{"id":18237,"date":"2024-03-23T22:27:05","date_gmt":"2024-03-23T13:27:05","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18237"},"modified":"2024-03-23T22:27:07","modified_gmt":"2024-03-23T13:27:07","slug":"aktu-plajiu-nuudar-assediu-intelektual","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/03\/23\/aktu-plajiu-nuudar-assediu-intelektual\/","title":{"rendered":"Aktu Pl\u00e1jiu Nu\u2019udar Assediu Intelektual"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Hakerek nain Hermenegildo Bubun<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Fenomena ne\u2019eb\u00e9 mak akontese iha semana ida ikus ne\u2019e kona-ba pl\u00e1jiu ne\u2019eb\u00e9 komete husi Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l <em>kopy-paste<\/em> tomak planu estratejiku Konsellu Imprensa 2022-2026 tau fali ba planu estratejiku SEKOMS 2024-2028, hetan reasaun maka\u2019as husi publiku liu-liu akademiku sira no akademiku sira kondena aktu ida ne\u2019e tanba konsidera nu\u2019udar aktu krime kontra kodigu direitu aut\u00f3r, ne\u2019ebe halo husi Instutuisaun Estadu hanesan SEKOMS.<\/p>\n\n\n\n<p>Estremu tebes kuandu aktu krime ne\u2019e husik buras no kontinua espalla iha espasu publiku ne\u2019eb\u00e9 lolo\u2019os proibidu tebes. Fenomena ida ne\u2019e hamosu kontradisaun iha akademiku sira ninia hanoin tanba aktu ne\u2019e nu\u2019udar traisaun ba intelektualidade. Nune\u2019e Armindu Moniz Amaral nu\u2019udar akademiku ne\u2019eb\u00e9 iha responsabilidade moral manifesta ninia lamentasaun kona-ba aktu pl\u00e1jiu ne\u2019e. Liuhusi mid\u00eda Hatutan.Com Armindu iha opiniaun rua ho titulu \u201cSEKOMS, Pl\u00e1jiu no Mental Instan\u201d (Hatutan.Com,10\/032024) no \u201cSEKOMS no Nia <em>Misunderstanding<\/em> Kona-ba Pl\u00e1jiu\u201d (Hatutan.Com,14\/03\/2024). Iha fatin hanesan eskritor Timoroan Carlos da Silva Lopes Saky manifesta mos ninia lamentasaun kona-ba aktu pl\u00e1jiu ne\u2019eb\u00e9 Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l komete no nia konsidera katak: SEKOMS laiha ko\u00f1esimentu natoon kona-ba saida mak pl\u00e1jiu (Hatutan.Com,13\/03\/2024).<\/p>\n\n\n\n<p>Husi ha\u2019u nia parte konsidera aktu pl\u00e1jiu ne\u2019eb\u00e9 komete husi SEKOMS nu\u2019udar assediu intelektualidade (<em>pelecehan intelektual)<\/em> tanba kopy-paste obra sientifiku kolletivu ida, tau fali ba obra kolletivu seluk \u201cpl\u00e1jiu\/na\u2019ok\u201d husi obra ema seluk ninian. Tanba baibain iha mundu akademiku kuandu halo sitasaun ema seluk ninian obra m\u00e1ximu liu 20% nomos tenke reko\u00f1ese liu-husi ninia referensia hanesan <em>\u201cfootnote, endnote, roda-p\u201d<\/em> maibe estra\u00f1u tebes kuandu exselensia Expedito Dias Ximenes mosu ho argumentu ida katak \u201cne\u2019e la\u2019os kopy-paste ka pl\u00e1jiu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Liuhusi&nbsp;entrevista Tatoli,I.P exselensia Expedito Dias Ximenes nu\u2019udar Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l dehan katak \u201cNia konsulta ona m\u00ednimu jurista sira&nbsp; ne\u2019eb\u00e9 komprende ona-ba direitu aut\u00f3r ne\u2019e dehan katak ne\u2019e la sala. No \u201cAgora ema ne\u2019eb\u00e9 karik halo buat ne\u2019e sai naruk ne\u2019e, tuir ha\u2019u nia hanoin, karik&nbsp; iha intensaun ruma&nbsp;<em>que<\/em>&nbsp;la di\u2019ak\u201dObrigado! (Hatutan.Com,13\/03\/2024). Iha ne\u2019e ita nota katak esxelensia duun fali akademiku sira ne\u2019eb\u00e9 kritika maka\u2019as atitude ne\u2019e no hakarak halai sees husi faktu kona-ba aktu pl\u00e1jiu ne\u2019eb\u00e9 nia komete. <em>Seolah-olah<\/em> akademiku sira ne\u2019eb\u00e9 kestiona aktu pl\u00e1jiu ne\u2019e atu hadau tiha ninia fatin. Loos duni katak plajiad\u00f3r la presija lee barak, la presija peskiza. Plajiad\u00f3r presija maka mentalidade na\u2019ok no presija maka taka oin ho karau kulit.