{"id":17676,"date":"2023-12-11T08:51:21","date_gmt":"2023-12-10T23:51:21","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17676"},"modified":"2023-12-11T08:51:23","modified_gmt":"2023-12-10T23:51:23","slug":"fongtil-sei-mobiliza-asinatura-husi-sosiedade-hodi-aprezenta-petisaun-ba-prezidente-atu-veta-subsidiu-ba-deputadu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2023\/12\/11\/fongtil-sei-mobiliza-asinatura-husi-sosiedade-hodi-aprezenta-petisaun-ba-prezidente-atu-veta-subsidiu-ba-deputadu\/","title":{"rendered":"FONGTIL Sei Mobiliza Asinatura Husi Sosiedade, Hodi Aprezenta Petisaun Ba Prezidente Atu Veta Subsidiu\u00a0 Ba Deputadu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Relasiona ho subsidiu saude no transporte ba deputadu\/a sira iha Parlamentu Nasion\u00e1l (PN), Sosedade Sivil, Forum Organizasaun Naun Govermental Timor-Leste (FONGTIL), sei mobiliza apoiu no asinatura husi sosiedade no elementu\/kamada sosial oioin hodi aprezenta petisaun ba Prezidente Rep\u00fablika Jos\u00e9 Ramos-Horta. Iha&nbsp; petisaun ne&#8217;e nia alvu mak kontra projeitu orsamentu privativu PN 2024 kona-ba subsidiu saude no transporte ba deputadu sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Portavos Forum Organizasaun Naun Govermental Timor-Leste (FONGTIL) Esterlita Periera, hateten, Ohin,&nbsp; komemorasaun loron Mundial Anti-Korrupsaun, ne&#8217;eb\u00e9 komemora internasionalmente, iha loron 9 Dezembru kada tinan, tan ne&#8217;e FONGTIL&nbsp; atu anunsia ba p\u00fabliku katak, FONGTIL sei mobiliza apoiu no asinatura husi sosiedade no elementu\/kamada sosial oioin hodi aprezenta petisaun ba Prezidente-da-Rep\u00fablika<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hanesan p\u00fabliku akompa\u00f1a hela iha semana sira ikus ne&#8217;e, mosu reazem no protesta oioin kontra subsidiu ba membru deputadu sira ne&#8217;eb\u00e9 aprova ona liuhusi projeit orsamentu privativu 2024 atu aproveita povu nia auzensia ko\u00f1esementu lalaok sira iha PN hodi benefisia sira nia-an. Tanba ne&#8217;e, petisaun ne&#8217;e nia alvu mak kontra projeitu orsamentu privativu PN 2024 kona-ba subsidiu saude no transporte ba deputadu sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Petisaun ne&#8217;e aprezenta ba Prezidente-da-Rep\u00fablika no kopia ba distintus\/a deputadu\/a sira iha PN &#8211; ne&#8217;eb\u00e9 sei dirije ba Prezidente PN, Xefe Bankada no Komisaun sira Primeriu Ministru, Tribunal Rekursu, Provedoria Direitu Umanus no Justisa Arcebispo de Dili, Dioseze Baucau no Maliana, konfisoen relijiozu sira seluk, Komite 12 Novermbru, Renetil no elementu rezistensia sira seluk no p\u00fabliku iha jeral.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Petisaun ne&#8217;e aprezenta ho baze ba artigu 48 Konstituisaun-da-Rep\u00fablika ne&#8217;eb\u00e9 garante katak <em>&#8220;sidadaun ida-idak iha direitu atu aprezenta petisaun, keixa ko reklamasaun ba \u00f3rgaun soberanu sira ka autoridade relevante sira atu defende sira-nia direitu, Konstituisaun, lei no\/ka interese p\u00fabliku&#8221;.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FONGTIL konsidera katak ho mekanismu lejitimu ne&#8217;eb\u00e9 Konstituisaun rasik estabelese nu&#8217;udar &#8220;direitu-Konstitusion\u00e1l&#8221; sidadaun hotu-hotu atu participa hodi halo avaliasaun no observasaun kr\u00edtiku, supervizaun no ezaminasaun ba pol\u00edtika-p\u00fabliku ne&#8217;eb\u00e9 produz husi autoridade ka entidade p\u00fabliku sira inklui komportamentu politiku husi deputadu\/a sira no autoridade p\u00fabliku sira seluk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FONGTIL observa no avalia katak iha tendensia atu lori