{"id":16821,"date":"2023-07-29T19:18:13","date_gmt":"2023-07-29T10:18:13","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=16821"},"modified":"2023-07-29T19:18:15","modified_gmt":"2023-07-29T10:18:15","slug":"sei-sei-tau-prioridade-programa-14-inklui-sosializa-pan-kontra-vbj-iha-loron-120-nian-laran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/07\/29\/sei-sei-tau-prioridade-programa-14-inklui-sosializa-pan-kontra-vbj-iha-loron-120-nian-laran\/","title":{"rendered":"SEI Sei Tau Prioridade Programa 14, Inklui Sosializa PAN Kontra VBJ, Iha Loron 120 nian Laran"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Zevonia Vieira <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI) hanesan instituisaun Estadu ne\u2019eb\u00e9 ho responsabilidade atu tau matan ba asuntu feto, labarik-feto no komponente vulner\u00e1vel seluk iha Timor-Leste, liuliu halakon dezigualdade iha aspetu hotu-hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Programa IX Governu Konstitusion\u00e1l nian hetan ona aprovasaun ho unanimidade iha Uma Fukun Parlamentu Nasional iha loron 19 Jullu tinan 2023.<\/p>\n\n\n\n<p>Hafoin Programa prioridade IX Governu Konstitusion\u00e1l aprova, Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI) identifika no prepara kedas atividade prioridade hirak-ne\u2019eb\u00e9 tutela mai iha SEI atu alkansa iha loron 120 ba iha asuntu promosaun igualdade iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p>Atu alkansa objetivu hirak-ne\u2019e SEI iha atividade importante 14 ne\u2019eb\u00e9 hakarak atinje iha loron 120 konaba &nbsp;<strong>Sosializasaun no Sensiblizasaun kona-ba Rekomendasaun Observasaun fin\u00e1l CEDAW tinan 2023 nian hosi Komit\u00e9 CEDAW.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Timor-Leste ratifika ona Konvensaun CEDAW iha fulan Abr\u00edl tinan 2003. Tuir artigu 18 Konvensaun Refere katak Nasaun Estadu Membru sira sei hato\u2019o relat\u00f3riu inisi\u00e1l tinan ida hafoin ratifikasaun. Estadu Membru iha obrigasaun hato\u2019o relat\u00f3riu Peri\u00f3diku kada tinan haat ba Komit\u00ea CEDAW, nune\u2019e mak iha tinan 2021 Estadu Timor-Leste liuhosi SEII submete ona relat\u00f3riu peri\u00f3diku dahaat nian no hato\u2019o aprezentasaun iha Jenebra ba Komit\u00e9 CEDAW iha loron 9 fulan Maiu tinan 2023.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ciha tinan 2021 Estadu Timor-Leste liuhosi SEII submete ona relat\u00f3riu peri\u00f3diku dahaat nian no halo ona aprezentasaun iha Jenebra-Su\u00edza ba Komit\u00e9 CEDAW iha loron 9 fulan Maiu tinan 2023\u201d. \u201cKomit\u00e9 CEDAW f\u00f3 fila fali Observasaun Konkluzaun ida ne\u2019eb\u00e9 kompostu hosi apresiasaun ba progresu ne\u2019eb\u00e9 Timor-Leste alkansa ona no m\u00f3s rekomendasaun hirak ne\u2019eb\u00e9&nbsp; Estadu Timor-Leste sei presiza implementa iha tinan haat tuirmai tanba ne\u2019e importante atu halo sosializasaun rekomendasaun hirak-ne\u2019e iha Konsellu Ministrus, Parlamentu Nasion\u00e1l, Li\u00f1a Ministeri\u00e1l no instituisaun relevante seluk\u201d, dehan Sekret\u00e1ria Estadu ba Igualdade, Sra. Elvina Sousa Carvalho.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha komunikadu ne\u2019ebe Neon Metin asesu iha loron 28\/07, informa katak SEII sei foka ba <strong>Assosiasaun Feto iha Munis\u00edpiu sira,<\/strong> hodi realiza sorumutu ho Assosiasaun Feto sira ne\u2019eb\u00e9 mak establese ona hodi promove igualdade j\u00e9neru iha \u00e1rea hotu-hotu iha n\u00edvel munisip\u00e1l no atu introd\u00fas no haree besik atividade sira ne\u2019eb\u00e9 mak Assosiasaun hala\u2019o ona no reve fila fali saida mak la\u2019o ho di\u2019ak atu kontinua hala\u2019o ba oin no saida&nbsp; mak sei presiza hadi\u2019ak diak liut\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Alende