{"id":17655,"date":"2023-12-07T12:52:40","date_gmt":"2023-12-07T03:52:40","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17655"},"modified":"2023-12-11T09:15:21","modified_gmt":"2023-12-11T00:15:21","slug":"moris-ho-defisiensia-laos-obstaklu-liliana-sobrevive-hatutan-moris-no-nia-estudu-iha-untl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/12\/07\/moris-ho-defisiensia-laos-obstaklu-liliana-sobrevive-hatutan-moris-no-nia-estudu-iha-untl\/","title":{"rendered":"Moris ho Defisiensia Laos Obstaklu, Deliana Sobrevive Hatutan Moris no Nia Estudu Iha UNTL"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportagen Juvinal Cabral dos Santos<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHa\u2019u durante fa\u2019an iha ne\u2019e dezafiu boot, loro-loron ha\u2019u hasoru rai rahun barak, hafalun ha&#8217;u maibe pasensia, nune\u2019e hatutan moris iha mundu ne\u2019e\u201d, Liliana.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Hatutan moris sai nesesidade fundamental ema hotu nian, sobrevive hodi oinsa bele han bikan ida, la hare ba feto, mane, ema ho defisiensia, ferik no katuas. Luta ne\u2019e mos\u00a0 hala\u2019o husi Deliana Alice Mau husi Viqueque, suku Umawain Kraik, aldeia Naeboruk nia faan iha estrada ninin,\u00a0 tanba moris ekonomia uma laran, ezije atu sobrevive, hanesan estudante labele garantia de\u2019it ba inan aman, ho nune nia mos esforsu an nafatin, liu husi faan sasan iha dalan ninin Fatuhada, edifisiu Guardamor nia oin hodi ajuda mos inan aman no ba nia presiza loro-loron<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIta hein de\u2019it inan aman iha foho mos sira iha difikuldade, tanba sira mos uza ba nesesidade lor-loron,\u00a0 ema hotu dehan inan aman nia \u201ctanggungjawab\u201d <\/em>maibe sira nia kbiit ne\u2019eb\u00e9 lato&#8217;o atu haree ita oan hotu tanba oan mos barak labele haree ida de\u2019it, dehan Deliana Alice Mau ba jornalista Neon Metin iha faan Fatuhada, 01\/12\/2023<\/p>\n\n\n\n<p>Deliana nia bin alin hamutuk nain 4, no mane nain 3 ne\u2019ebe eskola hotu, Liliana dadaun kontinua nia estudu iha Universidade Nasional Timor Lorosa&#8217;e (UNTL), Fakuldade Ciencia Sociais (FCS), Departamento Inkluzaun Sosial, nia to\u2019o ona iha prosesu hakerek mini monografia<\/p>\n\n\n\n<p>Liliana haktuir, nia tuir sosializasaun telkomsel nian, iha sesaun husu no hatan, komisaun sira husu perguntas kona ba utiliza media sosial nia pozitivu no negativu mak oinsa, hafoin nia hiit liman no hatan&nbsp; media sosial nia diak, mak bele utiliza ba faan sasan ho online, parte negativu mak uja hodi insulta tarata ema seluk nia hatan los no hetan osan montante $100 dolar hafoin hetan tiha osan ne\u2019e nia hanoin atu faan sasan, mak primeru nia hola uluk pulsa telkomsel faan<\/p>\n\n\n\n<p>Sasan ne\u2019ebe nia faan mak sigaru, pulsa telephone, korente, bringkus no mina nu. Sasan hirak ne\u2019e balun mak ninian rasik, no restu hus nia kolega ho defisiensia mos osan ne\u2019ebe nia hetan hodi selu nia kost kada fulan $50.00<\/p>\n\n\n\n<p>Pulsa ne\u2019eb\u00e9 nia fa&#8217;an ne\u2019e sosa $100.00, bonus $5.00 maibe fa\u2019an to\u2019o semana ida ho balun mak foin hotu, kada loron nia hetan de\u2019it $5.00 husi faan sasan sira ne\u2019e hahu iha&nbsp; oras tuku 05:00 lokraik tur too kalan 08:00&nbsp; mak fila uma.<\/p>\n\n\n\n<p>Aleinde ne\u2019e Liliana iha abilidade seluk hanesan suku hena iha alfaeti, husi nia eskola iha semester 1-3, Amo husi AHISAUN mak selu nia eskola to\u2019o tinan 2020, maibe tanba Covid-19 mosu, nia labele hetan tulun husi &nbsp;Amo sira, iha momentu ne\u2019e kedas nia husu fali ajuda ba patraun grupu Reboka ne\u2019eb\u00e9 nia servisu hodi suku hena,&nbsp; kontinua fali selu nia eskola too livre teoria<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIha 2017 ha\u2019u halo deklarasaun iha aldeia Naeboruk, suku Umawain Kraik, Viqueque&nbsp; momentu ne\u2019e Xefe Suku no Xefe Aldeia hatan bele halo, maibe ha\u2019u ba fali ospital Doutor sira dehan ha\u2019u laos defisiensia, maibe foin lalais ne\u2019e mak ha\u2019u ba tenta fali trata iha ospital Guido Valadares, Doutor sira husu&nbsp; tanba saida mak mana foin halo deklarasaun, ha\u2019u dehan uluk halo iha ospital Viqueque sira dehan ha&#8217;u laos defisiensia,&nbsp;nune Doutor ne&#8217;e hateten ba ha\u2019u ita boot defisiensia fiziku\u201d <\/em>Lilian haktuir ba Neon Metin.<\/p>\n\n\n\n<p>Dokumentos hirak ne\u2019eb\u00e9 nia trata, hafoin hetan asinatura husi doutor ,nia lori ba iha Ministeiro Solidaridade Sosial (MSS) iha fulan Agusto, liu fulan neen hafoin ba konfirma fali no hein rezultadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia husu ba governu atu suporta ema ho defisiensia sira nia kreatividade hotu ne\u2019eb\u00e9 halo, labele husik defisiensia iha kotuk, nia mos husu ba komunidade no sosiedade tomak, uja termu linguajen tuir tipu defisiensia labele bolu nia \u201ctuiul\u201d ka badak-oan tanba sira ne\u2019e defisiensia fiziku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportagen Juvinal Cabral dos Santos \u201cHa\u2019u durante fa\u2019an iha ne\u2019e dezafiu boot, loro-loron ha\u2019u hasoru rai rahun barak, hafalun ha&#8217;u maibe pasensia, nune\u2019e hatutan moris iha mundu ne\u2019e\u201d, Liliana. Hatutan moris sai nesesidade fundamental ema hotu nian, sobrevive hodi oinsa bele han bikan ida, la hare ba feto, mane, ema ho defisiensia, ferik no katuas. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17656,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17655","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17655"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17685,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17655\/revisions\/17685"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}