{"id":1761,"date":"2020-01-25T10:20:56","date_gmt":"2020-01-25T10:20:56","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=1761"},"modified":"2020-01-25T10:42:51","modified_gmt":"2020-01-25T10:42:51","slug":"statement-imprensa-pm-tmr-analiza-diskursu-wacana-badak-ida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/01\/25\/statement-imprensa-pm-tmr-analiza-diskursu-wacana-badak-ida\/","title":{"rendered":"Statement Imprensa PM TMR: Analiza Diskursu\/Wacana Badak Ida"},"content":{"rendered":"<p><em>\u201cSe boot sira mak iha problema, sira mak buka solusaun. Ki\u2019ik sira tenke tur hakmatek.\u00a0<\/em><em>Ha\u2019u hatene katak iha momentu hanesan ne\u2019e, sempre iha ema tama sai uma hodi lohi tun lohi sae, halo propaganda. Hotu-hotu ne\u2019eb\u00e9 halo ida ne\u2019e informa ba polisia. Ita la admite se de\u2019it mak destabiliza ita-nia rai. Ha\u2019u ko\u2019alia hanesan eis komandante FALINTIL, eis jeneral, eis Prezidente Rep\u00fablika no atual Primeiru Ministru, \u201c<\/em> Premeiru Ministru Taur Matan Ruak (PM TMR).<\/p>\n<p>Statement iha leten ne\u2019e mai hosi PM TMR nia statement imprensa ne\u2019ebe nia fo iha Palasio Presidente loron hirak liuba, 20 Janeiru 2020. Bainhira rona statement ne\u2019e halo hau iha hanoin dook liu uituan hosi frase ne\u2019ebe PM TMR konstroe ho analiza badak ida ho perspetiva <em>discourse<\/em> (iha Ingles)\/<em>diskursu<\/em> (tradus los deit hosi Ingles ba Tetum)\/<em>wacana<\/em> (iha lian Indonesia). Halo analiza ba <em>discourse<\/em> nia fokus mak textu ne\u2019ebe aprezenta, iha ne\u2019e refere ba textu ne\u2019ebe fornese hosi PM TMR, ne\u2019ebe mak sita iha leten. Iha analiza badak ne\u2019e koko atu intrepreta tanba sa mak textu ne\u2019e dezenvolve no produtor textu hanoin kona ba saida bainhira produs textu ne\u2019e. Iha analiza badak ida ne\u2019e sei la koko atu atu haree kona ba gramatika ho nia komponente sira.<\/p>\n<p>Kontextu ne\u2019ebe textu ne\u2019e dezenvolve mai hosi situasaun politik ida, situasaun ne\u2019ebe PM TMR hasoru bainhira Orsamentu Estadu la pasa iha Parlamentu Nasional. Nune\u2019e bele lee mos textu seluk ne\u2019ebe motiva diskursu ne\u2019e mosu. Textu seluk iha ne\u2019e mai hosi votasaun iha Parlamentu Nasional. Deputadu CNRT sira vota abstensaun barak liu iha Parlamentu Nasional no vota kontra 2 deit, maibe PM TMR nia lingua hatete katak deputadu CNRT vota kontra, iha nia deklarasaun ba media iha Palasiu Prezidente. Maibe textu ne\u2019ebe CNRT dezenvolve iha ninia kontextu no antesedente rasik. Konstrusaun ba textu ne\u2019ebe lori ba to\u2019o vota abstensaun no kontra dezenvolve iha komunikasaun sira mak halo entre CNRT ho PM TMR. Nune\u2019e, atu komprende klean oinsa no hanusa mak statement PM TMR nian mosu, ita tenke dudu-an tama ba textu nia okos hodi buka hatene oinsa produsaun textu ne\u2019e akontese no saida mak textu ne\u2019e hakarak koalia liutan.