{"id":17282,"date":"2023-10-03T15:42:31","date_gmt":"2023-10-03T06:42:31","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17282"},"modified":"2023-10-03T15:42:33","modified_gmt":"2023-10-03T06:42:33","slug":"aphr-tl-konsistente-diak-iha-demokrasia-no-liberdade-internet-dezafiu-internet-lentu-no-karun-liu-iha-mundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/10\/03\/aphr-tl-konsistente-diak-iha-demokrasia-no-liberdade-internet-dezafiu-internet-lentu-no-karun-liu-iha-mundu\/","title":{"rendered":"APHR: TL Konsistente Di&#8217;ak iha Demokrasia no Liberdade Internet, Dezafiu Internet Lentu no Karun Liu Iha Mundu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Adroaldo &#8220;Saretukau&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>ASEAN Parliamentarian for Human Rights (APHR) ka Membru Parlamentares ASEAN ba Direitus Umanus hala&#8217;o misaun buka faktus ba internet livre iha Timor-Leste (facts finding missing on internet freedom), hodi avalia estadu nia liberdade iha internet hodi garante demokrasia ida inkluzivu.<\/p>\n\n\n\n<p>Membru APHR hanesan mos membru Assembleia Lejislativa ida hosi Mal\u00e1zia, Gooi Hsiao Leung, liu hosi Konfer\u00e9nsia Imprensa iha Otel Novu Turizmu, Tersa-feira (03\/10), hatete, \u201cTimor-Leste konsistentemente di&#8217;ak kuandu ko&#8217;alia konab\u00e1 demokrasia no direitus umanus, no ami inspiradu ho nasaun ne&#8217;e nia sosiedade ida vibrante, depois de nia luta naruk kontra kolonializmu no ditadura&#8221;,<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEmbora eziste kestaun balu ne&#8217;eb\u00e9 presiza aborda, espesialmente asesu no disponibilidade internet, ami fiar katak Timor-Leste bele rezolve ida ne&#8217;e ho ideia fundamental ba fundasaun nasaun nian,&#8221;<\/em> nia tenik.<\/p>\n\n\n\n<p>Timor-Leste nia entujizmu ba proteje direitus umanus no nia liberdade fundamental mak evidente hosi nia Konstituisaun 2002, hanesan \u00faniku pa\u00eds hosi Sudeste Azi\u00e1tiku klasifika hanesan &#8220;Livre&#8221; relata hosi Freedom House&#8217;s Global Freedom Index. Entre tantu, Timor-Leste enfrenta mos dezafiu ne&#8217;eb\u00e9 presiza tau atensaun hodi mantein ninia estatutu nu&#8217;udar pa\u00eds demokr\u00e1tiku no respeitu ba direitus sira iha rejiaun ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p>Sira ne&#8217;e mak infra-estrutura ne&#8217;eb\u00e9 limitada hosi teknolojia informasaun no komunikasaun (TIK) iha pa\u00eds, ne&#8217;eb\u00e9 rezulta konektividade ba internet ne&#8217;eb\u00e9 lentu liu no karun liu iha mundu, dehan membru APHR seluk hosi Filipina, Raoul Manuel.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi aplauda ba inisiativa governu Timor-Leste ne&#8217;eb\u00e9 espanda velosidade nomos disponibilidade internet atrav\u00e9s kabu fibra \u00f3ptika submari\u00f1u no terestre. Iha era dijital ne&#8217;e, asesu ba internet hanesan prioridade ida, nomos ida ne&#8217;e afeta signifikativamente ba direitu b\u00e1ziku, hanesan asesu ba informasaun no edukasaun.&#8221;<\/em> Dehan membru APHR no membru K\u00e1mara Reprezentante hosi Filipina, Raoul Manuel.<\/p>\n\n\n\n<p>Embora ne&#8217;e, liberdade imprensa iha Timor-Leste altamente avalia hosi organizasaun global Reporters Without Borders, jornalista no membru sosiedade sivil hato&#8217;o preokupasaun konab\u00e1 amesa ba liberdade expresaun iha online. Maske nune&#8217;e to&#8217;o oras ne&#8217;e jornalista no sidadaun sira seidauk hetan pena prizaun, so iha prosesu balun, hanesan intimidasaun as\u00e9diu hosi parte autoridade ba aplikasaun lei.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi husu ba governu no parlamentu Timor-Leste tenki garante kualker lejislasaun ne&#8217;eb\u00e9 regula komportamentu online ne&#8217;eb\u00e9 la viola liberdade expresaun no liberdade imprensa ne&#8217;eb\u00e9 konsagra ona iha Timor-Leste nia Konstituisaun no iha direitu internasional ba Direitus Umanus.&#8221;<\/em> Dehan membru APHR no eis membru parlamentu Tail\u00e1ndia, Kunthida Rungruengkiat.<\/p>\n\n\n\n<p>Alein de lejislasaun, delegasaun APHR sira mos husu atu tau import\u00e1nsia ba promove literasia dijital, tantu ne&#8217;e ba p\u00fabliku ein jeral, ba instituisaun estadu, nomos ba entidade sira ne&#8217;eb\u00e9 aplika lei sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Sira nia misaun ne&#8217;e hala&#8217;o entre 30 Setembru to&#8217;o 2 de Outubru, ho delegasaun APHR kompostu hosi membru Parlamentar aktual no sesante hosi Mal\u00e1zia, Tail\u00e1ndia no Filipina, iha ne&#8217;eb\u00e9 sira hasoru malu ho Prezidente da Rep\u00fablika, Provedor Direitus Humanos e Justisa (PDHJ), Konsellu de Imprensa, Autoridade Nacional de Comunica\u00e7\u00f5es (ANC), Parlamento Nacional, nomos reprezentante Sosiedade Divil no organizasaun komunikasaun sosial sira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Adroaldo &#8220;Saretukau&#8221; ASEAN Parliamentarian for Human Rights (APHR) ka Membru Parlamentares ASEAN ba Direitus Umanus hala&#8217;o misaun buka faktus ba internet livre iha Timor-Leste (facts finding missing on internet freedom), hodi avalia estadu nia liberdade iha internet hodi garante demokrasia ida inkluzivu. Membru APHR hanesan mos membru Assembleia Lejislativa ida hosi Mal\u00e1zia, Gooi Hsiao [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17283,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17282","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17284,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17282\/revisions\/17284"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}