ne\u2019e SEII rasik sei <strong>sosializasaun ba Planu Asaun Nasional kontra Viol\u00e9nsia Bazeia J\u00e9neru tinan 2022-2032. <\/strong>Planu Asaun Nasion\u00e1l Viol\u00e9nsia Bazeia ba J\u00e9neru aprova ona liuhusi Rezolusaun Governu N\u00fa. 31\/2022, 3 Novembru 2022 ho durasaun tinan sanulu (2022-2032) atu kontinua halo prevensaun no kombate viol\u00e9nsia bazeia j\u00e9neru iha Timor-Leste. Sekretaria Estadu ba Igualdade sei kontinua halo sosializasaun PAN-VBJ ba iha li\u00f1a ministeri\u00e1l respons\u00e1vel sira, Parlamentu Nasion\u00e1l, Autoridade lok\u00e1l, Profesores no studante sira. Sei organiza m\u00f3s sesaun sosializasaun no hasa\u2019e ku\u00f1esimentu ba m\u00e9dia no komunidade sira hotu atu hatene sira-nia pap\u00e9l saida mak sira m\u00f3s bele halo hodi kontribui ba prevene no kombate viol\u00e9nsia bazeia j\u00e9neru.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha programa seluk mak atu <strong>Reve no Adota Deklarasaun Maubisse Datoluk. <\/strong>Deklarasaun Maubisse Daruak asina iha tinan 2018 iha tempu VI Governu Konstitusion\u00e1l nian ho instituisaun implementadora hamutuk sanulu resin neen (16). Iha tinan 2023 Deklarasaun Maubisse sei kaduka iha fulan Outubru tinan 2023 mai agora. Nune\u2019e mak SEI sei mobiliza rekursu atu halo revizaun ba Deklarasaun Maubisse nune\u2019e bele adota fali deklarasaun Maubisse Datoluk iha selebrasaun Loron internasion\u00e1l Feto Rur\u00e1l iha loron 15 fulan Outubru tinan 2023.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hakbiit Partisipasaun Feto iha Pol\u00edtika \u201cFeto Prontu Lidera\u201d iha Eleisaun Suku tinan 2023. <\/strong>Iha fulan Setembru tinan 2023 Timor-Leste sei hala\u2019o fali eleisaun ba Lideransa Komunit\u00e1ria sira. Pap\u00e9l importante hosi SEI ninian mak kontinua f\u00f3 kapasitasaun ba lideransa feto iha n\u00edvel suku nian ne\u2019eb\u00e9 mak iha potensialdade ba sai hanesan lideransa komunit\u00e1ria atu partisipa no kompete ba Xefe-Suku no Xefe-Aldeia. SEI m\u00f3s sei organiza Interk\u00e1mbiu ka Estudu Komparativu husi Xefe-Suku Feto susesu sira ba iha Suku seluk ne\u2019eb\u00e9 seidauk susesu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Enkontru ho Parseiru Dezenvolvimentu sira. <\/strong>SEI m\u00f3s sei kontinua konsolida no haforsa parseria ho parseiru internasion\u00e1l no nasion\u00e1l sira atu iha koordenasaun no kolaborasaun ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak hodi hamutuk halo advokasia ba implementasaun kompromisu igualdade j\u00e9neru sira hanesan Observasaun Konkluzaun hosi Komit\u00e9 CEDAW tinan 2023 nian.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Revizaun Planu Estrat\u00e9jiku tinan 2023 \u2013 2028. <\/strong>Kada Governu iha ninia programa no estrat\u00e9jia oinsa atu alkansa programa no atividade sira atu promove igualdade j\u00e9neru, elimina diskriminasaun hasoru feto, prevene no kombate viol\u00e9nsia bazeia j\u00e9neru, hakbiit ekonomia feto no promove partisipasaun feto iha vida pol\u00edtika no pozisaun foti-desizaun. Iha loron 120 nia laran SEI sei halo revizaun ba Planu Estrat\u00e9jiku tinan 2018-2023 hodi elabora fali Planu Estrat\u00e9jiku foun ba tinan 2023 \u2013 2028 nian. Planu Estrat\u00e9jia ida-ne\u2019e sei aprova iha Fulan Outubru tinan 2023.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kontinuasaun Konsultasaun ba Revizaun Lei Kontra Viol\u00e9nsia Dom\u00e9stika. <\/strong>Lei N\u00fa. 7\/2010 kona-ba Lei Kontra Violensia Domestika (LKVD), eziste ona durante tinan 13. Durante dekade ida liu n\u00fameru viol\u00e9nsia hasoru feto no labarik-feto ne\u2019eb\u00e9 rejistu kada tinan ho n\u00fameru ne\u2019eb\u00e9 aas. Maib\u00e9 hafoin implementa iha tinan sanulu resin ita descobre lakunas balun iha lei ne\u2019e. Ne\u2019e duni presiza halo revizaun atu akumula ho klaru liut\u00e1n kona-ba definisaun husi Viol\u00e9nsia Dom\u00e9stika no kazu Insestu hodi halo m\u00f3s ajustamentu ho K\u00f3digu Pen\u00e1l Timor-Leste nian.