<\/p>\n<p>PM TMR nia mensajen klaru tebes no halo distinsaun ba ema bo\u2019ot (lideres balun, laos hotu-hotu), no ki\u2019ik sira (espesifikamente refere ba povo). Bainhira ita haree liafuan ema bo\u2019ot mak PM TMR uza no halo referensia ba kontextu politik mak dezenvolve hela refere espesifikamente ba lider CNRT, maski nia uza liafuan plural iha konteudu laran. Mensajen mak kuaze hanesan PM TMR koalia hafoin debate orsamentu iha Parlamanetu Nasional, ho rezultadu orsamentu la pasa. Momentu ne\u2019eba nia husu atu povo hakmatek. Intrepretasaun badak ida mak hau halo no publika iha hau nia facebook (posting 19 Janeiru 2020). Iha posting ne\u2019ebe hau halo hau husu perguntas nune\u2019e, \u201ctanba sa mak tenke husu povo hakmatek?\u201d; 1) Karik atu fo mensajen katak bainhira lider sira ladiak malu bele hamosu konflitu?; 2) Atau, dala ruma iha hanoin katak povo ne&#8217;e ema konflitu dor, tanba ne&#8217;e tenke fo atensaun ba sira uluk?; 3) Atau, iha ona preparasaun ruma ba halo provokasaun hodi halo povo labele hakmatek?; 4) Atau, grupo politik ida atu fo sinal ba grupo politik seluk kona ba grupo seluk nia aktu politik mak buka halo konflitu deit bainhira mosu situasaun hanesan ne&#8217;e ka situasaun similiar?.<\/p>\n<p>Deklarasaun mak PM TMR halo iha 20 Janeiru fo naroman ba perguntas numeru 3 ho 4 mak temi iha hau nia posting. Tamba PM TMR nia statement espesifikamente temi kona ba posibilidade ema bele halo influensia ho propaganda, no nia husu atu kesar ba parte seguransa. Espefikamente PM TMR dehan, <em>\u201cHa\u2019u hatene katak iha momentu hanesan ne\u2019e, sempre iha ema tama sai uma hodi lohi tun lohi sae, halo propaganda. Hotu-hotu ne\u2019eb\u00e9 halo ida ne\u2019e informa ba polisia\u201d.<\/em> Textu ne\u2019e refere ba aktu espesifiku ruma mak bele akontese iha situasaun hanesan agora dadaun. Fraze ida ne\u2019e hatudu momoos saida mak PM TMR hatene no konsidera bele akontese. Bele fiar mos katak mensajen iha fraze ida ne\u2019e mosu hosi experiensia ruma akontese ona iha pasadu.<\/p>\n<p>Fraze importante liu hosi textu ne\u2019e mak iha parte ikus. PM TMR hatete, <u>\u201d<\/u><em>Ha\u2019u ko\u2019alia hanesan eis Komandante FALINTIL, eis jeneral, eis Prezidente Rep\u00fablika no atual Primeiru Ministru\u201d.<\/em> Fraze ida ne\u2019e se ita fera ida-ida mak ita bele hetan situasaun 3 ketak-ketak, ne\u2019ebe interligadu, ho saida mak PM TMR refere ba situasaun agora. Situasaun 3 ne\u2019e iha relasionamentu forte ho lider sira mak agora sei moris, liliu maun bot Xanana, no mos lideres balun mak ate tiha ona.<\/p>\n<p>Situasaun dahuluk ne\u2019ebe temi mak TMR nudar Eis Komandante FALINTIL. Nudar Eis-Komandante FALINTIL, TMR iha experiensia barak\u00a0 ne\u2019ebe mai hosi moris hamutuk ho lider sira seluk iha ailaran. Iha eventu oioin mak akontese iha ailaran no eventu hirak ne\u2019e nakonu ho manuver politik no mos militar. TMR esplika tiha ona tinan hirak liu ba iha CCD, kona ba eventu ida mak liga ho Saudoso Mauk Moruk. Ho eventu oioin mak akontese iha ailaran sai tiha nudar experiensia mak TMR rai didiak hela iha ninia ulun no bainhira mosu eventu mak similar ka eventu mak involve actor ne\u2019ebe hanesan, memoria psikolojia pasadu nian lori fila fali mai iha oin.