{"id":18622,"date":"2024-05-14T21:15:32","date_gmt":"2024-05-14T12:15:32","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18622"},"modified":"2024-05-14T21:15:34","modified_gmt":"2024-05-14T12:15:34","slug":"relatoriu-sensu-2022-hatudu-rekursu-umanu-ho-espesialidade-agrikultura-no-ekonomia-sei-menus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/05\/14\/relatoriu-sensu-2022-hatudu-rekursu-umanu-ho-espesialidade-agrikultura-no-ekonomia-sei-menus\/","title":{"rendered":"Relat\u00f3riu Sensu 2022 Hatudu Rekursu Umanu ho Espesialidade Agrikultura no Ekon\u00f3mia Sei Menus"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Silvino Freitas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Institutu Nasion\u00e1l Estat\u00edstika Timor Leste (INETL) hamutuk ho parseira aj\u00e9nsia dezenvolvimentu Nasoens Unidas sira, hala&#8217;o lansamentu ba relat\u00f3riu sensu tinan 2022 ho tematiku 6, husi relat\u00f3riu sensu ne&#8217;e hatudu rekursu umanu Timor Leste barak liu mak iha area nogosiu ho administrasaun espesialista iha agrikultura no ekonomia sei menus tebes, nune&#8217;e tot\u00e1l populasaun Timor Leste nian foin-sa&#8217;e mak okupa ho 70%.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezidente INETL Elias Ferreira haktuir, relat\u00f3riu tematiku ba sensu 2022 nian ne&#8217;e servisu hamutuk ho parseiru sira hodi prod\u00faz relat\u00f3riu sensu nian ne&#8217;eb\u00e9 foku ba tematiku 5 maka Fertilidade, Mortalidade, Migrasaun, Projeisaun Populasaun, Edukasaun no Evaluasaun ba Sexu no Idade, nune&#8217;e iha relat\u00f3riu 5 ne&#8217;eb\u00e9 sei iha prosesu elaborasaun, produtu sensu ne&#8217;eb\u00e9 hala&#8217;o durante fulan ida nian ne&#8217;e hamosu produtu 4 ne&#8217;eb\u00e9 konsege publika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Relat\u00f3riu ikus mak sensu fo fila fali ne&#8217;eb\u00e9 hala&#8217;o uluk ona iha 2010 no 2015 sensu fo fila fali ne&#8217;e sei lansa fulan oin iha nivel nasion\u00e1l to&#8217;o postu administrativu sira, dadus ne&#8217;e ita foti husi populasaun nune&#8217;e dadus sira ne&#8217;e ita fo fila fali ba sira atu sira bele halo planu iha kada suku, sensu fo fila fali ne&#8217;e iha indikad\u00f3r 12 ne&#8217;eb\u00e9 liga ba edukasaun sa\u00fade asesu ba eletrisidade bee moos stock anim\u00e1l ho ida ne&#8217;e bele halo komparasaun ba sensu 2015 atu hatene dezafiu avansu, nune&#8217;e bele halo fali planu ba tinan oin&#8221;<\/em> dehan prezidente INETL Elias Ferreira iha salaun Ministeriu Finansa, (14\/05).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan tan, relat\u00f3riu husu sensu ne&#8217;e hatudu ema asesu ba edukasaun seidauk lao tuir nia idade tanba tuir loloos grupu idade tinan 5 to\u2019o 11 tama ona ba ensinu baziku maib\u00e9 realidade sira ne&#8217;eb\u00e9 hela area remotas dook husi eskola ho dist\u00e1nsia naruk nune&#8217;e sidadaun sira tama ba eskola bazika ne&#8217;e iha idade tinan 15 no 16 ba leten, maibe husi rezultadu relat\u00f3riu ne&#8217;eb\u00e9 hatudu ita iha rekursu ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak tebes tanba iha Ph.D ne&#8217;eb\u00e9 400 resin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Maib\u00e9 ita haree ba programa ne&#8217;eb\u00e9 sira foti ne&#8217;e maioria mak bisnis no administrasaun, area agrikultura no ekonomia menus tanba ne&#8217;e mak dalabarak ita sei presiza espesialista sira agrikult\u00f3r no ekonomia, bisnis ne&#8217;e barak liu maib\u00e9 ita nia bisnis la la&#8217;o falla ne&#8217;e iha ne&#8217;eb\u00e9 nune&#8217;e kada minisiteriu tenke haree ida ne&#8217;e, tuir sensu ne&#8217;e hau haree ita nia rekursu nee di&#8217;ak ona&#8221; <\/em>dehan Elias Ferreira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fatin hanesan Ministra Fin\u00e1nsa Santina Cardosso dehan, relat\u00f3riu tematiku ba sensu populasaun ne&#8217;e importante tebes tanba sei sai indikad\u00f3r di&#8217;ak ba progressu ne&#8217;eb\u00e9 