{"id":17877,"date":"2024-01-18T16:07:20","date_gmt":"2024-01-18T07:07:20","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17877"},"modified":"2024-01-18T16:07:22","modified_gmt":"2024-01-18T07:07:22","slug":"moris-hanesan-defisiensia-la-hamenus-emelita-nia-espiritu-tulun-nia-inan-fila-liman-tau-matan-alin-nain-4-nian-estudu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/01\/18\/moris-hanesan-defisiensia-la-hamenus-emelita-nia-espiritu-tulun-nia-inan-fila-liman-tau-matan-alin-nain-4-nian-estudu\/","title":{"rendered":"Moris Hanesan Defisi\u00e9nsia, La Hamenus Emelita nia Espiritu Tulun nia Inan Fila Liman, Tau Matan Alin na\u2019in 4 nian Estudu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Emelita de Jesus (31), hosi Mun\u00edsipiu Covalima, Postu Administrativu Fatululik, Suku Taroman, Aldeia Taroman, konta nia ist\u00f3ria moris ho realidade ne&#8217;ebe nia hasoru hanesan defisi\u00e9nsia fiziku ida, maib\u00e9 esforsu aan hodi luta ba moris loro-loron nian, no luta ba alin sira nia futuru estudu nian, mesak de&#8217;it ho nia mama fa&#8217;an Obralan, Gazolina no Sate iha dalan ninin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Emelita konta, primeiru moris mai nia kondisaun normal hanesan ema la ho defisi\u00e9nsia, maib\u00e9 nia boot asesu ona ba edukasaun Pre-prim\u00e1ria to&#8217;o terseiru anu (3), hafoin moras kona nia hosi buat musan ka kafu&#8217;ak ida mosu iha nia kotuk laran, moras ne&#8217;e dada nia isin hamutuk to&#8217;o grave, uainhira nia sei idade 11, nune&#8217;e nia labele halo servisu todan, no la halo ona aktividade hanesan maluk sira seluk, maib\u00e9 agradese nafatin ba Maromak nafatin fo iis moris ba nia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Ha&#8217;u asesu ba edukasaun to&#8217;o ensinu sekund\u00e1riu de&#8217;it, hakarak kontinua ba tuur iha banku universidade maib\u00e9 iha momentu ne&#8217;eba Mama hetan viol\u00e9nsia dom\u00e9stika hosi papa, entaun papa ho mama sira na&#8217;in rua soe malu, papa hola feto seluk, la haree ami nia nesesidade loro-loron, entaun hakarak ka lakohi ha&#8217;u nu&#8217;udar feto boot tenki hapara estudu ba universidade, nune&#8217;e ajuda mama buka osan atu sustenta nesesidade uma laran no haree alin na&#8217;in haat (4) nia eskola no futuru ba aban bainrua nian, tanba ha&#8217;u mak oan primeiru iha uma laran.&#8221; E<\/em>mellita de Jesus, konta nia ist\u00f3ria moris, ba Neon Metin ho matan ben, iha CCD Merkadu Lama, sexta-feira, 01\/12.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia hatutan, mezmu kondisaun defisi\u00e9nsia maib\u00e9 esforsu nafatin ajuda mama &#8220;fila-liman&#8221; fa&#8217;an obralan (OB), Mina Gazolina no fa&#8217;an sate iha estrada ninin hodi hetan netik osan rahun, nune\u2019e kalan fila ba uma karik sosa foos hodi&nbsp; aguenta ba moris.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Loro-loron ha&#8217;u tenki ajuda mama fa&#8217;an sasan sira ne&#8217;e iha dalan, sente triste tebes maib\u00e9 realidade moris mak hanesan ne&#8217;e ona. Entaun prins\u00edpiu moris ne&#8217;e ha&#8217;u luta ba mama no alin sira nia futuru, mezmu ha&#8217;u mak kondisaun hanesan ne&#8217;e ona, maib\u00e9 tenki luta ba alin sira, nune&#8217;e aban bainrua sira konta netik ha&#8217;u nia ist\u00f3ria, maib\u00e9 dala ruma\u00a0 ha&#8217;u laiha mentalidade hodi ko&#8217;alia barak tanba ho kondisaun hanesan ne&#8217;e ema ladun rona ha&#8217;u nia ideia.