<\/p>\n<p>Situasaun daruak ne\u2019ebe TMR temi mak nia nudar Eis-General F-FDTL. Nudar Eis-General TMR hasoru dezafiu lubuk ida iha ninia lideransa. Durante tinan ne\u2019eba F-FDTL foin mak transforma an sai forsa modernu no halo hela dezenvolvimentu institusional. Maibe durante TMR nia lideransa iha forsa nia tenke buka solusaun ba problema petisionariu sira nian. Nia halo desizaun forte ida hodi hasai forsa lubuk ida, nudar konsequensia mosu krizi 2006. Krizi ida ne\u2019e diskonfia mosu hosi jogu politik mak involve lideransa sira. Momentu ne\u2019eba maun Bo\u2019ot Xanana nudar Presidente da Republika, no Premeiru Ministru mak Mar\u00ed Alkatiri.<\/p>\n<p>Situasaun datolu ne\u2019ebe PM TMR aprezenta mak nia nudar Eis-Presidente da Republika. Durante mandatu TMR asumi responsabilidade nudar ema numeru 1, TMR sempre tama iha situasaun tensaun ho lideransa CNRT, maun bo\u2019ot Xanana Gusmao. Orsamentu estadu governo Xanana nian, lidera hosi PM Rui Araujo, hetan veto dala rua. Situasaun seluk ida mak hanesan Presidente TMR konsege halo analojia komparativu ida Xanana ho Mar\u00ed Alkatiri ho Indonesia nia Presidente Soeharto. Maun bo\u2019ot Xanana, bainhira tribunal prosesa kazu Emilia Pires nian, nia halo karta aberta ida hodi halo kritika makaas ba tribunal no mos temi kona ba nia an nudar Soeharto Timor-Leste, hodi refere ba statement ne\u2019ebe TMR koalia iha Parlamentu Nasional.<\/p>\n<p>Situasaun dahaat ne\u2019ebe TMR temi mak nia nudar atual Primeiru Ministru. Nudar Premeiru Ministru nia mak lidera governo no halao nia politik konta ho apoio lideransa partidu KHUNTO, Naimori Cs no CNRT, hosi maun Bo\u2019ot Xanana. Iha lideransa TMR nian, iha aktu governasaun balun mak TMR halo no aktu hirak ne\u2019e la halo lideransa CNRT haksolok. TMR la konsege hetan solusaun negosiasaun ho Presidente da Republika hodi fo pose ba kandidatu nain 7 seluk. TMR mos konsege impede esforsu mak lori Timor-Leste tama ba debe hodi investe ba projetu Tasi Mane. TMR mos la apoio atu selu projetu 143 ne\u2019ebe barak liu la priense kondisaun legal sira. Aktu hirak ne\u2019e hamutuk ho aktu sira seluk mak TMR halo ladun fo ksolok ba lideransa CNRT nian. Maibe halo buat sira ne\u2019e hotu TMR hasoru ameasa ho chantajen. Nune\u2019e hatudu momoos katak iha diskontentamentu makaas hasoru TMR, no ida ne\u2019e duni mak lori to\u2019o ba vota abstain no kontra hosi CNRT.<\/p>\n<p>Presija konsidera katak analiza ida ne\u2019e nudar esforsu ki\u2019ik atu halo intrepretasaun ba diskursu\/wacana mak mosu hosi PM TMR. Analiza ida ne\u2019e la haree ba subjeitu hosi konstrusaun text. Intrepretasaun seluk bele mosu hosi anglu seluk no ida ne\u2019e sei diak liu tan hodi haburas dezenvolvimentu analiza ba wacana mak kontinua dezenvolve hela.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cSe boot sira mak iha problema, sira mak buka solusaun. Ki\u2019ik sira tenke tur hakmatek.\u00a0Ha\u2019u hatene katak iha momentu hanesan ne\u2019e, sempre iha ema tama sai uma hodi lohi tun lohi sae, halo propaganda. Hotu-hotu ne\u2019eb\u00e9 halo ida ne\u2019e informa ba polisia. Ita la admite se de\u2019it mak destabiliza ita-nia rai. Ha\u2019u ko\u2019alia hanesan eis [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1691,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-1761","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1761"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1767,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1761\/revisions\/1767"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}