{"id":16713,"date":"2023-07-17T19:50:26","date_gmt":"2023-07-17T10:50:26","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=16713"},"modified":"2023-07-17T19:50:27","modified_gmt":"2023-07-17T10:50:27","slug":"ki-apresia-mp-la-konstitui-jornalista-no-xefe-redasaun-hatutan-hanesan-arguidu-no-la-prosesa-nuudar-krime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/07\/17\/ki-apresia-mp-la-konstitui-jornalista-no-xefe-redasaun-hatutan-hanesan-arguidu-no-la-prosesa-nuudar-krime\/","title":{"rendered":"KI Apresia MP La Konstitui Jornalista no Xefe Redasaun Hatutan Hanesan Arguidu no La Prosesa  Nu\u2019udar Krime"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa Gusm\u00e3o<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI-TL) apresia ba nota komunikasaun sosial husi Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku (KSMP) ne\u2019eb\u00e9 halo direitu&nbsp; resposta no ratifikasaun no m\u00f3s halo&nbsp; klarifikasaun ba notifikasaun ba jornalista Media Online Hatutan.com Jog\u00e9rio Pereira Carceres ho nia Xefe Redasaun Francisco Simo\u00e9s Belo da Costa.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI) Otelio Ote, hateten, Konsellu Imprensa nia misaun hanesan orgaun regulad\u00f3r ida ne\u2019eb\u00e9 tau atensauun ka responsabilidade ba media no jornalista sira hotu, maib\u00e9 iha fulan hirak ikus ne\u2019e notisia balun ne\u2019eb\u00e9 sai konsumu P\u00fabliku, ne\u2019eb\u00e9 sai prejudika m\u00f3s ba jornalista nia servisu konsellu imprensa tau publiksaun ne\u2019eb\u00e9 karik bele hafraku atividade jornalista nia, Entre ida maka publikasaun media Hatutan.com nian, kona-ba notisia ida foku ba Deskomfia Prokurad\u00f3r Jeral no nia Asseor Juridiku uza osan estadu halo Viajen ba Protugal.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKonseku\u00e9nsia husi publikasaun ne\u2019e, Minist\u00e9riu P\u00fabliku iha reasaun makaas no ita nia maluk Jornalista inklui Xefe Redasaun hetan xamda husi prokuradoria ba hatan iha ne\u2019eb\u00e1, bainhira sira hatan iha prokuradoria ita f\u00f3 reasaun makaas kona-ba atetude ida ne\u2019e. Tanba, tuir loloos media bainhira Publika buat ruma labele bolu atu hatan iha Tribunal ou prokuradoria se ida ne\u2019e la importante, no sira iha deit direitu ba ratefikasaun ou direita ba resposta,\u201d dehan Prezidente Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI) Otelio Ote, iha Edifisiu KI, Kintal Boot, Segunda 17\/07.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho ida ne\u2019e, konsellu imprensa halo davokasia ba ema hotu-hotu nom\u00f3s ba Minist\u00e9riu P\u00fabliku&nbsp; to\u2019o ikus&nbsp; hetan resposta posetivu iha semana kotuk, Konsellu Superi\u00f3r Ministeru P\u00fabliku (KSMP) deside&nbsp; hasai nota resposta nom\u00f3s ratefikasaun ba publikasaun media Hatutan.com nian.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKonsellu Imprensa apresia ba desizaun husi konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku, tanba ida ne\u2019e prosedura ne\u2019eb\u00e9 presiza halo tuir, tanba tuir lei Komunikasaun Sosial ita boot sira hatene, asuntu saida deit ne\u2019eb\u00e9 mosu tanba rejultadu servisu Jornalista ka produtu jornalistiku, ita tenke resolve liuhusi prosesu jornalistiku,\u201dSira Apresia.<\/p>\n\n\n\n<p>Konsellu Superi\u00f3r husi Ministeru P\u00fabliku ne\u2019eb\u00e9 hasai nota resposta no m\u00f3s ratifikasaun ba publikasaun media Hatutan.com nian, sai ezemplu diak ida ne\u2019eb\u00e9 maka Ministeriu P\u00fabliku halo, espera katak institusaun Governu sira seluk nom\u00f3s&nbsp; instituisaun privadu ka sosedade sivil sira no media hotu presiza banati tuir saida maka Ministeriu P\u00fabliku halo ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSira f\u00f3 direitu&nbsp; resposta no fo direitu ratifikasaun&nbsp; ita media&nbsp; iha dever atu hatun sira nia direitu&nbsp; resposta nom\u00f3s direitu ratefikasaun, liuhusi mekanismu ida ne\u2019e&nbsp; maka ita bele prevene lori jornalista ba iha Tribunal &nbsp;atu