{"id":18562,"date":"2024-05-03T12:56:16","date_gmt":"2024-05-03T03:56:16","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18562"},"modified":"2024-05-03T12:56:17","modified_gmt":"2024-05-03T03:56:17","slug":"index-liberdade-imprensa-iha-tl-husi-top-10-tun-ba-20-iha-mundial-ajtl-konsidera-liberdade-imprensa-iha-tl-ameasadu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/05\/03\/index-liberdade-imprensa-iha-tl-husi-top-10-tun-ba-20-iha-mundial-ajtl-konsidera-liberdade-imprensa-iha-tl-ameasadu\/","title":{"rendered":"Index liberdade Imprensa iha TL husi Top 10 tun ba 20 Iha mundial, AJTL Konsidera Liberdade imprensa iha TL ameasadu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Buat ne\u2019eb\u00e9 sai orgullu nasion\u00e1l Timor-Leste nian iha 2023 mak bainhira RSF (Reporter Without Border) ofisialmente anunsia katak Timor-Leste tama iha <em>ranking index<\/em> liberdade imprensa TOP 10. Ida-ne\u2019e sai orgullu nasion\u00e1l ida ba povu Timor tomak, liuliu komunidade m\u00eddia no komunidade jornalista tanba Timor-Leste nu\u2019udar pa\u00eds foun ida, maib\u00e9 kolokadu nu\u2019udar pa\u00eds ne\u2019eb\u00e9 tama iha ranking index liberdade imprensa TOP 10 hamutuk ho nasaun boot sira iha mundu. RSF tau Timor-Leste nia index liberdade imprensa iha TOP 10 ne\u2019e bazeia krit\u00e9riu ne\u2019eb\u00e9 organizasaun internasion\u00e1l ne\u2019e estabelese hanesan, lejislasaun di\u2019ak, laiha kriminalizasaun ba difamasaun no laiha jornalista Timor oan ida mak tama prizaun ou mate tanba nia atividade jornalizmu no krit\u00e9riu seluk ne\u2019eb\u00e9 mak RSF rasik estabelese.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9, faktu dadauk ne\u2019e hatudu katak pozisaun TOP 10 ne\u2019eb\u00e9 Timor-Leste hetan iha tinan kotuk (2023) muda ona tanba RSF determina fali ranking index Timor-Leste nian iha 2024 tuun kedas ba iha pozisaun 20. Signifika, ita nia ranking indext hakiduk (mundur 10 langkah) -pasu sanulu ba kotuk. Realidade ida-ne\u2019e mai Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa\u2019e (AJTL) no jornalista sira nu\u2019udar deteriorasaun (kemunduran) ida tanba esforsu hotu-houtu liuhusi advokasia ne\u2019eb\u00e9 durante ne\u2019e AJTL halo ho nia parseiru sira hodi luta no kontinua promove liberdade imprensa no liberdade espresaun la konsege manatein Timor-Leste ninia ranking index TOP 10 ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir AJTL, Timor-Leste nia ranking ne\u2019e tuun kauza husi notifikasaun sira husi instituisaun judis\u00e1l sira hasoru jornalista sira liga publikasaun not\u00edsia, impedimentu ba jornalista nia serbisu iha espasu p\u00fabliku sira, lider balu f\u00f3 presaun ba jornalista sira, intervensaun pol\u00edtika husi governante balu iha sala redasaun m\u00eddia p\u00fabliku sira nian, esbosu lei sibern\u00e9tika (cyber crime law) no politizasaun ba estrutura m\u00eddia publiku sira iha pa\u00eds ida-ne\u2019e. Buat hirak ne\u2019e hotu mak kontribui ba degradasaun ranking index Timor-Leste nian husi TOP 10 ba TOP 20.<\/p>\n\n\n\n<p>Situasaun jornalista sira iha era digital hahu hatudu katak ameasa no intimidasaun. Iha jornalista nain rua iha tinan ne\u2019e mak hatudu sira nia preokupasaun mak Desy Reis husi radio Liberdade, bainhira halo kobertura iha Merkadu Becora, iha tempu SEATOU ho ekipa halo eviksaun. Tuir video ne\u2019ebe AJTL rekolla, ekipa seguransa hirus no hakilar Desy no duni sai husi fatin.<\/p>\n\n\n\n<p>Alende ne\u2019e jornalista husi Jornal Independent Cristina, hetan hirus husi Primeiru Ministru, Xanana Gusmao bainhira husu perguntas konaba Komisaun Anti Korupsaun iha palacio Prezidensial. Ida ne\u2019e hamosu preokupasaun ba AJTL tanba tuir AJTL nia perspetiva jornalista feto sira sei vulneravel liutan hasoru ema sira nebe poder iha tanba relasiona ho kultura ne\u2019ebe sempre iha forsa boot liu husi&nbsp; mane sira. Situasaun hirak ne\u2019e bele sai ameasaba index liberdade imprensa iha Timor-Leste, no hatauk jornalista sira atu hanoin kritiku liu tan.