{"id":18666,"date":"2024-05-23T18:53:57","date_gmt":"2024-05-23T09:53:57","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18666"},"modified":"2024-05-23T18:53:59","modified_gmt":"2024-05-23T09:53:59","slug":"pan-1325-feto-pas-no-seguransa-importansia-promove-feto-nia-partisipasaun-no-reprezentasaun-iha-esforsu-pas-no-seguransa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/05\/23\/pan-1325-feto-pas-no-seguransa-importansia-promove-feto-nia-partisipasaun-no-reprezentasaun-iha-esforsu-pas-no-seguransa\/","title":{"rendered":"PAN 1325 Feto P\u00e1s no Seguransa: Import\u00e1nsia Promove Feto nia Partisipasaun no Reprezentasaun Iha Esforsu P\u00e1s no Seguransa"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Joselina dos Santos<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">UN Women iha Timor-Leste servisu hamutuk Falentil-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), hodi realiza &#8220;Worshop Planu Asaun Nasion\u00e1l 1325 Kona-ba Feto, P\u00e1s no Seguransa&#8221;.&nbsp; Objetivu husi Sorumutu ne&#8217;e mak atu haforsa F-FDTL nia kompriensaun kona-ba instrumentu normativu internasion\u00e1l no rejion\u00e1l sira kona-ba igualdade j\u00e9neru no direitu feto sira-nian, inklui CEDAW no ninia observasaun, RKSNU 1325, no politika no estrat\u00e9jia ASEAN nian sira seluk kona-ba igualdade j\u00e9neru inklui Planu Asaun Rejional kona-ba FPS.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha Diskursu, Reprezenta UN Women iha Timor-Leste, Nishta Satyam hatete, Workshop ne&#8217;e atu hametin F-FDTL nia komprensaun kona-ba igualdade j\u00e9neru no FPS, no import\u00e1nsia hodi promove feto sira-nia partisipasaun no reprezentasaun iha esforsu p\u00e1s no seguransa. Atu hasa&#8217;e ko\u00f1esimentu F-FDTL nian kona-ba sira-nia pap\u00e9l, kompromisu no planu asaun sira ne&#8217;eb\u00e9 deskreve ona iha PAN 1325 (2024-2028), no hametin sira-nia kapasidade iha implementasaun, monitorizasaun no relat\u00f3riu PAN 1325 nian. Atu prepara sira ho ko\u00f1esimentu no abilidade ne&#8217;eb\u00e9 presiza atu hala&#8217;o sira-nia knaar ho efetivu tuir Planu Servisu PAN 1325 (2024-2028).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Semin\u00e1riu loron 2.5 ne&#8217;e sei fasilita husi Sekretariadu Nasional (DNPCC) no ekipa UN Women ho aprezentasaun, servisu grupu, diskusaun interativu, no planeamentu estrat\u00e9jiku no aprezentasaun grupu. Atu hah\u00fa, sei fornese aprezentasaun sira atu asegura komprensaun fundament\u00e1l kona-ba konseitu prinsip\u00e1l sira husi FPS no vizaun jer\u00e1l kona-ba PAN 1325, no enkuadramentu normativu internasion\u00e1l no rejion\u00e1l relevante sira. Sekretariadu PAN 1325 sei lidera aprezentasaun kona-ba estrutura PAN nian, no ninia mekanizmu koordenasaun no Monitorizasaun &amp; Relatoriu no tempu implementasaun ne&#8217;eb\u00e9 relasiona ho ne&#8217;e&#8221;<\/em>, dehan,\u00a0 Reprezenta UN Women iha Timor-Leste, Nishta Satyam iha salaun F-FDTL Fatuhada, Kuarta 22\/05.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aleinde ne&#8217;e, sei iha diskusaun grupu atu identifika tend\u00e9nsia no dezafiu seguransa sira ne&#8217;ebe mosu iha Timor-Leste, no ninia impaktu potensi\u00e1l ba feto no labarik-feto sira, no import\u00e1nsia husi PAN 1325 jerasaun daruak hodi responde ba dezafiu hirak-ne&#8217;e. Atividade ohin ne&#8217;e hola parte husi Projetu Rejional ASEAN nian ho naran &#8220;Empowering women for sustainable peace preventing violence and promoting social cohesion in ASEAN&#8221; (Empodera Feto sira ba P\u00e1s ida ne&#8217;eb\u00e9 sustentavel Prevene viol\u00e9nsia no promote Koezaun Social iha ASEAN), ne&#8217;ebe hetan suporta maka&#8217;as husi Governu Reinu Unidu, hamutuk ho Governu Kanada no mos Koreia du Sul nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Planu Asaun Nasional ba Rezolusaun Konsellu Seguransa ONU nu. 1325 (PAN 1325) hanesan husi Timor-Leste nian atu hasa&#8217;e partisipasaun no lideransa feto Timor-oan