prevene kriminalizasaun ba jornalista,\u201d nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan, Konselleiru Konsellu Imprensa, Benevides Correia Barros, haktuir, apresiasaun ne\u2019eb\u00e9 Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku halo ona, ida ne\u2019e mak loos, uza direitu resposta no ratifikasaun bazeia ba Lei Komunikasaun Sosi\u00e1l artigu 34, n\u00famero 5\/2014, para atu Publiku ka rona na\u2019in ka lee na\u2019in no haree na\u2019in ne\u2019eb\u00e9 sente afeitadu husi informasaun ne\u2019eb\u00e9 jornalista sira f\u00f3 sai b\u00e1 p\u00fabliku, bele uza &nbsp;direitu ida ne\u2019e para Publiku ka rona na\u2019n ka lee na\u2019in sira uza artigu ida ne\u2019e lori ezerje sira nia direitu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba, Produtu Jornalistiku labele kriminaliza, so bele kriminaliza kuandu jornalista ne\u2019e halo krime, tentativa atu baku ema, tenta atu oho ema, tentative atu halo agresaun fiziku ba ema, ne\u2019e mak bele kriminaliza. Ita labele kriminaliza ema nia pensamentu, labele kriminaliza ema nia kapasidade atu hakerek no fahe informasaun b\u00e1 p\u00fabliku, tanba Konstituisaun garante katak atu asesu ba informasaun ne\u2019e direitu p\u00fabliku no interesse p\u00fabliku.<\/p>\n\n\n\n<p>Lider sira iha orgaun Soberanu sira hanesan lejislativu, ezekutivu no Judisi\u00e1ria, lideransa sira ne\u2019e tenke nakloke b\u00e1 p\u00fabliku atu kontrola. P\u00fabliku atu kontrola ne\u2019e liu husi servisu jornalista sira nian, hakerek informasaun tantu liuhusi kan\u00e1l jorn\u00e1l, r\u00e1diu, televizaun no media online sira, atu publiku bele hatene saida mak dirigente sira instituisaun p\u00fabliku sira halo, loos ka sala, saida maka sira la halo, tanba saida maka sira la halo, ne\u2019e direitu Publiku sira atu hatene informasaun ne\u2019e, liuhusi informasaun ne\u2019eb\u00e9 Jornalista sira hakerekk.<\/p>\n\n\n\n<p>Limitasaun ba imprensa ne\u2019e iha buat hitu de\u2019it, ne\u2019eb\u00e9 defini no regula iha artigu 11 Lei Komunikasaun Sosi\u00e1l, hanesan ba ema nia naran di\u2019ak, onra, reputasaun, prezunsaun inos\u00e9nsia, segredu Estadu no justisa, enkuantu buat seluk ne\u2019e jornalista iha dev\u00e9r atu hato\u2019o informasaun ne\u2019e ba p\u00fabliku hodi bele hatene no publiku mak iha direitu atu observa, atu halo avaliasaun ba informasaun ne\u2019e loos ka sala.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e, ema ne\u2019eb\u00e9 okupa kargu p\u00fabliku, labele taka informasaun ba jornalista sira atu asesu no hakerek ba kraik tanba prins\u00edpiu direitu p\u00fabliku no interesse atu hatene kona-b\u00e1 lala\u2019ok ne\u2019eb\u00e9 institusaun publiku sira no inklui instituisaun privadu sira hala\u2019o.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu iha Kuarta (12\/07\/2023), Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku, distribui klarifikasaun ofisial liuhosi komunikadu imprensa kona-b\u00e1 prosesu notifikasaun ne\u2019eb\u00e9 Minist\u00e9riu P\u00fabliku halo hasoru jornalista Media online Hatutan.com,&nbsp;Rog\u00e9rio Pereira C\u00e1rceres ho Xefe Redasaun&nbsp; Francisco Belo Sim\u00f5es da Costa.&nbsp; Iha Nota Ba Komunikasaun Sosi\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 sai husi Prezidente Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku asina hosi Prezidente Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku Alfonso Lopez nu\u2019ud\u00e1r &nbsp;Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l Rep\u00fablika (PGR).<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir mai&nbsp;<strong>Neon Metin<\/strong>&nbsp;sita konte\u00fadu hosi &nbsp;nota komunikadu imprensa hosi Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku ne\u2019eb\u00e9 asina hosi Prezidente Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku Alfonso Lopez nu\u2019ud\u00e1r &nbsp;Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l Rep\u00fablika (PGR).