{"id":16630,"date":"2023-07-07T21:27:13","date_gmt":"2023-07-07T12:27:13","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=16630"},"modified":"2023-07-07T21:27:15","modified_gmt":"2023-07-07T12:27:15","slug":"australia-iha-ambisaun-ba-greater-sunrise-atu-dezenvolve-lalais-hodi-apoiu-tl-nia-dezenvolvimentu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/07\/07\/australia-iha-ambisaun-ba-greater-sunrise-atu-dezenvolve-lalais-hodi-apoiu-tl-nia-dezenvolvimentu\/","title":{"rendered":"Australia Iha Ambisaun Ba Greater Sunrise, Atu Dezenvolve Lalais Hodi Apoiu TL Nia Dezenvolvimentu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Governu Australia liuhusi nian Ministra Neg\u00f3siu Estranjeiru Australia, Penny Wong, reko\u00f1ese katak Greater Sunrise nu\u2019udar asuntu ida ne&#8217;ebe seidauk finaliza, maib\u00e9 Austr\u00e1lia iha ambisaun ida deit ba Greater Sunrise, atu haree kampu ne&#8217;e bele dezenvolve, lalais hodi apoiu ba Timor-Leste nia dezenvolvimentu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ministra Neg\u00f3siu Estranjeiru Australia, Penny Wong, hateten atu evita risku ba empr\u00e9stimu ne&#8217;eb\u00e9 la sustent\u00e1vel, ne&#8217;eb\u00e9 iha akontesimentu balun hasusar ona nasaun balun. Tanba ne&#8217;e mak Austr\u00e1lia kompremetidu maka&#8217;as tebes atu servisu ho Timor-Leste hodi realiza dezenvolvimentu Greater Sunrise nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cMaibe antes ha&#8217;u ko&#8217;alia kona-ba Greater Sunrise nia futuru, ha&#8217;u hakarak reko\u00f1ese asuntu balun husi pasadu, Iha okaziaun balun iha pasadu ne eb\u00e9 mak Governu Austr\u00e1lia halo ona, no halo Timor oan sira &#8211; no ema Australiana\/u barak sente la kontente ka la satisfaz. Timor-Leste iha direitu tomak hodi inisia konsiliasaun obrigat\u00f3riu, tanba ita\u00a0 boot sira iha direitu atu halo tuir Konvensaun Nascens Unidas kona-ba Lei Tasi nian,\u201d dehan<\/em>\u00a0 Ministra Neg\u00f3siu Estranjeiru Australia, Penny Wong, liuhusi nia Diskursu iha Salaun MNEK Pantai Kelapa Dili, Sesta 7\/07.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Governu Austr\u00e1lia tuir lolos formalmente labele kontesta kompetensia Komisaun Konsiliasaun nian, wainhira presiza duni halo aprosimasaun ne&#8217;eb\u00e9 kle&#8217;an no komprensivel liu ne\u2019eb\u00e9 relfete relasaun \u00faniku mak Australia iha ho nasaun vizinu ne&#8217;eb\u00e9 besik liu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cIda ne&#8217;e la\u2019os espiritu husi ita\u00a0 nia amizade, desde ita\u00a0 nia luta hamutuk iha Funu Mundial Daruak to&#8217;o ami nia apoiu ba ita bo&#8217;ot sira nia nasaun joven hafoin independensia. Partidu Traballista reko\u00f1ese problema ida\u00a0 ne&#8217;e iha tinan 2016, wainhira husi parte opozisaun ami promete hodi loke fila fall negosiasaun boa f\u00e9 ho Timor-Leste kona-ba ita nia fronteira maritima,\u201d<\/em> nia haktuir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia salienta,hanesan Ministra Neg\u00f3sius Estranjeirus, \u00a0Tanya Plibersek ko&#8217;alia iha momentu ne&#8217;eb\u00e1 katak <em>\u201cdisputa fronteira maritima estraga ona ami nia relasaun ho ami nia nasaun vizi\u00f1u ne\u2019eb\u00e9 joven ida ne&#8217;e tenke hadi&#8217;a ba sira nia diak no m\u00f3s ba ita\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">No hafoin kontestasaun sira ne&#8217;e falla, Governu Austr\u00e1lia iha momentu ne&#8217;eb\u00e1 ho apoiu husi partidu Traballista, konkorda ho prosesu Konsiliasaun hamosu fila fali aprosimasaun ho Austr\u00e1lia nia boa f\u00e9 ho forma ne&#8217;eb\u00e9 reflete diak liu ho espiritu amizade. Ida\u00a0 ne&#8217;e sai hanesan konsiliasaun obrigat\u00f3riu dahuluk ne&#8217;ebe inisia tuir Konvensaun ONU nian, no susesu ida ne&#8217;e nu&#8217;udar modelu ida ba oinsa nasaun sira ho disputa fronteira maritima ne&#8217;eb\u00e8 hanesan bele servisu hamutuk hodi rezolve disputa sira. No ida ne&#8217;e nu&#8217;udar sinal ne&#8217;eb\u00e9 forte globalmente hodi respeita ba regulamentu baze sira ne&#8217;eb\u00e9 iha momentu ne&#8217;eb\u00e9 hasoru dezafiu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cRezultadu mak iha Marsu tinan 2018 ita asina ona Tratadu Fronteira Maritima delimitasaun fronteira permanente no estabelese Rezime Espesial Greater Sunrise Tratadu ida\u00a0 ne&#8217;e nu&#8217;udar rearanju ist\u00f3riku ida ba ita nia relasaun bilateral, no hanesan oportunidade ida ba