{"id":17933,"date":"2024-01-24T23:29:21","date_gmt":"2024-01-24T14:29:21","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17933"},"modified":"2024-01-24T23:29:23","modified_gmt":"2024-01-24T14:29:23","slug":"vendedor-bidau-antes-muda-governu-presiza-prepara-fatin-diak-guilhermina-dili-dezorganizadu-tempu-naruk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/01\/24\/vendedor-bidau-antes-muda-governu-presiza-prepara-fatin-diak-guilhermina-dili-dezorganizadu-tempu-naruk\/","title":{"rendered":"Vended\u00f3r Bidau: Antes Muda Governu Presiza Prepara Fatin Diak, Guilhermina: Dili Dezorganizadu \u00a0Tempu Naruk"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Juvinal Cabral dos Santos<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho vended\u00f3r sira iha Bidau Akadirihun ne\u2019ebe governu husu atu husik hela fatin ne\u2019e, tanba tuir informasaun governu atu harii jard\u00edn iha fatin ne\u2019e, hamosu preokupasaun husi vended\u00f3r sira ne\u2019ebe halo neg\u00f3siu iha tempu naruk, hodi responde nesesidade uma laran.<\/p>\n\n\n\n<p>Jornalista Neon Metin halo entrevista ho Mario Moireira iha Bidau, iha loron 24\/01\/24, hateten katak se governu foti desizaun hodi muda negosiante sira prontu atu kolabora, maibe importate mak kria kondisaun diak ba sira. \u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-1024x768.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17934\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-300x225.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-768x576.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-560x420.jpeg 560w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-80x60.jpeg 80w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-100x75.jpeg 100w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-180x135.jpeg 180w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-238x178.jpeg 238w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-640x480.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46-681x511.jpeg 681w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.02.46.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Vendedor Mario Moreira. [Foto: Juvinal | 24.01.2024]<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Vendedor ne\u2019e hatutan bainhira\u00a0 governu taka numeru ba komunidade sira ne\u2019eb\u00e9 hela iha Ponte B.J Habibie to&#8217;o Kuluhun, autoridade sira dehan de&#8217;it, bainhira parte husi governu tun mai sei fo opsaun rua ba sira, karik selu taxa ba estadu sira prontu, se atu muda husi fatin ne&#8217;e, komunidade sira presiza uluk kondisaun\u00a0 fatin ne\u2019eb\u00e9 di&#8217;ak atu sira buka moris nafatin.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIha 1999 ne&#8217;e hahu fa&#8217;an ona sasan ki\u2019ikoan sira iha ne&#8217;e\u00a0 to&#8217;o agora, iha ne\u2019e ami fa&#8217;an &#8216;sembako&#8217; mie, mina no mini \u2018warung\u2019 fa&#8217;an etu\u00a0 no mos sasan sira ne\u2019ebe baratu, ami sosa fa&#8217;an tutan fali,\u00a0 loron ida bainhira ema hola barak hetan $100.00 ba leten, kuandu tun loron ida $50.00 ka $60.00\u201d,<\/em>dehan Mario.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha semana&nbsp; kotuk liu ba autoridade sira mai foti ona dadus, maibe la dehan fatin ne\u2019e hodi halo saida, nia rona de\u2019it rumoris katak atu halo jard\u00edn, maibe benef\u00edsiu saida ba estadu, se di&#8217;ak liu haruka komunidade sira ne\u2019eb\u00e9 hela iha area sira ne\u2019e hadi&#8217;a fatin hodi selu taxa ba estadu, vended\u00f3r ne\u2019e kestiona<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi seidauk hetan karta ruma maibe autoridade sira mai halo de\u2019it intervensaun no uluk dehan atu gusur duni, maibe fo xamada atensaun,\u00a0 antes ne\u2019e sira haruka loke\u00a0 buku \u2018rekening\u2019 ba ganti rugi nian maibe seidauk kepastian too agora ita lahatene\u201d <\/em>dehan Mario<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk Fenicia Almeida hateten, hahu fa\u2019an hamutuk ho nia Pai Mae iha Bidau&nbsp; 2020&nbsp; to&#8217;o agora, fatin ne\u2019ebe nia Pai Mae buka osan ba hodi sustenta familia uma laran, liuliu ba lia ne\u2019eb\u00e9 mak sempre mosu tuir kultura Timor, se muda husi fatin ne&#8217;e governu fo fatin ka lae tanba atividade loro-loron mak fa&#8217;an ne\u2019e hodi aguenta ba moris<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBainhira governu sira mai taka numeru\u00a0 fa&#8217;an modo fatin, \u00a0triste tebes tanba muda sai husi ne&#8217;e Apa ho Ama fa\u2019an fali iha ne\u2019eb\u00e9, mak hodi haree ami oan sira nia eskola no kursus\u201d, <\/em>dehan Fenicia<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan loron ida dalaruma hetan $20.00 ka $30, ho ida mak sira uja balun ba han hemu, balun rai ba suporta eskola, modo ne\u2019eb\u00e9 sira fa&#8217;an mak mostarda, Kanko, bua, malus modo sira ne\u2019e komforme nia tempu de\u2019it no folin mos tuir tempu.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk Zefina Silveira nia hateten sira hela iha Bidau Akadiru Hun fa&#8217;an modo ai-fuan sira oioin de&#8217;it maibe desizaun ema boot sira atu hasai, sira prontu sai maibe governu hanoin netik sira buka fatin di&#8217;ak ba sira nune\u2019e kontinua fa\u2019an hodi haree oan sira nia eskola no ba han loro-loron<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cGovernu nia hakarak ami fa\u2019an nafatin iha ne\u2019e maibe rapi no moos mak selu taxa ba estadu ka oinsa, ne\u2019e ami prontu selu sente solusaun ne&#8217;e mak di&#8217;ak tanba ami fa\u2019an iha ne\u2019e diak liu ona no estrada boot, ami hela duni iha ne&#8217;e, ami nia oan sira ba eskola mos besik nune\u2019e ami kontente\u201d, <\/em>dehan Zefina Silveira.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-1024x768.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17935\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-300x225.