{"id":17586,"date":"2023-11-24T12:33:07","date_gmt":"2023-11-24T03:33:07","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17586"},"modified":"2023-11-24T12:33:07","modified_gmt":"2023-11-24T03:33:07","slug":"fm-suspensaun-atividade-am-no-ar-la-rezolve-violensia-presiza-envolve-joven-ba-prosesu-dezenvolvimentu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/11\/24\/fm-suspensaun-atividade-am-no-ar-la-rezolve-violensia-presiza-envolve-joven-ba-prosesu-dezenvolvimentu\/","title":{"rendered":"FM: Suspensaun Atividade AM no AR La Rezolve Viol\u00e9nsia, Presiza Envolve Joven Ba Prosesu Dezenvolvimentu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diretor Ezekutivu Fundasaun Mahein, Nelson Belo hateten, suspensaun no extinsaun la rezolve viol\u00e9nsia sira ne\u2019eb\u00e9 ligadu ho grupu arte marsiais no rituais, hetok durante suspensaun no extinsaun atividade klandestina ensinu apredizajen no pratika arte marsiais no rituais kontinua la\u2019o, nune\u2019e mos la prevene ka la rezolve viol\u00e9nsia sira ligadu ho grupu hirak ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Suspensaun ba arte marsiais no rituais,\u00a0 total 54 insidentes ne\u2019eb\u00e9 rejista ema sira ne\u2019ebe mate ne&#8217;e hamutuk na\u2019in 4 no kanek todan na\u2019in 26 ho tan danus ka estragus ba sasan sira hanesan uma 21 no ve\u00edkulus (kareta no motor) 10. Nune\u2019e iha loron 8 novembru 2023, IX Governu Konstitusional liu hosi Konsellu Ministru aprova Rezolusaun Governu N\u00fa, 45\/2023, loron 10 novembru, determina suspensaun kona-ba ensinu aprendizajen no pratika arte marsiais, adosaun ka foti medidas hodi asegura ordem p\u00fablika.&#8221;<\/em> Dehan Diretor Ezekutivu Fundasaun Mahein, Nelson Belo, liu hosi Konferensia Imprensa iha edif\u00edsiu FM, Kinta-feira, 23\/11.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan Fundasaun Mahein halo monitorizasaun ba IX Governu Konstitusional ne\u2019eb\u00e9 lidera hosi Primeiru-Ministru Xanana Gusm\u00e3o no Ministru Interior, Francisco Guterres, sira iha ona esperi\u00e9nsia kona-ba suspensaun no extinsaun ba arte marsiais no rituais hosi tinan 2008 to\u2019o 2017.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Problema viol\u00e9nsia entre gurpu arte marsiais no rituais la\u2019os deit kestaun grupu, maib\u00e9 problema estrutural sira ne\u2019eb\u00e9 promove viol\u00e9nsia iha sosiedade, liu-liu falta prezensa estadu nian, falta kampu traballu, falta edukasaun formal, no falta pol\u00edtika atu garante partisipasaun juventude iha prosesu dezenvolvimentu.&#8221;<\/em> Fundasaun Mahein nia observasaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diretor ne&#8217;e hatutan, governu liu hosi Comiss\u00e3o Reguladora Arte Marciais (CRAM), PNTL no l\u00edderes komunit\u00e1ria kontrola no akompa\u00f1a ho rigor ba atividade arte marsiais maka solusaun hodi orienta arte marsiais fila-fali ba nia origem no prevene vitol\u00eansia sira ne\u2019eb\u00e9 ligadu ho grupu arte marsiais no rituais, la\u2019os suspensaun no taka ka extinsaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alein de ne\u2019e, Governu presiza kria planu integradu hodi garante joven sira nia partisipasaun iha prosesu dezenvolvimentu sira, inklui fasilidade ba joven, oportunidade ba formasaun no edukasaun no kampu traballu iha rai-laran. Kleur ona, FM lamenta falta Pol\u00edtika Juventude Nasional ida ne\u2019eb\u00e9 iha hodi garante katak joven Timor-oan sira hotu bele partisipa ho m\u00e1simu iha prosesu dezenvolvimentu nasional, atu nune\u2019e bele garante paz, estabilidade no dezenvolvimentu ekon\u00f3miku ne\u2019eb\u00e9 inkluzivu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia konklui, Fundasaun Mahein identifika iha programa sanulu (10), maka IX Governu Konstitusional realiza durante mandatu 120 Dias ne\u2019eb\u00e9 ligadu ho juramentu, pol\u00e9mika, iregularidade, impunidade, inkonstitusionalidade nomos intervensaun ba disizaun Tribunal nian. Nune\u2019e mos repete esperi\u00e9nsia sira ne\u2019eb\u00e9 iha tinan hirak liu ba halo ona no la prevene ka la rezolve viol\u00e9nsia sira ligadu ho grupu arte marsiais no rituais.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Bainhira modelu Governu ne\u2019eb\u00e9 nakonu ho ema sira ne\u2019eb\u00e9 envolve iha kazu no deskonfia envolve iha kazu, kontinua nomeia lidera iha istituisaun Estadu nian, ida ne\u2019e sei dezakredita institusaun nia prestasaun servisu no harahun p\u00fabliku nia fiar ba instituisaun Estadu, nune\u2019e mos intervensaun pol\u00edtika ba setor justisa no seguransa, sei la kontribui ba dezenvolvimentu nasional nomos hanesan ameasa ba seguransa nasional.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Viol\u00e9nsia akontese iha Mun\u00edsipiu sira hanesan Baucau, Bobonaro, Covalima, Dili, Lautem no Viqueque, parte hotu julga katak viol\u00e9nsia hirak ne\u2019e ligasaun mai hosi grupu arte-marsiais no arte rituais. Tanba ne\u2019e, IX Governu deside suspende atividade arte-marsiais no rituais. Nune\u2019e mos membru PNTL no F-FDTL balun sai kulpadu ba viol\u00e9nsia hirak ne\u2019eb\u00e9 ligadu ho grupu arte-marsiais no rituais. Entaun IX Governu Konstitusional ho forsa sei obriga halo juramentu ba membru PNTL no F-FDTL ne\u2019eb\u00e9 envolve iha arte-marsiais no rituais iha serim\u00f3nia anivers\u00e1riu Proklamasaun Independ\u00e9nsia Timor-Leste nian iha loron 28 Novembru 2023.&#8221; <\/em>Nia dehan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Diretor Ezekutivu Fundasaun Mahein, Nelson Belo hateten, suspensaun no extinsaun la rezolve viol\u00e9nsia sira ne\u2019eb\u00e9 ligadu ho grupu arte marsiais no rituais, hetok durante suspensaun no extinsaun atividade klandestina ensinu apredizajen no pratika arte marsiais no rituais kontinua la\u2019o, nune\u2019e mos la prevene ka la rezolve viol\u00e9nsia sira ligadu ho grupu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17587,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17586","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17586"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17588,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17586\/revisions\/17588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}