{"id":17968,"date":"2024-02-02T18:20:47","date_gmt":"2024-02-02T09:20:47","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17968"},"modified":"2024-02-03T10:57:14","modified_gmt":"2024-02-03T01:57:14","slug":"david-ho-raimundos-ami-halo-serbisu-tau-estaka-iha-naktuka-nee-segredu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/02\/02\/david-ho-raimundos-ami-halo-serbisu-tau-estaka-iha-naktuka-nee-segredu\/","title":{"rendered":"David ho Raimundos: Ami Halo Serbisu Tau Estaka Iha Naktuka Ne\u2019e Segredu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Ekipa Neon Metin<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cAmi sira tuir ne\u2019e la iha liafuan nonook de\u2019it, kamera mos taka, estaka ne\u2019e bele hasai foto maibe labele publika, ekipa sira dehan ne\u2019e segredu nasaun ne\u2019eb\u00e9 ita boot sira la iha pod\u00e9r atu ko\u2019alia\u201d<\/em> David<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho rai Naktuka, parte husi suku Bene Ufe, aldeia Manan, ne\u2019ebe partense husi Regi\u00e3o Administrativa Especial de Oecusse Ambeno (RAEOA), hamosu pol\u00e9mika tanba parte ekipa Negosiador ba fronteira Timor-Leste monta 76 estaka iha natar Naktuka, iha loron 20 Novembru 2023 nudar pontu koordenasaun entre Indonesia no Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p>Maibe estaka ne&#8217;e hamosu polemika no halo to&#8217;o nain sira preokupa karik ne&#8217;e simbolu husi linha frontreira foun ne&#8217;ebe sira monta, atu hafahe frontera foun entre Indonesia ho Naktuka? nune&#8217;e Neon Metin halo entrevista ho David Manca, ema ne\u2019ebe hetan serbisu hodi monta estaka hateten, loron primeiru sira hahu foti satelit, iha loron daruak, ekipa premeiru monta hahu husi tasi, no hasoru malu ho ekipa daruak iha klaran.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi sira tuir ne\u2019e la iha liafuan nonook de\u2019it, kamera mos taka, estaka ne\u2019e bele hasai foto maibe labele publika, ekipa sira dehan ne\u2019e segredu nasaun ne\u2019eb\u00e9 ita boot sira la iha pod\u00e9r atu ko\u2019alia\u201d <\/em>dehan David Manaca iha fatin estaka foun iha Naktuka, Kuarta 31\/01\/2024.<\/p>\n\n\n\n<p>David hatutan momentu ne\u2019e jornalista Radio Televizaun Timor-Leste (RTTL) mos mai iha Postu Unidade Policia Fronteira (UPF), atu entrevista maibe husi ekipa nasion\u00e1l bandu jornalista labele to\u2019o iha Naktuka tanba ne\u2019e segredu nasaun nian nune\u2019e media refere la tuir<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi sira ne\u2019eb\u00e9 tuir mos la koalia buat ida, sira haruka de\u2019it buat ida ami foti hanesan ai-rin tuir de\u2019it, kuandu dehan harii ami tau, maibe haree mos ba t\u00e9kniku <strong>Global Positioning System<\/strong>\u00a0(GPS) los ona mak tau ai-rin, dehan David\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir to\u2019o iha klaran ona mak komandante ida dehan ba oin Tentara Nasional Indonesia (TNI) sei patroli tuir ona area ida ne\u2019e signifika v\u00e1lidu ona, nune\u2019e kolega ida la satisf\u00e1s bainhira rona no kolega ko\u2019alia katak, foin lalais nia hola natar iha sorin, ho karau inan ida $100.00 ne\u2019e saugati de\u2019it<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi la puas husu malu, karik ohin sira dehan aban bainrua TNI sira patrulla tuir ne\u2019e, depois sira dehan ahi mos bele tama mai, loke eskola no kl\u00ednika m\u00f3s bele dehan, David Manaca iha Citrana fatin estaka foun Naktuka\u201d,<\/em> dehan David.<\/p>\n\n\n\n<p>David hatutan sira la satisf\u00e1s tanba tuir bizav\u00f3n, fronteira la\u2019os iha natar ida ne\u2019e, maib\u00e9 iha sorin ne\u2019eba, sira konsege baku hotu estaka hafoin Xefe Postu N\u00edtibe dehan ne\u2019e sei hasoru tan problema, tanba komunidade area Bene Ufe maioria moris ho agrikult\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEkipa ne\u2019eb\u00e9 hamutuk ho Xefe Negosiador maka TNI nain rua, Komadante F-FDTL nain ida, Policia nain tolu, no seluk la uza uniforme. Ami ekipa satu husi tasi mak sa\u2019e mai hasoru malu klaran, ami ekipa ida nain 10 mak lalin ai-suak, maibe haree mos naran laiha la tama, tanba naran ne\u2019e\u00a0 fo husi nasion\u00e1l, ha\u2019u\u00a0 tama tanba jest\u00f3r postu N\u00edtibe nian apoiu administrasaun, maib\u00e9 osan insentivu ha\u2019u la hetan kolega sira mak hetan\u201c<\/em> dehan David<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan Raimundos Coben esplika ho lian Baikenu, no hetan tradusaun husi nia maluk sira, hateten katak ekipa negosiasaun tau komunidade na\u2019in 10, husi ekipa negosiador hateten sira sei&nbsp; lao hamutuk hodi hatuur pilar iha fronteira sira ka estaka sira ne\u2019e hanesan s\u00edmbolu ida.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEstaka mak agora iha ita nia leet ne\u2019e forsa Indonesia ho Timor mak lao kontrola to\u2019o iha ne\u2019e, ita labele tama mai, Polisia no TNI sira mai patrulla iha ne\u2019e, ita labele hase, maibe ha\u2019u konfuzaun ekipa ida ne\u2019e mai la konsidera Lia-nain\u201d,<\/em> Raimundos kestiona.