{"id":18672,"date":"2024-05-23T18:57:33","date_gmt":"2024-05-23T09:57:33","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18672"},"modified":"2024-05-23T18:57:35","modified_gmt":"2024-05-23T09:57:35","slug":"impaktu-media-sosial-ba-mudansa-opiniaun-foinsae","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/05\/23\/impaktu-media-sosial-ba-mudansa-opiniaun-foinsae\/","title":{"rendered":"Impaktu Media Sosi\u00e1l Ba Mudansa Opiniaun Foinsa&#8217;e"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Hakerek-na\u2019in Estudante DCS, UNTL: Abito Amaral, Angela de Carvalho Soares, Artur de Ara\u00fajo, Celestina Belina Cardoso, Emeliana Cunha Fernandes, &amp; Reviz\u00f3r Te\u00f3rika: Miguel Gon\u00e7alves, M.I.Kom (Dosente Integral DCS-FCS-UNTL)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Introdusaun<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Media sosi\u00e1l refere ba plataforma online ne\u2019eb\u00e9 permite utilizad\u00f3r sira&nbsp; kria no partilla konte\u00fadu tuir idaidak nia opiniaun. Media sosi\u00e1l mos oferese konesaun pesoal, diseminasaun informasaun, bele mos halo promosaun neg\u00f3siu, mobilizasaun sosi\u00e1l no pol\u00edtika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Liga ho kontekstu glob\u00e1l, Impaktu husi media sosi\u00e1l ba mudansa opiniaun foinsa\u2019e sira-nian pertinente no kontinua evolui hodi pertensa iha ema nia moris. Haree husi \u00e1ngulu pozitivu meiu sosi\u00e1l ne\u2019e bele eduka sidadaun hakonu an pensamentu kr\u00edtiku. Tanba ohin loron asuntu peso\u00e1l, asuntu publiku, asuntu pol\u00edtika laiha ona barreira ba ema seluk bele asesu konta ho prezensa media sosi\u00e1l nian. Maib\u00e9 ema matenek sira bele aproveita hodi halo verifikasaun ba fonte informasaun hodi kontra misinformasaun ka informasaun falsu ne\u2019eb\u00e9 laiha vantajen ba foinsa\u2019e sira ka diskusaun p\u00fabliku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Media sosi\u00e1l produtu potensial ne\u2019eb\u00e9 boot atu influ\u00e9nsia no muda foinsa\u2019e sira-nia opiniaun iha asuntu set\u00f3r oioin. Liuhusi espozisaun ne\u2019eb\u00e9 foinsa\u2019e hotu asesu iha sira-nia opiniaun no perspetiva&nbsp; diferente hodi hamosu diskusaun p\u00fablika, aleinde ne\u2019e bele muda sira-nia angulu opiniaun ba asunttu sira mak partilla.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuir McGraw media sosi\u00e1l hanesan meiu komunikasaun ida ne\u2019eb\u00e9 importante ba ema hotu iha era dijitalizasaun ne\u2019eb\u00e9 ema uza atu halo interasaun ba malu liu husi kria grupu ruma no troka informasaun ka ideia ruma husi ema ida ba ema seluk liuhusi media sosi\u00e1l nian (Saiful, 2021:27).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bazeia ba Kemp (2024) utilizad\u00f3r internet iha Timor-Leste tuir dadus atualizada 2024 nian hautudu katak timoroan ho idade 13-34 hamutuk 42.7%. Ida-ne\u2019e signifika kuaze metade mak kategoria ho idade foinsae. Tempu no atividade asesu ba internet ne\u2019e asesu m\u00f3s media sosi\u00e1l.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Media sosi\u00e1l iha nia tipu oioin ne&#8217;eb\u00e9 hanesan Facebook, Youtube WhatsApp, Instagram Tiktok, Twitter<em>. <\/em><em>M\u00eddias sociais s\u00e3o<\/em><em> <\/em><em>&nbsp;Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn,<\/em><em> Youtube<\/em><em> Pinterest e qualquer outra rede social que possa existir s\u00e3o criadas como ferramentas de relacionamento entre as pessoas<\/em><em> <\/em>(ECDD, 2022). Mezmu media sosi\u00e1l ne\u2019e rasik eziste ho tipu oioin, maib\u00e9 popular no uza barak liu mak <em>Facebook<\/em>. Iha inisiu 2024 utilizad\u00f3r Facebook 98.15%. Instagram utilizad\u00f3r ho 0,7%, Pinterest 0.63%, Youtube 0.32% Twitter 0.18% no Linkedln 0,2% (Statcounter, 2024).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plataforma media sosi\u00e1l sira iha potensia ne\u2019eb\u00e9 boot atu habelar no haforsa debate p\u00fabliku hodi influ\u00e9nsia no halo mudansa ba foinsa\u2019e sira nia opiniaun. Hafoin asesu informasaun ruma sente importante no krusi\u00e1l bele kria fali diskusaun ho ema seluk.