{"id":17997,"date":"2024-02-03T22:07:11","date_gmt":"2024-02-03T13:07:11","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=17997"},"modified":"2024-02-03T22:08:11","modified_gmt":"2024-02-03T13:08:11","slug":"polemika-rai-naktuka-pm-xanana-ami-sei-la-halo-diskusaun-fronteira-ho-indonesia-sem-konsulta-ho-imi-no-lian-nain-sira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/02\/03\/polemika-rai-naktuka-pm-xanana-ami-sei-la-halo-diskusaun-fronteira-ho-indonesia-sem-konsulta-ho-imi-no-lian-nain-sira\/","title":{"rendered":"Polemika Rai Naktuka, PM Xanana: Ami Sei La Diskute Fronteira Ho Indonesia, Sem Konsulta Ho Imi no Lian Nain Sira"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Reportajen  Ekipa Neon Metin<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho polemika rai Naktuka ne\u2019ebe ekipa Negosiador monta ona estaka hamutk 76 iha natar Naktuka, iha suku&nbsp; Bene Ufe, postu Administrativu Nitibe, tanba tuir komunidade laiha komunikasaun ho sira ou esplikasaun konaba estaka hirak ne\u2019e, nune\u2019e iha loron 1 Fevereiru 2024, Primeiru Ministru, Xanana Gusmao ho ekipa Negosidor halo dialogu ho komunidade iha Suku Bene Ufe, liu-liu komunidade ne\u2019ebe hela iha rai Naktuka, konaba estaka ne\u2019ebe monta ona.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha dialogu ne\u2019e Primeiru Ministru hateten antes ne\u2019e ekipa Negosiador halo ona enkontru ho komunidade dala rua iha fatin hanesan, husu ba lia nain sira, no dehan bele mak ekipa Negosiador foin ba Indonesia dehan bele komesa deskuti&nbsp; fronteira.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ami la halo sem konsulta imi, ami la halo sem konsulta ita nia beiala sira&#8221;,\u00a0<\/em>dehan Primeiru Ministru, Xanana Gusmao iha dialogo komunidade Naktuka, Postu UPF Citrana<\/p>\n\n\n\n<p>PM esklarese katak ohin mai tan hodi esplika deit problema ne\u2019ebe akontese, no oinsa bele ona koalia ho Indonesia konaba fronteira, &#8220;tanba laos ba tur hamnasa malu fo cafe ba malu hotu ona ne\u2019e lae, ho ida ne\u2019e mak nia haruka ekipa negosisaun hamutuk ho Indonesia mai beibeik iha Oben, Bokos no Naktuka&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Se ita hotu lakohi, Atoni oan hotu lakohi la iha problema, ha\u2019u foti liman fronteira ita nia beioan sira mak rezolve mos la iha problema&#8221;<\/em>, dehan Primeiru Ministru<\/p>\n\n\n\n<p>PM Xanana esplika kona ba mapa fronteira ba komunidade Naktuka, problema tinan ba tinan kona ba fronteira, maibe iha tempu Portugal ho Belanda&nbsp; iha tinan 1904, iha surat ne\u2019ebe sira hakerek&nbsp; bolu akordu, hakerek nune\u2019e husi Bokos to\u2019o iha tasi fronteira ne\u2019e marka tuir mota, mais iha tinan atus ba atus husi bokos mota fila an tiha mosu fali mota Noel Besi (mota foun) agora ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIta haree ba ita nia mota boot sira ne\u2019e, kuandu udan makas dalaruma mota baku tama tiha iha natar laran, sorti ita satan tiha fila ba mota, mais kuandu mota ne\u2019ebe boot udan aumenta mota ba to\u2019o sorin liu ba, tanba ida ne\u2019e mak tinan atus ba atus mota mai fali mak Noel Besi ne\u2019e\u201d<\/em> Xanana esplika<\/p>\n\n\n\n<p>Xanana konklui katak atu haree mota ne\u2019ebe tuir akordu iha tempu 1904, fronteira sukat tuir mota maibe nia lao to\u2019o tama postu Tentara Nasional Indonesia (TNI), la haree mota ida nein mota ki\u2019ik, atu bele kompriende tanba Indonesia kaer tuir surat neebe hakerek, maibe iha fronteira ne\u2019e la iha mota nune\u2019e sira hanoin dehan atu tuir mota Noel Besi, tanba ida ne\u2019e mak lori ekipa negosiasaun fronteira atu hasai markasaun sira ne\u2019ebe iha fatin oioin, maske ofisiais TNI ne\u2019ebe kaer drone ne\u2019e bosok dehan la diak, maibe PM haruka alin feto husi ekipa negosiasaun uja fali drone semo hodi kalkula husi lalehan mak hatudu lolos tuir GPS ne\u2019e duni.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan, Xefe Ekipa T\u00e9knika Negosiasaun Fronteira Terrestre ba Segmento N\u00e3o Rezolvido TL-RI, Embaixador Roberto Soares haktuir nia mai fatin iha ne\u2019e laos foin, tanba kuaze entidades barbarak mai hasoru komunidade Naktuka iha ne\u2019e, tanba ne\u2019e nia labele koalia ona kona ba Bidjael Sunan-Oben, ne\u2019e rezolvido ona maibe naran ida Noel Besi- Citrana ne\u2019e mak ohin loron kumplikadu tebe-tebes, para atu hetan solusaun 100%, &nbsp;komentar barak maibe nia hun to\u2019o ne\u2019ebe la hatene tanba mota ne\u2019ebe mak atu defende mak dadaun besik fatin dialogo ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHo hanoin ida de\u2019it ho mehi ida de\u2019it, atu asegura ita nia soberania nasional atu fo protesaun masimu ba ita nia povu, no sira nia rikusoin partensia sira ne\u2019ebe mak iha durante iha sira nia moris tomak&#8221;,<\/em> dehan Embaixador Roberto.<\/p>\n\n\n\n<p>Roberto hatutan sira rona julgamentu popular bar,-barak akontese iha ne\u2019ebe de\u2019it maibe nu\u2019udar Timoroan fo an tomak ba rai Oe-Cusse, liga ho prosesu ida ne\u2019e laos ba toba hader mai koalia tanba negosiasaun ne\u2019e prosesu lubuk ida maske balun atu barailha tiha prosesu ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Roberto argumenta, los duni kualker negosiasaun entre fronteira nasaun tenke iha baze legal, depois mak defini baliza nasaun ida nian, bainhira\u00a0 hakarak atu separa ho Indonesia ba organizasaun internasional, hahu prepara para depois lori ba indepedensia hanesan iha tempu UNTAET.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Ekipa Neon Metin Relasiona ho polemika rai Naktuka ne\u2019ebe ekipa Negosiador monta ona estaka hamutk 76 iha natar Naktuka, iha suku&nbsp; Bene Ufe, postu Administrativu Nitibe, tanba tuir komunidade laiha komunikasaun ho sira ou esplikasaun konaba estaka hirak ne\u2019e, nune\u2019e iha loron 1 Fevereiru 2024, Primeiru Ministru, Xanana Gusmao ho ekipa Negosidor halo dialogu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17998,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-17997","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17997"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18000,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17997\/revisions\/18000"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}