alkansa ona ajenda glob\u00e1l ba objetivu dezenvolvimento sustentabel nian, nune&#8217;e resensiamentu sensu ba populasaun no uma kain sai ona programa nasion\u00e1l governu nian ne&#8217;eb\u00e9 jere diretamente husi INETL ne&#8217;eb\u00e9 sai m\u00f3s parte husi Minist\u00e9riu Finansa nian, enkuantu Timor-Leste nu\u2019udar nasaun ida ho populasaun foin-sa&#8217;e maka barak liu iha Azia, ho foin-sa&#8217;e sira okupa liu 70% husi tot\u00e1l populasaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Sensu ikus liu mak iha tinan 2022 liu ba depois tinan 2 ita komesa prod\u00faz relat\u00f3riu tematiku sira, ohin hatoo katak ita foin prod\u00faz relat\u00f3riu tematiku 5 maib\u00e9 relat\u00f3riu tematiku seluk maka sei prod\u00faz tan, hodi fo ba p\u00fabliku bele asesu, hamtuk ita halo sensu ba dala 4 ona 2004, 2010, 2015 no 2022 no tuir rekomendasaun husi komisaun estatistika nasoen unidas nia ba oin sensu sei halo kada tinan 10 nune&#8217;e iha tinan 2032 mak foin halo fali sensu ba populasaun no uma kain nian, tanba ne&#8217;e dadus ne&#8217;eb\u00e9 ita prod\u00faz relat\u00f3riu tematiku sira ne&#8217;e sei uza ba tinan 10&#8221;<\/em>, dehan ministra finansa Santina Cardosso iha salaun Ministeriu Finansa ai-tarak laran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia esplika tan, husi dadus sira ne&#8217;eb\u00e9 iha ona nafatin iha peskiza ki&#8217;ik sira hodi bele valida dadus ne&#8217;eb\u00e9 rekolla ona husi sensu 2022 nian, nune&#8217;e m\u00f3s dadus ne&#8217;eb\u00e9 rekolla husi ezersisiu sensu ne&#8217;eb\u00e9 halo ona di&#8217;ak ba governu atu bele halo planu hodi halo alokasaun orsamentu kada tinan nian ba dezenvolvimento iha seitor hotu hotu iha area tematika idak-idak nian, sai m\u00f3s fontes informasaun kona-ba idozu ema eskola populasaun feto no mane no seluk tan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Sa\u00fade inan nian sai m\u00f3s prioridade ba sa\u00fade iha nasaun ida ne&#8217;e, fertilidade kontinua tuun mask\u00ed ohin hatoo husi koordenad\u00f3r UN resident katak mask\u00ed tuun maib\u00e9 sei as kompara iha rejion\u00e1l, ne&#8217;e hatudu katak ita presiza servisu di&#8217;ak liu tan, atu bele garante sa\u00fade inan no oan ne&#8217;eb\u00e9 iha kualidade moris ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak liu tan&#8221; <\/em>dehan Santina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Governante ne&#8217;e fundamenta liu tan katak, tuir mai governo sei lansa tan sensu fo fila fali ne&#8217;eb\u00e9 sei hatudu kondisaun kada suku ekonomia sa\u00fade edukasaun no sosi\u00e1l hodi sira presiza hatene hodi sira bele aloka sira nia planu inklui pol\u00edtika p\u00fablika governu nian, nunee bele responde situasaun kada suku no uma kain idak-idak nian liu liu populasaun nian, iha sensu 2022 situasaun pos covid-19 taxa partisipasaun labarik nian menus nune&#8217;e presiza tua atensaun ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak, ho rezultadu ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak maka partisipasaun labarik feto iha eskola as liu labarik mane sira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Institutu Nasion\u00e1l Estat\u00edstika Timor Leste (INETL) hamutuk ho parseira aj\u00e9nsia dezenvolvimentu Nasoens Unidas sira, hala&#8217;o lansamentu ba relat\u00f3riu sensu tinan 2022 ho tematiku 6, husi relat\u00f3riu sensu ne&#8217;e hatudu rekursu umanu Timor Leste barak liu mak iha area nogosiu ho administrasaun espesialista iha agrikultura no ekonomia sei menus tebes, nune&#8217;e tot\u00e1l populasaun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18623,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-18622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18622"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18624,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18622\/revisions\/18624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}