&nbsp; Prosesu halo advokasia ba revizaun ne\u2019e hah\u00fa tiha ona iha tempu Governu anteri\u00f3r nune\u2019e SEI sei kontinua servisu ida-ne\u2019e liuhosi konvoka enkontru ho Grupu Traballu ne\u2019eb\u00e9 establese ona hodi kontinua servisu hamutuk atu bele atinje nia rezultadu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Finaliza PAA SEII tinan 2024. <\/strong>Diresaun Planeamentu no Orsamentu SEI nian sei kontinua lidera prosesu preparasaun PAA SEI nian ba tinan 2024, hamutuk ho Diresaun hotu-hotu iha SEI.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Reve no halo revizaun ba mekanizmu Fundus Hakbiit Feto. <\/strong>SEI sei hala\u2019o m\u00f3s konsultasaun no diskusaun atu haree fila fali mekanizmu f\u00f3 apoiu Fundu Tranfer\u00e9nsia P\u00fabliku ba organizasaun feto no grupu vulner\u00e1vel sira iha terr\u00edtoriu Timor-Leste laran tomak. Atu nune\u2019e bele halo ajustamentu ba Matadalan ne\u2019eb\u00e9 mak eziste ona no oins\u00e1 atu bele f\u00f3 apoiu di\u2019ak liu ba grupu feto sira hodi hakbiit sira-nia ekonomia di\u2019ak liu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Selebrasaun Loron Eventu\u00e1l sira. <\/strong>SEI sei kontinua realiza Selebrasaun Loron Internasional Feto Rur\u00e1l (15 Outubru); Loron Nasion\u00e1l Feto (3 Novembru); no Kampa\u00f1a Loron 16 Ativizmu Kontra Viol\u00e9nsia Hasoru Feto no Labarik-Feto (25 Novembru \u2013 10 Dezembru) hodi kontinua halo sosializasaun no advokasia ba prevensaun viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neru iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Revizaun ba Lei Org\u00e1nika SEII no halo aprezentasaun ba Konsellu Ministrus. <\/strong>Iha loron 120 nia laran m\u00f3s SEI sei halo revizaun ba Lei Org\u00e1nika SEI nian hodi ajusta ho organograma no programa IX Governu Konstitusion\u00e1l nian no iha posibilidade aumenta departamentu iha diresaun sira.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Revizaun ba Lei Traballu Dom\u00e9stika<\/strong>. SEI sei halo koordenasaun ho Grupo Mulher Parlamentar Timor-Leste (GMPTL) no SEFOPE atu haree fali esbosu ba Rejime Traballu Dom\u00e9stika ne\u2019eb\u00e9 iha ona hodi halo aprovasaun.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Enkontru Grupu Traballu J\u00e9neru (GTJ) Nivel Interministeri\u00e1l no Munisip\u00e1l iha fulan Outubru. <\/strong>Enkontru ida-ne\u2019e hala\u2019o bazeia ba Rezolusaun Governu n\u00fa. 35\/2017 ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 kompet\u00e9nsia no responsabilidade ba SEI hodi organiza enkontru regul\u00e1r entre Sekret\u00e1ria Estadu ba Igualdade ho GTJ li\u00f1a minist\u00e9riu no munis\u00edpiu sira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Zevonia Vieira Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI) hanesan instituisaun Estadu ne\u2019eb\u00e9 ho responsabilidade atu tau matan ba asuntu feto, labarik-feto no komponente vulner\u00e1vel seluk iha Timor-Leste, liuliu halakon dezigualdade iha aspetu hotu-hotu. Programa IX Governu Konstitusion\u00e1l nian hetan ona aprovasaun ho unanimidade iha Uma Fukun Parlamentu Nasional iha loron 19 Jullu tinan 2023. Hafoin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16822,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-16821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16821"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16823,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16821\/revisions\/16823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}