sira-nian ne&#8217;ebe hanesan, Inkluzivu no signifikativu iha prosesu foti desizaun no protesaun husi viol\u00e9nsia, no atu hametin rezolusaun konflitu ne&#8217;eb\u00e9 sensivel ba jeneru no pr\u00e1tika harii p\u00e1s. Governu Timor-Leste aprova PAN 1325 (2024-2028) iha fulan Janeiru 2024, no ofisialmente lansa iha fulan Fevereiru hanesan meiu ida hodi avansa ajenda nasion\u00e1l ba Feto, P\u00e1s no Segurans (sigla FPS) nian iha kontestu rekuperasaun depoizde COVID-19 no adezaun ba Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziatiku (ASEAN)&#8221;<\/em>, nia informa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Liu husi PAN 1325, Governu Timor-Leste, liu husi Ministeriu Interior nia lideransa no koordenasaun, kontinua promove igualdade j\u00e9neru no direitu feto no labarik-feto sira-nian tanba Timor-Leste servisu halo hela esforsu maka&#8217;as atu sustenta p\u00e1s no aselera progresu dezenvolvimentu iha dekade rua hafoin restaurasaun independ\u00e9nsia iha 20 Maio 2002. PAN 1325 ne&#8217;e iha pil\u00e1r prinsip\u00e1l haat Partisipasaun, Prevensaun, Protesaun no Harii Pas, hodi responde ba mudansa nesesidade feto no labarik-feto sira-nian atu responde ba risku seguransa tradision\u00e1l no risku sira seluk ne&#8217;ebe foin mosu, inklui impaktu dezastre ne&#8217;eb\u00e9 kauza husi mudansa klim\u00e1tika, seguransa sibernetika no tr\u00e1fiku umanu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Hafoin lansamentu PAN 1325 (2024-2028), hodi promove ajenda nasion\u00e1l ba Feto, Pas no Seguransa (FPS), liu husi parseria ho Ministeriu Interior, UN Women fo ona apoiu t\u00e9kniku ba instituisaun seguransa nasion\u00e1l no li\u00f1a minist\u00e9riu sira iha arkitetura PAN 1325 nia laran, inklui Ministeriu Interior, Ministeriu Defeza no F-FDTL, hodi haforsa sira-nia kapasidade atu planeia, implementa, investe, monitoriza no relata sira-nia kompromisu ba jerasaun daruak PAN 1325 iha nivel nasional no sub- nasional sira,&#8221;<\/em>Tenik nia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuir Artigu 2 husi Dekretu-Lei No. 15\/2006, F-FDTL iha papel no mandatu importante ida hodi asequra independensia nasional, integridade teritori\u00e1l, no sequransa populasaun nian. F-FDTL hetan mandatu ho misaun oioin, inklui apoiu autoridade sivil sira, partisipa iha operasaun p\u00e1s nian, no esforsu umanit\u00e1riu sira. No PAN 1325 sai hanesan enkuadramentu estrat\u00e9jiku ida atu integra perspetiva j\u00e9neru iha aspetu hotu-hotu husi esforsu p\u00e1s no seguransa nian.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Tuir prinsipiu sira ne&#8217;eb\u00e9 deskreve ona iha PAN 1325 asegura katak mandatu sira-ne&#8217;e hala&#8217;o ho maneira ida ne&#8217;ebe promove igualdade jeneru no inkluzaun sosi\u00e1l, no responde ba nesesidade oioin husi feto no labarik-feto sira ne&#8217;eb\u00e9 afetadu husi konflitu ka krize. Tan ne&#8217;e hafoin konsulta ho F-FDTL nia Pontu Fokal ba PAN 1325 nian no tuir sira-nia pedidu, UN Women no F-FDTL sei organiza hamutuk sorumutu aprendizajen no planeamentu ida hodi fo introdusaun kona-ba PAN 1325 (2024-2028),&#8221;<\/em> Nia Esplika.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Joselina dos Santos UN Women iha Timor-Leste servisu hamutuk Falentil-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), hodi realiza &#8220;Worshop Planu Asaun Nasion\u00e1l 1325 Kona-ba Feto, P\u00e1s no Seguransa&#8221;.&nbsp; Objetivu husi Sorumutu ne&#8217;e mak atu haforsa F-FDTL nia kompriensaun kona-ba instrumentu normativu internasion\u00e1l no rejion\u00e1l sira kona-ba igualdade j\u00e9neru no direitu feto sira-nian, inklui CEDAW no ninia observasaun, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18667,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-18666","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18668,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18666\/revisions\/18668"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}