{"id":17977,"date":"2024-02-03T11:48:03","date_gmt":"2024-02-03T02:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17977"},"modified":"2024-02-03T11:48:05","modified_gmt":"2024-02-03T02:48:05","slug":"julio-toos-nain-iha-naktuka-naktuka-mak-ami-nia-bikan-no-sanan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/02\/03\/julio-toos-nain-iha-naktuka-naktuka-mak-ami-nia-bikan-no-sanan\/","title":{"rendered":"Julio To\u2019os nain iha Naktuka: Naktuka Mak Ami nia Bikan no Sanan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Ekipa Neon Metin<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Komunidade suku Bene Ufe postu administrativu N\u00edtibe, ne&#8217;eb\u00e9 nain ba area Naktuka ezije b\u00e1 ekipa negosiad\u00f3r atu bele esplika estaka ne&#8217;eb\u00e9 sira harii ona iha sira nia natar laran, tanba halo sira duvida ba estaka refere ne&#8217;eb\u00e9 laiha klarifikasaun klaru ba sira nu&#8217;udar rai nain, nune&#8217;e tempu besik ona atu sira bele hala&#8217;o sira nia atividade agrikultura tanba natar 270 hektar iha Naktuka mak sira nia bikan no sanan hodi sira prod\u00faz hare kada tinan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Julio Cuno natar nain iha Naktuka ne&#8217;eb\u00e9 pertense ba suku Bene Ufe postu N\u00edtibe haktuir, tuir ist\u00f3ria ne&#8217;eb\u00e9 nia avo sira haktuir hela ba sira, katak rai Naktuka ne&#8217;e sira nian tanba ne&#8217;e dezde nia bei\u2019ala nia tempu kedan sira halo natar iha area Naktuka nian, tanba Naktuka pertense ba sira nia suku, maib\u00e9 foin lalais husi parte t\u00e9kniku negosiad\u00f3r fronteira terete Timor Leste no Indonesia monta estaka besi-kanu iha sira nia natar klaran, no kria duvidas hela ba sira tanba laiha klarifikasaun klaru ba estaka ne&#8217;eb\u00e9 sira harii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Sira tau kedas iha ami nia natar klaran, maib\u00e9 agora tempu ona ami atu halo natar halai natar maib\u00e9 kanu sira ne&#8217;e bele hasai ka lae, no kanu sira ne&#8217;e kona-ba saida nian tenke esplika mai ami, ami sura tiha ami nia natar ne&#8217;e hamutuk 270 hektar&#8221;<\/em> dehan Julio ba jornalista sira iha nia hela fatin Beneufe Naktuka, (31\/01).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Julio dehan estaka ne&#8217;eb\u00e9 uluk Portugal ho Belanda harii ona estaka ida, no iha fali tempu okupasaun nian m\u00f3s nafatin harii tan estaka tuir iha fatin anteri\u00f3r, no hakerek iha estaka ne&#8217;e mak provinsi Timor-Timur no prov\u00ednsia NTT, maib\u00e9 iha fulan novembro tinan kotuk harii tan fali estaka foun ne&#8217;eb\u00e9 hafahe tiha sira nia natar ne&#8217;eb\u00e9 kada tinan f\u00f3 produsaun hare ne&#8217;eb\u00e9 ajuda tebes sira ba sira nia nesesidade fam\u00edlia nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Ami nia bikan sanan no ran ami nia forsa mak naktuka, ami atu halo servisu presiza forsa nune&#8217;e ami bikan boot mak naktuka ne&#8217;e&#8221;<\/em> Julio dehan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haktuir ist\u00f3ria ne&#8217;eb\u00e9 nia aman sira haktuir hela ba sira katak, fronteira entre Naktuka mak Neoemna katak mota-tuan la&#8217;\u00f3s Noelbesi tanba ne&#8217;e mota-foun, no mota-foun noelbesi ne&#8217;e mosu tanba natureza nia servisu ne&#8217;eb\u00e9 muda mota, maib\u00e9 fronteira loloos mak Noemna ka mota tuan, nune&#8217;e fronteira Timor Leste nian maka tutuala no naktuka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Komunidade Rafael Abi hateten, tuir deklarasaun ne&#8217;eb\u00e9 sira rona husi ekipa negosiasaun katak sira hasoru ona komunidade no