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan laran ta\u2019uk tebes keta servisu estaka ida ne\u2019e mak aban bainrua sai fali fronteira foun karik, nia komesa fuan la metin ona, tanba servisu ne\u2019e la hanesan baibain, sira mai konsidera Xefe Suku Bene Ufe, Xefe Aldeia no Lia-nain sira baibain kuandu mai atu halo sorumutu ho komunidade, tenke konsidera tanba Xefe Suku, Lia-nain la hatene<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIha momentu ne\u2019e kedas ha\u2019u laran moras, tanba natar ne\u2019e mos ha\u2019u foin hola ho karau oan ida, seidauk hetan rendimentu husi natar ne\u2019e, ha\u2019u la hatene tanba imi boot sira mak mai tau estaka, maibe ha\u2019u hanesan agrikult\u00f3r fulan ne\u2019e halo fali ha\u2019u nia natar, bizav\u00f3n konta katak rai ne\u2019e\u00a0 ha\u2019u nian, imi atu fahe rai ida ne\u2019eb\u00e9\u201d,<\/em> hateten Raimundos<\/p>\n\n\n\n<p>Raimundos hatutan husi ekipa negosiador balun ko\u2019alia ameasa katak sira na\u2019in 10 ne\u2019eb\u00e9 mak servisu hamutuk tau estaka labele ko\u2019alia sai, sira mak ko\u2019alia sai ba se de\u2019it, sei tama komarka maski nia labele ko\u2019alia tetun, maibe nia kompriende saida mak ekipa sira ko\u2019alia ba nia.<\/p>\n\n\n\n<p>Entertantu iha loron 01 Fevereiru 2024, Primeiru Ministru ho ekipa Negosiador Fronteira Roberto Soares halo dialogu iha suku Bene Ufe, iha besik mota Noel Besi, hodi esklarese ba konaba fronteira refere ne&#8217;ebe liga ho Naktuka. <\/p>\n\n\n\n<p>Iha dialogu ne&#8217;e rasik Primeiru Ministru, Xanana Gusmao esplika katak estaka hamutuk-79 ne\u2019eb\u00e9 monta iha li\u00f1a fronteira bairru Naktuka- mota Noel Besi Aldeia Manan, Suku Beneufe, Postu Administrativu Nitibe,Rejiaun Administrativa Espesi\u00e1l O\u00e9-Cusse\u00a0 Ambenu (REAOA)\u00a0 la\u2019\u00f2s estaka final ba fronteira terrestre Timor-Leste no Indon\u00e9zia nian, maib\u00e9 ne\u2019e hanesan pontus ba markasaun ba fronteira Timor-Leste nian atu proteza povu nia toos, natar no uma.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"539\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/mapa.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17969\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/mapa.jpg 960w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/mapa-300x168.jpg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/mapa-768x431.jpg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/mapa-748x420.jpg 748w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/mapa-640x359.jpg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/mapa-681x382.jpg 681w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tuir peskiza Neon Metin nian husi referensia sira ne&#8217;ebe hetan hatudu katak iha Mapa negosiasaun fronteira iha tinan 1904-1914 Naktuta la tama iha kazu disputa, tanba klaru ne&#8217;e partensia husi Timor Portugues.<\/p>\n\n\n\n<p>Alende nee Neon Metin mos halo konfirmasaun ho Konsuladu Indonesia iha Oecusse hodi  hetan informasaun husi perspetiva Indonesia nian, via telefone iha loron 2 Fevereiru, ba Neon Metin Bony Nugroho konaba estaka ne&#8217;ebe monta iha Naktuka, ba Neon Metin nia informa katak ekipa delegasaun husi Indonesia mak partisipa iha enkontru negosiasaun nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha lian Indonesia Konsuladu Bony Nugroho hateten, &#8220;sekarik hakarak hetan keterangan ruma  hau bele fo maibe informasaun no komprensaun mos limite. Ema hirak ne&#8217;ebe tuir enkontru ne&#8217;e ekipa tekniku husi Jakarta no Timor-Leste. diskusaun final ne&#8217;e halo iha Dili iha fulan Novembru 2023, antes iha Dili enkontru mos hala&#8217;o iha Bali mais menus Augustu ou Setembru tinan kotuk liuba&#8221;, dehan Bony Nugroho.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Monta ona destaka iha kampu, nune&#8217;e rezultadu husi kampu mak halo fila fali diskusaun iha Dili. Iha diskusaun ne&#8217;e foka konaba  negosiasaun no pontu rua ne&#8217;ebe sedauk rezolve ida mak iha Naktuka&#8221;,<\/em> nia konklui.<\/p>\n\n\n\n<p>Neon Metin sei tenta halo esforsu hodi konfirmasaun ho Embaixada Indonesia iha Dili no ekipa negosiador Timor-Leste iha loron hirak tuir mai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Ekipa Neon Metin \u201cAmi sira tuir ne\u2019e la iha liafuan nonook de\u2019it, kamera mos taka, estaka ne\u2019e bele hasai foto maibe labele publika, ekipa sira dehan ne\u2019e segredu nasaun ne\u2019eb\u00e9 ita boot sira la iha pod\u00e9r atu ko\u2019alia\u201d David Relasiona ho rai Naktuka, parte husi suku Bene Ufe, aldeia Manan, ne\u2019ebe partense husi Regi\u00e3o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17970,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17968"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17976,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17968\/revisions\/17976"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}