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-768x576.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-560x420.jpeg 560w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-80x60.jpeg 80w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-100x75.jpeg 100w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-180x135.jpeg 180w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-238x178.jpeg 238w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-640x480.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02-681x511.jpeg 681w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.04.02.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em><strong>Jornalist Neon Metin halo entrevista ho vendedor Zenifa Almeida iha Bidau. [Foto: Umbelina | 24.01.2024]<\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Nia hatutan bainhira mak governu hasai sira tenke prepara kondisaun fa\u2019an fatin ba sira ne\u2019ebe diak, nune\u2019e sira bele ba kontinua atividade fa&#8217;an ne&#8217;e, se fatin ne&#8217;ebe mak governu prepara ba sira diak dignu sira sei kontenti no husu obrigado ba&nbsp; governu tanba fo espasu ba povu ho dignu, hodi buka moris.<\/p>\n\n\n\n<p>Antes ne\u2019e mos sira hatama ona fotokopia kartaun eleitoral, Billete Identidade vended\u00f3r, sira husu kona-ba fatin ne&#8217;e, hodi halo saida ba autoridade sira mai husi sosi\u00e1l, maibe hat\u00e1n de\u2019it katak sira mos mai taka de\u2019it n\u00fameru no sukat seidauk iha serteza bainhira mak atu sai<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi fa\u2019an iha ne\u2019e uluk kedas ha\u2019u sei kiik hela, hahu iha 1999 fatin ne\u2019e uluk ha&#8217;u nia ama Ki\u2019ik loke \u2018warung&#8217; naran Generasi momentu krizi 2006 ami halai hotu ba Baukau, kareta mikrolete ida hela ema sunu hotu, situasaun hakmatek ami konsege mai fali fatin ne\u2019e fo&#8217;er hamos fali no uja fali ba fa&#8217;an too ohin loron\u201d <\/em>dehan Zefina<\/p>\n\n\n\n<p>Vendedor ne&#8217;e dehan se governu muda sira ba tan merkadu Taibessi no Manleu ne&#8217;e susar tebes tanba antes ne&#8217;e mos maluk sira fa&#8217;an barak ona iha merkadu ne\u2019e, fasilidade hariis fatin no bee mos la sufisiente oinsa bele ba fa&#8217;an hamutuk hotu iha merkadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Hatan ba preokupasaun ne\u2019e Prezidente Autoridade Munisipiu Dili, Guilhermina F. Saldanha ba Neon Metin katak Autoridade munis\u00edpiu Dili, Xefe Suku, Xefe Aldeia no Administrador sira apoiu deit serbisu Ministeiru nian ne\u2019ebe halo atividade iha terenu. Nia dehan kleur ona sidade Dili dezorganizadu, fatin balun ne\u2019ebe prioridade estadu nian, kuaze komunidade barak uza tiha<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"766\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-1024x766.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17936\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-1024x766.jpeg 1024w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-300x225.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-768x575.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-561x420.jpeg 561w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-80x60.jpeg 80w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-100x75.jpeg 100w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-180x135.jpeg 180w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-238x178.jpeg 238w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-640x479.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33-681x510.jpeg 681w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/WhatsApp-Image-2024-01-24-at-19.05.33.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em><strong>Prezidente Autoridade Munisipiu Dili, Guilhermina F. Saldanha. [Foto: Juvinal | 24.01.2024]<\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><em>\u201cBainhira estadu presiza fila fali nia rai ita ulun moras, ita hotu hatene balun laos uja ba hela maibe hala&#8217;o kom\u00e9rsiu, depois la selu taxa ba estadu, tuir lolos ne&#8217;e labele. Kuandu hanesan ne\u2019e estadu mos lakon\u201d, <\/em>dehan Prezidente Autoridade Munisipiu Dili Guilhermina F iha nia servisu fatin\u00a0 22\/01.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente AMD ne\u2019e hatutan area husi ponte B.J. Habibie to&#8217;o Kuluhun, ne\u2019eb\u00e9 agora taka ona n\u00fameru balun, ne&#8217;e area estadu tanba nia moris no boot&nbsp; duni iha Bidau,&nbsp; uluk Soko Laran de\u2019it tempu Indonesia invade ne\u2019e mak halo ba \u201cpasar senggol\u201d to&#8217;o agora maibe area patrim\u00f3niu estadu nian<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIha governu anterior sira hetan ona karta notifikasaun husi estadu, sira bele husik fatin ona maibe infelizmente sira mantein hela iha ne\u2019eba, ha\u2019u hanoin Dili presiza organiza, atu ita prepara ita nia an sai hanesan kapit\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 organizadu\u201d, <\/em>dehan Prezidente AMD.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Juvinal Cabral dos Santos Relasiona ho vended\u00f3r sira iha Bidau Akadirihun ne\u2019ebe governu husu atu husik hela fatin ne\u2019e, tanba tuir informasaun governu atu harii jard\u00edn iha fatin ne\u2019e, hamosu preokupasaun husi vended\u00f3r sira ne\u2019ebe halo neg\u00f3siu iha tempu naruk, hodi responde nesesidade uma laran. Jornalista Neon Metin halo entrevista ho Mario Moireira iha [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17937,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17933","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17933"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17938,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17933\/revisions\/17938"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17937"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}