<\/p>\n\n\n\n<p>Kazu seluk Sekretariu Estadu Komuniksaun Sosial (SEKOMS) halo intervensaun iha sala redasaun media estatal nee mos sai sinal ida ba situasaun liberdade imprensa iha Timor-Leste &nbsp;sei ameasadu no bele kontinua hatun index rangking iha global ka mundu.<\/p>\n\n\n\n<p>Atu garante no asegura ranking index liberdade imprensa Timor-Leste nian fila fali ba pozisaun TOP 10 ou liu ida-ne\u2019e, presiza parte hotu-hotu, hanesan asosiasaun jornalista sira, Conselho de Imprensa no entidade relevante sira seluk nia komprimisu no kontribuisaun hodi tau iha asaun real la\u2019\u00f3s liuhusi koment\u00e1riu mamuk hodi kontinua luta no promove liberdade imprensa atu asegura rejime pol\u00edtika demokrasia iha pa\u00eds ida-ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Bazeia ba realidade no situasaun liberdade imprensa dadauk ne\u2019e, AJTL husu ba:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Conselho de Imprensa atu kontinua halo advokasia liuhusi sosializasaun ba Lei Komunikasaun Sosi\u00e1l ba entidade sira Estadu nian hanesan, Pol\u00edsia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL), PCIC no entidade relevante sira seluk atu sira komprende pap\u00e9l m\u00eddia iha pa\u00eds demok\u00e1tiku ida-ne\u2019e.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Conselho de Imprensa atu halo akordu kooperasaun ida ho PNTL no Minist\u00e9riu P\u00fabliku atu labele lori kazu sira ne\u2019eb\u00e9 iha ligasaun ho publikasaun not\u00edsia diretamente ba prosesu leg\u00e1l, maib\u00e9 liuhusi mekanizmu sira ne\u2019eb\u00e9 hatuur ona iha Lei Komunikasaun Sosi\u00e1l.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Governante sira, liulius SECOMS atu labele halo intervensaun pol\u00edtika ba iha sala redasaun (news room) m\u00eddia p\u00fabliku sira hodi garante no asegura p\u00fabliku nia direitu atu asesu informasaun loos no kredivel bazeia faktu no sirkumt\u00e1nsia ne\u2019eb\u00e9 iha.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Instituisaun Estadu nian hotu-hotu atu f\u00f3 liberdade ba m\u00eddia no jornalista sira atu asesu ba informasaun kona-ba serbisu p\u00fabliku nian, liuliu Hospital Nasion\u00e1l Guido Valadares (HNGV), sentru sa\u00fade sira no instituisaun hotu-hotu ne\u2019eb\u00e9 hala\u2019o serbisu p\u00fabliku nian.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Husu ba jornalista hotu-hotu ne\u2019eb\u00e9 hamahan an iha AJTL atu kontinue kumpri K\u00f3digu \u00c9tika Jornal\u00edstika no prins\u00edpiu sira jornalizmu nian bainhira hala\u2019o knaar jornalizmu nian.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ho ida-ne\u2019e, AJTL sei hamutuk nafatin ho nia membru sira atu kontinua halo advokasia hodi asegura no promove liberdade imprensa no liberdade espresaun iha Timor-Leste tanba liberdade imprensa mak sei hametin demokrasia iha pa\u00eds ida-ne\u2019e, bainhira laiha liberdade imprensa sei laiha demokrasia. Viva liberdade imprensa, viva m\u00eddia no jornalista Timor-Leste.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Buat ne\u2019eb\u00e9 sai orgullu nasion\u00e1l Timor-Leste nian iha 2023 mak bainhira RSF (Reporter Without Border) ofisialmente anunsia katak Timor-Leste tama iha ranking index liberdade imprensa TOP 10. Ida-ne\u2019e sai orgullu nasion\u00e1l ida ba povu Timor tomak, liuliu komunidade m\u00eddia no komunidade jornalista tanba Timor-Leste nu\u2019udar pa\u00eds foun ida, maib\u00e9 kolokadu nu\u2019udar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2612,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-18562","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18562"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18563,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18562\/revisions\/18563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}