<\/p>\n\n\n\n<p>Ha\u2019u sei lembra tebes wainhira Profesor Utang Suwaryo dehan ba ami nune\u2019e: <em>\u201cPolitisi Boleh Berbohong Tapi Tidak Boleh Salah Dan Sebaliknya Akademisi Boleh Salah Tapi Tidak Boleh Berbohong\u201d<\/em>, maibe realidade ne\u2019eb\u00e9 akontese la hanesan nune\u2019e tanba <em>\u201cPolitisi Boleh Berbohong Dan Sekalian Berbuat Salah\u201d <\/em>pekadu dupla. Tanbasa mak pekadu dupla? Primeiru tanba sala, komete pl\u00e1jiu Konsellu Imprensa nia planu estratejiku 2022-2026 no Segundu maka taka falta no bosok publiku hodi dehan katak \u201cla iha plagiarismu no la sala\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Saida maka pl\u00e1jiu? Pl\u00e1jiu signifika katak na\u2019ok, kopy-paste no foti tomak-tomak obra sientifiku ema seluk nian. Tanba tuir disionariu <em>(Oxford English Dictionary, 2016),<\/em> termu pl\u00e1jiu define nu\u2019udar: <em>\u201cThe practice of taking someone else\u2018s work or ideas and passing them off as one\u2018s own\u201d.<\/em> Pl\u00e1jiu nu\u2019udar pratika ida ne\u2019eb\u00e9 foti ema seluk ninia traballu ka ideia hodi konsidera hanesan ita-nian rasik. Iha sorin seluk (Wibowo, 2012) define pl\u00e1jiu katak: \u201c<em>Plagiat dapat dilihat dari asal usul katanya yakni bahasa latin plagiarius yang berarti \u201cpenculik\u201c atau plagium yang memiliki arti \u201csebuah penculikan\u201c. Dalam konteks bahasa latin dapat diartikan sebagai tindakan menculik atau mencuri karya dan gagasan orang lain dan kemudian diklaim sebagai karya pribadi\u201d. <\/em>Pl\u00e1jiu iha lian latina ne\u2019e signifika katak \u201cna\u2019ok ou hakna\u2019ok\u201d, signifika katak na\u2019ok ema seluk ninia obra no ideia nune\u2019e konsidera hanesan ita-nia obra rasik (Napitupulu dkk, 2020:4).<\/p>\n\n\n\n<p>Pl\u00e1jiu planu estratejiku ne\u2019e hatudu inkapasidade rekursu umanu ne\u2019eb\u00e9 lori dezastre bo\u2019ot ba Instituisaun Estadu hanesan Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l no hamoe Instituisaun ne\u2019e rasik tan laiha kapasidade hodi halo planu servisu nune\u2019e foti fila-fali planu servisu Instituisaun seluk nian. &nbsp;Tuir lolo\u2019os Instituisaun Estadu hanesan Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l, proibidu husi atitude pl\u00e1jiu maibe kontrariu fali (<em>aneh<\/em> <em>tapi<\/em> <em>nyata<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l, tenke husu deskulpa ba publiku no reko\u00f1ese sala ida ne\u2019eb\u00e9 akontese ona iha Instituisaun ida ne\u2019e. Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 lideradu husi esxelensia Expeditu Dias Ximenes sente aan laiha kapasidade atu jere Instituisaun Estadu ne\u2019e karik bele hato\u2019o karta rejignasaun ba Primeiru Ministru nune\u2019e nomea fali ema seluk ne\u2019eb\u00e9 iha kapasidade natoon atu lidera fali SEKOMS. Tan atitude no mentalidade kopy-paste ne\u2019e estraga imagen Governu nian iha mundu rai-klaran.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>*(Alumni Universidade da Paz 2020 \/ Numeru kontaktu: +67076748275)<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakerek nain Hermenegildo Bubun Fenomena ne\u2019eb\u00e9 mak akontese iha semana ida ikus ne\u2019e kona-ba pl\u00e1jiu ne\u2019eb\u00e9 komete husi Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosi\u00e1l kopy-paste tomak planu estratejiku Konsellu Imprensa 2022-2026 tau fali ba planu estratejiku SEKOMS 2024-2028, hetan reasaun maka\u2019as husi publiku liu-liu akademiku sira no akademiku sira kondena aktu ida ne\u2019e tanba konsidera nu\u2019udar aktu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18238,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-18237","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18237"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18239,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18237\/revisions\/18239"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}