{"id":18192,"date":"2024-03-12T14:12:14","date_gmt":"2024-03-12T05:12:14","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18192"},"modified":"2024-03-12T14:12:16","modified_gmt":"2024-03-12T05:12:16","slug":"fongtil-no-rebas-deskobre-bee-saneamentu-no-fasilidade-iha-postu-saude-kondisaun-la-diak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/03\/12\/fongtil-no-rebas-deskobre-bee-saneamentu-no-fasilidade-iha-postu-saude-kondisaun-la-diak\/","title":{"rendered":"FONGTIL no REBAS Deskobre Bee, Saneamentu no Fasilidade Iha Postu Saude Kondisaun La Diak"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Agustinha no <\/em>Zemilia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>&#8220;Dezafius sira ne&#8217;ebe liga ba profision\u00e1l sa\u00fade, hodi fornese tratamentu ba sidadaun sira iha nafatin problema, ai-moruk sidadaun sira la hetan iha Postu Sa\u00fade no mos saneamentu ne&#8217;ebe mak estabele iha postu sa\u00fade seidauk adekadu&#8221;, <\/em>Joaquim <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Forum Organizasaun Naun GovernamentalTimor-Leste (FONGTIL) no Rede Ba Saude Timor-Leste (REBAS-TL), organiza dialog nasional, ne\u2019ebe foku liu problema saude ne\u2019ebe seriu, no hamosu preokupasaun barak husi sidadaun sira konaba situasaun saude ne\u2019ebe bele hamosu risku.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e Diret\u00f3r Ezekutivu FONGTIL, Valentim da Costa Pinto ba Neon Metin hateten, &nbsp;problema saude&nbsp; ida ke seriu ne\u2019ebe hamosu preokupasaun barak husi sidadaun sira, FONGTIL iha fulan rua ba kotuk kedas, ho membro sira iha inisiativa no halo levantamentu ida kona-b\u00e1 prestasaun servisu &nbsp;iha posto saude hotu iha territorio Timor laran tomak, no m\u00f3s husi dialogo ida ne\u2019e atu hatudu katak sidadaun hotu iha direitu, atu asesu tratamento saude ne\u2019eb\u00e9 mak digno.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cDialogo ida ho ami, aproveita aprezenta ami nia dezkobrementu, no sira rona direta asaun prioridade ne\u2019eb\u00e9 Ministerio Saude bele haree no bele solusiona, ami nia dezcobrementu ida mak Ministerio Sa\u00fade sira tenki tau atensau nafatin ba&nbsp; situasaun aimoruk laiha, ita nia pasiente sira bele tur horas rua ka tolu, hodi hein dout\u00f3r\/a sira, fasilidade ne\u2019eb\u00e9 ladun adequado, &nbsp;fatin mos la pr\u00f3prio, entaun nafatin fo risko ba sira nia saude, ho situasaun sira ne\u2019e pasiente sira mak sai nafatin vitima no sira lakon sira nia direitu atu asesu ba sa\u00fade ida diak liu iha sira nia nasaun rasik\u201d<\/em> dehan Diret\u00f3r Ezekutivo FONGTIL iha salaun Hotel-Timor, (10\/03).<\/p>\n\n\n\n<p>Diret\u00f3r Ezukutivo ne\u2019e haktuir laiha bee no saneamentu ba fasilidade, posto saude sira ne\u2019eb\u00e9 konstrui la funsiona, la halo operasaun tanba limitasaun rekursus humanus, no kondisaun seluk tan, gestao ambulansia, sasan barak ne\u2019ebe ke ami detekta ne\u2019e hanesan importante los para tenki alerta sedu informa sedu ba ita nia ministeriu saude&nbsp; bele foti asaun lalais. Tanba saude ne\u2019e hanesan direitu baziku ida, kuandu sidadaun sira bainhira nia vizita mak nia la hetan tratamentu ne\u2019eb\u00e9 ke diak, ne\u2019e hanesan violasaun ba direitus humanus sira, ida nee mak ami hakarak inisia dialogo ida ne\u2019e, hanesan gesto ba pr\u00e1tika auditoria ida ne\u2019eb\u00e9 ke halo liu-liu kona-b\u00e1 prestasaun servisu.<\/p>\n\n\n\n<p>Diret\u00f3r Valentim salienta liu tan, d\u00edalogo ne\u2019e aprezenta REBAS-TL f\u00f3 oportunidade atu apresenta avaliasaun bazeia ba evidensia kona-b\u00e1 asuntu sa\u00fade, hanesan rekursu humanu, produto m\u00e9diku no fasilidade saude.