lia nain ho natar nain,&nbsp; maib\u00e9 sira la hatene kona-ba ida ne&#8217;e, mask\u00ed buka moris iha Oekusse maib\u00e9 karik hirak ne&#8217;e mak akontese maka sira nia maluk iha beneufe sei informa ba sira, tanba sira iha jerasaun ba jerasaun, nune&#8217;e sira konsidera dekalarasaun ne&#8217;eb\u00e9 ekipa negosiasaun halo ne&#8217;e falsu no sira husu ekipa negosiasaun atu bele mai hasoru malu fali ho sira iha suku beneufe hodi ko&#8217;alia kona-ba asuntu marka estaka foun iha sira nia natar laran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Ami la soe lia ba nain ulun Primeiru Ministru, maib\u00e9 ami husu de&#8217;it nain ulun Prezidente ho Primeiru Ministru, atu haruka fila fali ekipa ne&#8217;eb\u00e9 monta estaka ne&#8217;e, tanba ami duvidas ho estaka refere, karik estaka ne&#8217;e mak husi teras propriedade nian karik ne&#8217;e governu Timor Leste, no husi floresta karik tanba iha ne&#8217;eb\u00e1 ne&#8217;e rai protejida, maib\u00e9 ekipa ne&#8217;e konjunta entre Indonesia no Timor Leste mak halo ami tauk&#8221;<\/em> dehan Rafel iha nia hela fatin suku Bene Ufe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia lamenta katak husi deklarasaun Xefe Negosiador prinsip\u00e1l katak iha ona pursentu uituan atu finaliza fronteira terestre ho Indonesia, nune&#8217;e derepente de&#8217;it mosu estaka sira ne&#8217;e sira la satisfaz, karik nune&#8217;e ona markasaun estaka ne&#8217;e mak fin\u00e1l ona sira sei la f\u00f3 rai pedasuk ida.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Liurai Ambeno hamriik ho ami suku 12 ho lia nain 22, agora prontu ona atu hasoru ekipa ne&#8217;e, ami husu lalais ekipa ne&#8217;e atu mai hasoru ami&#8221;<\/em> hakotu Rafael.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha dialogu iha loron 1 Fevereiru, Primeiru Ministru, Xanana Gusmao esplika katak estaka hamutuk-79 ne\u2019eb\u00e9 monta iha li\u00f1a fronteira bairru Naktuka- mota Noel Besi Aldeia Manan, Suku Beneufe, Postu Administrativu Nitibe,Rejiaun Administrativa Espesi\u00e1l O\u00e9-Cusse&nbsp; Ambenu (REAOA)&nbsp; la\u2019\u00f2s estaka final ba fronteira terrestre Timor-Leste no Indon\u00e9zia nian, maib\u00e9 ne\u2019e hanesan pontus ba markasaun ba fronteira Timor-Leste nian atu proteze povu nia toos, natar no uma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Primeiru Ministru ho ekip Negosiador rasik mos sei kontinua halo enkontru ho Indonesia hodi deskuti fila fali rai Naktuka depois de rona komunidade nian lian dialogu refere.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuir peskiza Neon Metin nian husi refer\u00e9nsia sira ne\u2019eb\u00e9 hetan, hatudu katak iha Mapa negosiasaun fronteira iha tinan 1904-1914 Naktuta la tama iha kazu disputa, tanba klaru ne&#8217;e partensia husi Timor Portugues.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Ekipa Neon Metin Komunidade suku Bene Ufe postu administrativu N\u00edtibe, ne&#8217;eb\u00e9 nain ba area Naktuka ezije b\u00e1 ekipa negosiad\u00f3r atu bele esplika estaka ne&#8217;eb\u00e9 sira harii ona iha sira nia natar laran, tanba halo sira duvida ba estaka refere ne&#8217;eb\u00e9 laiha klarifikasaun klaru ba sira nu&#8217;udar rai nain, nune&#8217;e tempu besik ona atu sira [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17978,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17977","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17977"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17979,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17977\/revisions\/17979"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}