pajina foun iha ita nia relasaun bilateral. Finalmente, ita konkorda fronteira maritima permanente , ne&#8217;eb\u00e9 Timor-Leste buka kleur ona, tuir baze ne&#8217;eb\u00e9 justu no ekuitativu, no konsisitente tuir lei internasional,\u201d<\/em> nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maib\u00e9 Austr\u00e1lia haree asuntu ida ne e lad\u00fan kle&#8217;an no sem konsidera ho didiak import\u00e1nsia husi problema ida ne&#8217;e iha kontestu Timor-leste sira nia soberania. \u201cGovernu Traballista Austr\u00e1lia ne&#8217;eb\u00e9 ha&#8217;u reprezenta iha ninia apresiasaun ne eb\u00e9 kle an tebes kona ba oinsa Timor &#8211; Leste nia reziliensia ekonomia mak xave ba soberania,\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;No ami reko\u00f1ese katak Greater Sunrise nu udar asuntu ida ne&#8217;ebe seidauk finaliza. Austr\u00e1lia iha ambisaun ida deit ba Greater Sunrise atu haree kampu ne&#8217;e bele dezenvole lalais hodi apoiu ba Timor &#8211; Leste nia dezenvolvimentu,\u201d<\/em> Nia reko\u00f1ese<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir, Primeiru Ministru Xanana Gusm\u00e3o ko&#8217;alia loos katak Greater Sunrise presiza sai viav\u0117l no ekonomikamente nu\u2019udar solusaun adekuada, ne\u2019eb\u00e9 kria ind\u00fastria petrol\u00edfera ida ne&#8217;eb\u00e9 bele fo rezultadu ekonomia direita ba Timor no ba &nbsp;povu Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maib\u00e9 Agora, iha Governu foun Timor-Leste nian no Governu foun Australia nian iha kompromisu jenuinu no boa f\u00e9 hodi dezenvolve Greater Sunrise. Tanba ida ne&#8217;e, Primeiru Ministru Australia nomeia Steve Bracks, Timor-Leste nia belun iha tempu naruk no apoiante ba nasaun Timor-Leste, hodi sai nu&#8217;udar reprezentante Espesial Governu Austr\u00e1lia nian ba Greater Sunrise.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHa&#8217;u kontente tebes Steve Bracks bele akompa\u00f1a iha vizita ida ne&#8217;e. \u00a0Austr\u00e1lia durante ne&#8217;e rona ho didiak hodi komprende ita bo&#8217;ot sira nia ambisaun ba Greater Sunrise. Ha&#8217;u bele garantia ba ita boot sira katak Timor-Leste nia kompromisu ba prosesamentu rai maran no m\u00f3s ba projetu Tasi Mane parte sul iha komprensaun klaru,\u201d<\/em> nia espresa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Timor-Leste iha asaun maioria iha joint venture, hamutuk ho Woodside no Osaka Gas Teknolojia m\u00f3s evolui ka iha mudansa, no joint venture haree m\u00f3s opsaun sira ne\u2019e Tanba ida ne&#8217;e estudu ba opsaun sira ba Greater Sunrise tenke avansa ho lalais.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cAmi nia apoiu ba Timor nia reziliensia ekonomika hanesan razaun ida hodi apoiu fortemente Timor-Leste nia ambisaun ba konverte kampu Bayu-Undan . Ida ne&#8217;e sai ona nu&#8217;udar kontributor boot ba Timor-Leste nia ekonomia durante liu tinan 16, no ami hakarak servisu hamutuk ho Timor\u00a0 ba tranzisaun ba projetu komersial ho kaptasaun armazenamentu karbonu,\u201d<\/em> nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba ne\u2019e maka Foin dadauk ne&#8217;e, Australia aprezenta projetu lei ida ba Australia nia Parlamentu hodi fo efeitu ba revizaun sira ba Protokolu London nian, hodi autoriza Austalia bele atinji obrigasaun karbonu internasional nian no fasilita konsiderasaun komersial Bayu-Undan nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cAmi sei kontinua servisu hamutuk ho Timor-Leste ba ida ne&#8217;e no m\u00f3s projetu sira seluk hodi apoiu ita bo&#8217;ot sira nia reziliensia ekon\u00f3mika no soberania,\u201d <\/em>hakotu nia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Governu Australia liuhusi nian Ministra Neg\u00f3siu Estranjeiru Australia, Penny Wong, reko\u00f1ese katak Greater Sunrise nu\u2019udar asuntu ida ne&#8217;ebe seidauk finaliza, maib\u00e9 Austr\u00e1lia iha ambisaun ida deit ba Greater Sunrise, atu haree kampu ne&#8217;e bele dezenvolve, lalais hodi apoiu ba Timor-Leste nia dezenvolvimentu. Ministra Neg\u00f3siu Estranjeiru Australia, Penny Wong, hateten atu evita [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16631,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-16630","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16630"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16632,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16630\/revisions\/16632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}