{"id":17804,"date":"2024-01-08T17:09:47","date_gmt":"2024-01-08T08:09:47","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17804"},"modified":"2024-01-08T17:09:59","modified_gmt":"2024-01-08T08:09:59","slug":"pm-hatan-ho-hirus-ba-jornalista-husi-indepedente-bainhira-husu-perguntas-cristina-maske-sente-tauk-maibe-la-hakiduk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/01\/08\/pm-hatan-ho-hirus-ba-jornalista-husi-indepedente-bainhira-husu-perguntas-cristina-maske-sente-tauk-maibe-la-hakiduk\/","title":{"rendered":"PM Hatan Ho Hirus Ba Jornalista Husi Indepedente Bainhira Husu Perguntas, Cristina: Maske Sente Ta\u2019uk Maib\u00e9 La Hakiduk"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa &amp; Juvinal Cabral<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cristina Ximenes nu\u2019udar Jornalista husi jornal Indepedente, konta tuir, Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o hatan ho hirus, \u00a0husu atu nonook, no labele husu tan perguntas, iha palacio prezid\u00e9nsia. Akontesimentu ne\u2019e akontese iha loron Kinta 4 Janeiru 2024, bainhira PM Xanana Gusm\u00e3o hala\u2019o enkontru regular ho Prezidente Rep\u00fablika (PR), Dr. Jos\u00e9 Ramos-Horta.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba Neon Metin Cristina haktuir katak bainhira nia husu pergunta tuir proyeksi ne\u2019ebe redasaun Independent haruka, hodi husu konaba Orsamentu Jeral Estadu 2024, ne\u2019ebe promulga ona husi Prezidente Rep\u00fablika, maib\u00e9 to\u2019o agora seidauk iha komisariu Komisaun Anti korupsaun (CAC) hodi tau matan ba iha orsamentu&nbsp; refere, tanba&nbsp; ne\u2019e maka PM dehan komisariu atu haree nusa? no atu tau matan saida?<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cPM seidauk hatan ha\u2019u nia perguntas loos, entaun ha\u2019u sei nafatin husu bainhira maka\u00a0 parlamentu ho governu\u00a0 iha komkordansia\u00a0 atu halo elisaun ba iha komisariu CAC, perguntas ne\u2019e seidauk remata PM hakilar\u00a0 dehan o nonok ona, PM hatan hanesan ne\u2019e mai ha\u2019u. Maib\u00e9 ha\u2019u sei la hakiduk no tauk atu husu, saida mak PM hakilar ba iha ha\u2019u,\u201d\u00a0<\/em> Jornalista Cristina Ximenes husi Jornal Indepeden konta Tuir ba Neon metin iha farol, Segunda 8\/01\/2024.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba Neon Metin nia hato\u2019o nia sentimentu tauk nu\u2019udar jornalista feto, tanba lider boot ida mak hakilar, no banhira la\u2019o iha publiku senti tauk nafatin, tanba ema boot no nia iha eskultu ne\u2019eb\u00e9 maka tuir nia iha,<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHau tauk mak ida ne\u2019e, maib\u00e9 sei la hakiduk kona-ba tauk sira ne\u2019e, no sei kontinua hala\u2019o knaar jornalista nian ba oin nafatin\u201d, dehan Cristina ba Neon Metin, iha loron 8\/01\/2024<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan tan bainhira nia hakilar dehan nonook, <em>\u201cIha ne\u2019e kedas ha\u2019u senti tauk uituan ona, tanba ha\u2019u nu\u2019udar feto, husu hanesan ne\u2019e ba ema boot, entaun ha\u2019u sente hanesan tauk, maib\u00e9 \u00a0ida ne\u2019e hanesan knaar jornalista ha\u2019u kontinua husu nafatin no ha\u2019u la tauk, ida ne\u2019e maka ha\u2019u sei kontinua ba oin nafatin, no sei la hakiduk kona-ba saida mak PM hakilar ba iha ha\u2019u,\u201d<\/em> nia espresa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e nia mos husu ba kolega jornalista sira, liu-liu ba kolega jornalista feto sira labele tauk ba ema makaer sira nia dezisaun ka bainhira husu sira maka hakilar jornalista, &nbsp;labele tauk,&nbsp; tanba jornalista nia papel mak atu husu ba makaer sira, no jornalista maka sai nu\u2019udar matan tilun ibun ba povu, entaun saida mak jornalista husu ne\u2019e, bazeia ba povu nia preokupasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Presidente Assosiasaun Jornalista Timor Lorosa&#8217;e (AJTL), Zevonia Vieira dehan,&nbsp; ema hotu hatene katak preokupasaun p\u00fabliku nian nu\u2019udar interese p\u00fabliku nian, entaun media nu\u2019udar pillar importante ida iha nasaun demokr\u00e1tiku, &nbsp;nune jornalista nia iha dev\u00e9r, iha obrigasaun atu lori preokupasaun p\u00fabliku no sosiedade nian, hodi halo konfirma fila fali ba lideransa sira sira ne&#8217;eb\u00e9 agora daudaun ukun hela, ba se de&#8217;it, la&#8217;\u00f3s ba governu deit, &nbsp;ba hotu-hotu ne&#8217;eb\u00e9 servisu institutusaun p\u00fabliku nian, nia iha dev\u00e9r atu responde ba preokupasaun ne&#8217;eb\u00e9 