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia hato&#8217;o, durante kondisaun hanesan ne&#8217;e sente isin moras hela de&#8217;it, bainhira moras ona nia mama sempre lori nia ba halo tratamentu iha Ospital Munis\u00edpiu Covalima, maib\u00e9 nia sente ladun ases\u00edvel ba sira nu&#8217;udar ema defisi\u00e9nsia, tanba Doutor no Enfermeiru sira ladun atende sira ho di&#8217;ak. Bainhira sente isin moras maka&#8217;as sira ba lalais Kl\u00ednika Postu, maib\u00e9 dala ruma Doutor sira laiha fatin refere. Nia dehan, akontese bei-beik hanesan ne&#8217;e entaun bai-bain nia ba halo tratamentu iha Postu Fatululik de&#8217;it, tanba fatin sira atende lalais ema ne&#8217;eb\u00e9 ho kondisaun defisi\u00e9nsia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Durante ne&#8217;e seidauk hetan\u00a0 reko\u00f1esimentu hosi parte relevante sira, tanba laiha kbiit atu halo tratamentu ba dokumentus hodi hetan direitu hanesan ema ho defisi\u00e9nsia. Tanba bainhira la&#8217;o ba mai halo tratamentu ba dokumentus ne&#8217;e presiza osan, entaun laiha kbiit hodi trata dokumentus. S\u00e9 osan sira ne&#8217;eb\u00e9 loro-loron ami rua mama buka iha dalan ni-nin hosi fa&#8217;an Mina Gazolina ne&#8217;e uza fali hodi halo tratamentu ba ha&#8217;u nia dokumentus, entaun nesesidade uma laran no alin sira nia presiza ne&#8217;e, s\u00e9 loos mak atu tau matan fali, nune&#8217;e sente todan tebes mai ha&#8217;u hodi halo tratamentu ba dokumentus refere.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia rekomenda ba parte relevante sira ligadu ho orsamentu invalidu ba ema ho defisi\u00e9nsia sira nian, hosi Minist\u00e9riu Solidariedade Sosial Inkluzaun (MSSI), katak sira tenki tuun direita ba iha n\u00edvel suku no aldeia, nune&#8217;e Ema ho Defisi\u00e9nsia (EhD) hotu-hotu tenki hetan direitu hanesan. Programa ne&#8217;e f\u00f3 sai ema ho defisi\u00e9nsia mak tenki buka halo tratamentu rasik entaun susar tebes, tanba defisi\u00e9nsia barak iha \u00e1rea rurais laiha kbiit atu hetan sira nia direitu tanba susar tebes ba sira, hanesan bain-bain na&#8217;i ulun sira dehan luta ba dezenvolvimentu inkluzivu entaun sura ho sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Tanba realidade ha&#8217;u rasik nia kondisaun hanesan ne&#8217;e, iha momentu ne&#8217;eba hato&#8217;o ba l\u00edder komunit\u00e1riu sira, maib\u00e9 sira dehan kondisaun hanesan ha&#8217;u ne&#8217;e tama iha level 2, signifika kondisaun ladun grave, maib\u00e9 realidade buat hotu agora haree ba familiarizmu.&#8221;<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Emelita de Jesus (31), hosi Mun\u00edsipiu Covalima, Postu Administrativu Fatululik, Suku Taroman, Aldeia Taroman, konta nia ist\u00f3ria moris ho realidade ne&#8217;ebe nia hasoru hanesan defisi\u00e9nsia fiziku ida, maib\u00e9 esforsu aan hodi luta ba moris loro-loron nian, no luta ba alin sira nia futuru estudu nian, mesak de&#8217;it ho nia mama fa&#8217;an [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17878,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-17877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feature"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17877"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17879,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17877\/revisions\/17879"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}