<\/p>\n\n\n\n<p>Advokasia ne\u2019eb\u00e9 hetan apoio dadus husi OSS sira sei kontinua liu tan interesada xave sira seluk inklui, maibe la\u2019os deit ho OSS sira, estudante saude sira husi universidade no klinika saude privadu nian reprezenta m\u00f3s apoiu kolaborativu dezenvolvimentu estratejia no aproximasaun sira hodi responde ba kestaun no dezafiu saude sira. Parte interesada sira iha Sistema saude envolve ativamente, oferese idea, kritika konstrutivo, no solusaun pratiku atu hametin Sistema saude iha saude nasaun ida nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan, Kordenador Jeral Rede Ba Sa\u00fade, Joaquim Freitas Soares hateten Problema ne&#8217;eb\u00e9 Rede ba Sa\u00fade detekta hetan iha Postu Sa\u00fade hanesan fasilidade ba pasiente sira la permite, sedauk iha melloramentu di&#8217;ak ba kondisaun sa\u00fade.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Dezafius sira ne&#8217;ebe liga ba profision\u00e1l sa\u00fade, hodi fornese tratamentu ba sidadaun sira iha nafatin problema, ai-moruk sidadaun sira la hetan iha Postu Sa\u00fade no mos saneamentu ne&#8217;ebe mak estabele iha postu sa\u00fade seidauk adekadu&#8221;, dehan Joaquim <\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, kuaze Postu Sa\u00fade sira ne&#8217;eb\u00e9 mak halo survey problema hanesan. Sira halo tarjetu ba munis\u00edpiu 10 inklui Oecusse, en termus fasilidade sa\u00fade liga mos ba ai-moruk hanesan. Nia mos preokupa tanba to&#8217;o agora ita seidauk iha laborat\u00f3riu pr\u00f3priu ida atu teste ai-han sira ne&#8217;eb\u00e9 importa mai Timor-Leste, ita kiak ba sa\u00fade, kiak ba edukasaun, kondisaun moris kiak nafatin.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ema mai lohi tan ita lori ai-han sira falsu husi nasaun seluk mak mai, laiha mekanizmu di&#8217;ak atu kontrolu, ita nia ema sira mate barak mos ba buat sira ne&#8217;e.&#8221; Nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan, reprezenta Diretora Minist\u00e9riu Sa\u00fade, Delia Monis Bareto hatete, ho sosiedade siv\u00edl sira nia survey iha komunidade, nune&#8217;e Minist\u00e9riu Sa\u00fade hakarak foti biban ida ne&#8217;e atu bele rona direita husi reprezentasaun sira, hosi rezultadu pre-limin\u00e1riu mak fo sai hosi Rede Ba Sa\u00fade, nune&#8217;e hein ninia rezultadu final.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Minist\u00e9riu Sa\u00fade akapta ona katak iha pontu balu mak sei presiza hadi&#8217;a iha Minist\u00e9riu nia parte, liu-liu ba iha ita nia fatin, pasiente sira ne&#8217;eb\u00e9 mak bainhira atu hetan atendimetu ladun iha fatin dignu ba sira, hodi tuur ba hein atendementu husi profisional sa\u00fade sira, ida seluk mak menus medikamentu, Minist\u00e9riu mos husu variavel ne&#8217;ebe mak sira foti hanesan peskiza tau hamutuk medikamentu atu nune separa tiha ne&#8217;e Minist\u00e9riu bele hatene liu ida ne&#8217;eb\u00e9 mak sai liu problema ba prestasaun sa\u00fade ba komunidade sira.&#8221; Dehan Dra. Delia<\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu Sa\u00fade nafatin servisu hamutuk ho sosiedade siv\u00edl sira liu husi&nbsp; pekiza, sujestaun no rekomendasaun hotu Minist\u00e9riu Sa\u00fade sei halo maib\u00e9 fiar katak sei esforsu tomak bele lori liu sa\u00fade ba ita nia komunidade sira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Agustinha no Zemilia &#8220;Dezafius sira ne&#8217;ebe liga ba profision\u00e1l sa\u00fade, hodi fornese tratamentu ba sidadaun sira iha nafatin problema, ai-moruk sidadaun sira la hetan iha Postu Sa\u00fade no mos saneamentu ne&#8217;ebe mak estabele iha postu sa\u00fade seidauk adekadu&#8221;, Joaquim Forum Organizasaun Naun GovernamentalTimor-Leste (FONGTIL) no Rede Ba Saude Timor-Leste (REBAS-TL), organiza dialog nasional, ne\u2019ebe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18193,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[64],"tags":[],"class_list":["post-18192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saude"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18192"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18194,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18192\/revisions\/18194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}