jornalista husu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba pergunta no preokupasaun ida jornalista husu ne&#8217;e l\u00e1&#8217;os ba interese jornalista nian, maib\u00e9 interese p\u00fabliku nian, lori asuntu no preokupasaun problema sira ne&#8217;eb\u00e9 sai diskusaun iha p\u00fabliku nia leet, kona-ba asuntu importante sira kona-ba korrupsaun, asuntu sosi\u00e1l sira seluk, ne&#8217;eb\u00e9 sidadaun sira kontinua protesta ka kritika. Tanba Jornalista iha pap\u00e9l duni atu husu, entaun laiha pergunta ida ne&#8217;eb\u00e9 beik husi jornalista, ema sira tenke responde duni saida mak jornalista sira husu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Jornalista iha dev\u00e9r atu husu pergunta, tanba ita mak sai hanesan ponte, jornalista la halo salah bainhira husu perguntas hirak ne\u2019e,\u201d <\/em>nia hateten.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha&nbsp; erra dijit\u00e1l ema uza facebook hodi hato&#8217;o sira nia preokupasaun, hanoin kritiku sira, sujestaun, saida de&#8217;it entaun observasaun ne&#8217;eb\u00e9 jornalista sira haree no akompa\u00f1a, &nbsp;nia iha dev\u00e9r atu lori fila fali asuntu ne&#8217;e ba konfirma Primeiru Ministru ka Prezidente Rep\u00fablika, ba govenante sira ne&#8217;eb\u00e9 ukun ou se de&#8217;it nia tenke responde no labele ho hakilar.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Lideransa ho jornalista sira tenke iha komunikasaun di&#8217;ak ho jornalista sira iha situasaun saida de&#8217;it, se bainhira ema balun iha nia pod\u00e9r hodi hatauk ka hakilar jornalista sira, signifika ita limite ona liberdade imprensa iha Timor, presiza hanoin katak ita nia liberdade imprensa iha Timor ne&#8217;e hatudu duni index di&#8217;ak, ita iha sudeste aziatiku ita kontinua sai ranking ida, tanba ita nia liberdade imprensa di&#8217;ak, ita seidauk iha jornalista ida ne&#8217;eb\u00e9 ema lori ba komarka, ita seidauk iha jornalista ida ne&#8217;eb\u00e9 ema oho ka na\u2019ok lakon, maib\u00e9 iha era digital agora intimidasaun liuhusi plataforma digital nee komesa hatudu, ne\u2019e sai risku ida ba jornalista mos\u201d,<\/em> dehan Zevonia<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan se ema hakilar jornalista iha tempu entrevista, ema intimida, terror &nbsp;ka ameasa jornalista iha sosi\u00e1l media ka plataforma digital ne\u2019e parte husi intimidasaun ona, no AJTL iha papel kontinua halo advokasia hodi halakon ida ne\u2019e, no kontinua promove liberdade imprensa no espresaun iha Timor-Leste, tanba ne\u2019e parte husi prins\u00edpiu direitu umanus.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ita tenke f\u00f3 hanoin bei-beik ba ukun na&#8217;in sira atu koopera di&#8217;ak liu ho jornalista sira, atu pergunta saida de&#8217;it mak jornalista husu ne&#8217;e tenke responde ho di&#8217;ak tanba sira ukun povu, no sira presiza responde ba povu nia nesesidade no kontinua respeita liberdade imprensa. Sira presiza kolabora, la&#8217;\u00f3s iha eleisaun de&#8217;it mak sira haree jornalista sira di&#8217;ak, maib\u00e9 iha kualk\u00e9r situasaun saida de&#8217;it, sira tenke hatan ba jornalista sira nia pergunta ne&#8217;eb\u00e9 la ho ameasa ka la halo tauk jornalista sira,&#8221;<\/em> tenik nia.<\/p>\n\n\n\n<p>Se situasaun ida ne\u2019e kontinua akontese, sei halo jornalista barak mak sei la brani atu husu perguntas kr\u00edtiku sira, no bele halo ita nia dezenvolvimentu media tun tan. Oras ne\u2019e daudauk tuir relat\u00f3riu Reporters Without Borders (RwB) tinan 2023, hatudu katak index ba liberdade imprensa iha sudeste azi\u00e1tiku Timor-Leste kontinua hetan ranking ida, no iha global tama iha Top 10 ka ranking 10.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa &amp; Juvinal Cabral Cristina Ximenes nu\u2019udar Jornalista husi jornal Indepedente, konta tuir, Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o hatan ho hirus, \u00a0husu atu nonook, no labele husu tan perguntas, iha palacio prezid\u00e9nsia. Akontesimentu ne\u2019e akontese iha loron Kinta 4 Janeiru 2024, bainhira PM Xanana Gusm\u00e3o hala\u2019o enkontru regular ho Prezidente [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17805,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17804","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17804"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17806,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17804\/revisions\/17806"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}