estadu ne&#8217;e ba risku boot ba dezastre no potensia atu sai estadu falladu. Afirmasaun ida-ne&#8217;e tanba PN ho konsensia rasik buka aranju no esforsu sistematiku husi deputadu sira aprova projeitu orsamentu privativa ho montante ezajeradu ne&#8217;eb\u00e9 benefisia sira nia-an durante sira ninia mandatu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Nu&#8217;udar loron internasional kontra korrupsaun. Enkuantu iha ita nia rain, ita nia orgaun soberanu sira rasik, PN ne&#8217;eb\u00e9 reprezenta povu mak intensionalmente ho konsensia tomak halo korrupsaun legal sistematiku liuhusi diploma legal iha PN. Tanba ne\u2019e, ita la bele nonok no la bele permite ida &#8211; ne`e, ita tenke mobiliza forsa sosial no forsa popular atu knaliza ita nia preukupasaun sira liuhusi mekanismu legitimu ne&#8217;eb\u00e9 konstituisaun rasik garante iha artigu 48 Konstituisaun. Konsidera no konsiente ba dezafiu no asaun ne&#8217;e nia natureza ne&#8217;eb\u00e9 kompleksu, ita presiza organiza an hodi mobiliza sosiedade tomak hamrik hamutuk hodi luta no kontra politika esplorativu hirak ne&#8217;e,&#8221; <\/em>dehan Portavos Esterlita Periera liuhusi konfer\u00e9nsia imprensa, uha salun FONGTIL Kaikoli, Sabadu 9\/12.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nune&#8217;e, FONGTIL halo ona pedidu ba Prezidente-da-Rep\u00fablika atu halo audensia semana oin no iha tempu hanesan intrega diretamente petisaun ba Prezidente Rep\u00fablika Jos\u00e9 Ramos-Horta, hodi hola medidas nesesariu tuir kompetensia ne&#8217;eb\u00e9 Konstituisaun haruka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ami mos hakarak aviza&nbsp; ba media no ba p\u00fabliku katak depoisde integra petisaun ne&#8217;e ba Prezidente-da-Republika, ami sei kontinua mobiliza malu hodi lori petisaun ne&#8217;e, ba dioseze hotu-hotu atu distribui ba Igreja, universidade sira, iha estudante eskola sekundariu no sosiedade tomak kona-ba saida mak akontese iha PN,&#8221; nia informa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nune&#8217;e m\u00f3s Asaun ne&#8217;e sei kontinua to&#8217;o deputadu sira hetan fali sira nia konsensia (konsiente) hodi anula ka hasai tiha verba kona-ba subsidiu ne&#8217;e husi OGE 2024 antes lori ba Prezidente atu promulga. Tanba ne\u2019e, Ida ne&#8217;e atu hamoris konsensia p\u00fabliku hodi luta ba interese komun, interese estadu no kontra insjustisa sosial ne&#8217;eb\u00e9 akontese iha PN tanba deputadu sira lakon sira konsensia moral-politiku no sensibilidade sosial umana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8221; Iha situasaun hanesan ita persiza halo reflesaun klean, serake ita persiza orgaun soberanu ida hanesan PN hodi reprezenta ita tuir Konstituisaun ka ita hari rasik ita nia Parlamentu Popular atu halo defeza ba ita nia no ba interese estadu,&#8221; <\/em>nia konklui.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Relasiona ho subsidiu saude no transporte ba deputadu\/a sira iha Parlamentu Nasion\u00e1l (PN), Sosedade Sivil, Forum Organizasaun Naun Govermental Timor-Leste (FONGTIL), sei mobiliza apoiu no asinatura husi sosiedade no elementu\/kamada sosial oioin hodi aprezenta petisaun ba Prezidente Rep\u00fablika Jos\u00e9 Ramos-Horta. Iha&nbsp; petisaun ne&#8217;e nia alvu mak kontra projeitu orsamentu privativu PN [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17677,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17676","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17676"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17678,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17676\/revisions\/17678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}