<\/p>\n\n\n\n<p>F\u00f3-sai ona not\u00edsia, koment\u00e1riu no informasaun sira liuhosi komunikasaun sosi\u00e1l oioin relasionadu ho inskrisaun ba Sr. Rog\u00e9rio Pereira C\u00e1rceres no Francisco Sim\u00f5es Belo da Costa, jornalista no xefe redasaun, hosi Jorn\u00e1l on-line \u2013 hatutan.com, iha \u00e1mbitu prosesu ink\u00e9ritu dixiplin\u00e1r ida, ne\u2019eb\u00e9 ninia prosedimentu sira la\u2019o hela iha Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku, hodi hamosu d\u00favida iha opiniaun p\u00fabliku.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Hodi esklarese opiniaun p\u00fabliku, atu labele iha tan d\u00favida, Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku, hafoin re\u00fane tiha iha nia sesaun ordin\u00e1ria iha loron-10 fulan-Jullu tinan-2023, delibera, liuhosi unanimidade, informa katak:<\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu P\u00fabliku la instaura prosesu-krime ruma hasoru Srs. Rog\u00e9riu Pereira C\u00e1rceres no Francisco Sim\u00f5es da Costa Belo, jornalista no xefe redasaun, hosi Jorn\u00e1l On-line hatutan.com, no la konstitui sira hanesan arguidu hafoin publikasaun artigu ne\u2019eb\u00e9 ho t\u00edtulu \u201cDeskonfia PJR Alfonso Lopez, ho nia Ases\u00f3r Jur\u00eddiku \u00d3scar Tavares Uza osan Estadu halo Viajen Privadu iha Portugal\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>La eziste iha \u00f3rgaun ka servisu sira Minist\u00e9riu P\u00fabliku nian kualker prosesu-krime&nbsp; kontra jornalista relasionadu ho ezers\u00edsiu sira-nia funsaun sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Liuhosi Deliberasaun n.o 41\/KSMP\/2023 hosi Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku, loron-29 fulan-Maiu tinan ida ne\u2019e, instaura tiha prosesu ink\u00e9ritu dixiplin\u00e1r internu ida, hodi apura responsabilidade funsion\u00e1riu no ajente sira Servisu Apoiu T\u00e9kniku no Administrativu Prokuradoria-Jer\u00e1l Rep\u00fablika nian relasiona ho divulgasaun p\u00fablika dokumentu no informasaun ne\u2019eb\u00e9 protejidu hosi sijilu profision\u00e1l, ne\u2019eb\u00e9 ninia prosedimentu sira la\u2019o hela iha Servisu Inspesaun Minist\u00e9riu P\u00fabliku nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha \u00e1mbitu hosi prosesu ink\u00e9ritu dixiplin\u00e1r ida ne\u2019e, mak halo tiha inkirisaun ba sidadaun sira Rog\u00e9rio Pereira C\u00e1rceres no Francisco Sim\u00f5es da Costa Belo ho kualidade hanesan sasin, tanba sira iha ko\u00f1esimentu kona-ba faktu hirak ne\u2019eb\u00e9 sai nu\u2019udar objetu ba prosesu ink\u00e9ritu dixiplin\u00e1r refere.<\/p>\n\n\n\n<p>Relasionadu ho not\u00edsia sira ne\u2019eb\u00e9 publika hosi Jorn\u00e1l \u201cTimor Post\u201d no Jornal Independente iha loron-03 fulan-Jullu tinan ida ne\u2019e, atribui tiha ba Prezidente Asosiasaun Jornalista Timor-Lorosa\u2019e (AJTL), Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku esklarese katak Minist\u00e9riu P\u00fabliku laiha kompet\u00e9nsia leg\u00e1l atu define krime sira, tanba mat\u00e9ria krime sira nu\u2019udar Kompet\u00e9nsia Parlamentu Nasion\u00e1l no Governu nian, liuhosi autorizasaun Parlamentu Nasion\u00e1l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Gusm\u00e3o Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI-TL) apresia ba nota komunikasaun sosial husi Konsellu Superi\u00f3r Minist\u00e9riu P\u00fabliku (KSMP) ne\u2019eb\u00e9 halo direitu&nbsp; resposta no ratifikasaun no m\u00f3s halo&nbsp; klarifikasaun ba notifikasaun ba jornalista Media Online Hatutan.com Jog\u00e9rio Pereira Carceres ho nia Xefe Redasaun Francisco Simo\u00e9s Belo da Costa. Prezidente Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI) Otelio [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16714,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-16713","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16713"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16715,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16713\/revisions\/16715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}