Leste, tanba ne\u2019e estadu iha obrigasaun tenki&nbsp; tau matan ba vitima hosi funu hanesan defisi\u00e9sia,&nbsp; feto faluk no oan ki&#8217;ak, sira, ratifika konvensoens ONU nian oins\u00e1 halo tratamentu ba populasaun, aspetu enkuadramentu jur\u00eddiku hatuur ona iha konstituisaun, centru Chega iha programa reparativu temporaria.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Iha anivers\u00e1riu Organizasaun Resist\u00e9nsia Nasional Estudante Timor-Leste (RENETIL), ba dala-35, ne\u2019eb\u00e9 maka RENETIL realiza\u00a0 seminar ho tema &#8220;Sistema Sa\u00fade nu&#8217;udar Instrumentu ba Prosesu Libertasaun Povu\u201d, tanba ne\u2019e Centru Nasional Chega, Institutu Publiku\u00a0 (CNC,I.P) iha hanoin estadu iha obrigasaun tenki\u00a0 tau matan ba vitima hosi funu hanesan defisi\u00e9sia,\u00a0 feto faluk no oan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16444,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-16443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16443"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16445,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16443\/revisions\/16445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}