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fundamentu Te<\/strong><strong>\u00f3<\/strong><strong>riku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artigu ne\u2019e ho nia konsetrasaun baze ba Teoria Agenda Setting. Teoria Agenda Setting teoria ne\u2019eb\u00e9 nia efeitu kumulativu tebes, aprezenta Bernard Cohen katak deskreve regulasaun media no poder influ\u00e9nsia ne\u2019eb\u00e9 esensial tebes ba preokupasaun p\u00fabliku nian atu tau atensaun ba asuntu ne\u2019eb\u00e9 aprezenta relevante ho mudansa opiniaun ema nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aleinde ne\u2019e Rogers no Dearing (1998), katak ajenda mak prosesu linear ida ne\u2019eb\u00e9 importante tebes no divide ba parte tolu mak hanesan; (1) ajenda media, (2) ajenda p\u00fablika no (3) ajenda pol\u00edtika, hirak ne\u2019e atu determina prioridade ba asuntu sira liuhusi media ne\u2019eb\u00e9 influ\u00e9nsia ba interasaun p\u00fabliku (Morissan, 2014). <a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/263809220_Agenda-Setting_Research_Where_Has_It_Been_Where_Is_It_Going\"><\/a>&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Husi teoria ne\u2019e bele reflete ba joven foinsa\u2019e sira katak liuhusi media sosi\u00e1l m\u00f3s bele motiva sira-nia an atu sai joven ne\u2019eb\u00e9 maduru no halo mudansa sira-nia opiniaun. Teoria Agenda Setting hanesan prosesu ne\u2019eb\u00e9 tau atensaun relativu ba asuntu sira ne\u2019eb\u00e9 p\u00fablika iha media ne\u2019eb\u00e9 lao ho di\u2019ak no influ\u00e9nsia p\u00fabliku nia hanoin tuir orden klasifikasaun kona-ba kestaun p\u00fabliku nian (McQuail (2000:426).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Relasiona ho defisinisaun sira mudansa foinsa\u2019e sira-nia opiniaun iha p\u00fabliku tanba media sosi\u00e1l nia impaktu ne\u2019eb\u00e9 boot tebes ba foinsa\u2019e sira hotu liuliu ba sira ne\u2019eb\u00e9 mak asesu ona ba media sosi\u00e1l no influ\u00e9nsia ona sira-nia hanoin hodi halo mudansa ba sira-nia opiniaun sai joven ne\u2019eb\u00e9 inteletual, no asaun ne\u2019eb\u00e9 deferente iha sosiedade.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u00e9todu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Traballu ne\u2019e feitu ho estudu libr\u00e1ria liuhusi asesu ba refer\u00e9nsia iha biblioteka. Utiliza m\u00f3s publikasaun sira husi media liuliu media sosi\u00e1l hanesan amostra hodi analiza bazeia ba teoria Agenda Setting. Estudu ne\u2019e hala\u2019o durante fulan tolu liuhusi dokumentasaun, observasaun. Aplika m\u00f3s analiza kuatitativa hodi f\u00f3 foku ba publikasaun sira no teoria ne\u2019eb\u00e9 uza.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Analiza Kontekstu\u00e1l Publikasaun Media<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Publikasaun iha media ho objetivu atu informa, eduka no diverte. Maib\u00e9 liuhusi informasaun ne\u2019eb\u00e9 publika bele hamosu efeitu ba audi\u00e9nsia. Efeitu ne\u2019e ho sentidu bele muda ema nia hanoin no diskute kona-ba asuntu ne\u2019eb\u00e9 media foka. Oins\u00e1 bele muda ema ne\u2019eb\u00e9 partisipa hanesan audi\u00e9nsia muda sira-nia opiniaun ruma no fahe ba ema seluk iha fam\u00edlia no sosiedade.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMatenek loloos ne\u2019e oins\u00e1? matenek loloos iha oin lima; (1) matenek iha hanoin, (2) matenek iha fuan, (3) matenek iha liafuan, (4) matenek iha hahalok no (5) matenek iha si\u00e9nsia.\u201d p\u00fablika iha p\u00e1jina facebook ho naran Motivasaun Jmg, ne\u2019eb\u00e9 p\u00fablika iha loron (11\/11\/2021). <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/100063477799620\/posts\/pfbid021ccHrmy1GRBAzkmZq4meogvico4WpzZockMD3H2v325d9qWgLR4wEtEwSz8bMg6al\/?app=fbl\">https:\/\/www.facebook.com\/100063477799620\/posts\/pfbid021ccHrmy1GRBAzkmZq4meogvico4WpzZockMD3H2v325d9qWgLR4wEtEwSz8bMg6al\/?app=fbl<\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Husi publikasaun ida iha p\u00e1jina facebook ida ne\u2019e enkoraja no motivasaun ba joven foinsa\u2019e sira hotu katak uza didi\u2019ak matenek iha si\u00e9nsia presiza hatudu mos sira-nia atitude ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak atu ema bele uza ita matenek ka abilidade iha si\u00e9nsia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thomas Davenport ho Laurence (Tiwana, 2002), ko\u00f1esementu define hanesan ema ida idak nia esperi\u00e9nsia, valor no hanoin kontestual hodi produz buat foun ba ema hotu ka instituisaun b\u00e1ziku ho ambiente ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak no enkudramentu hodi halo avaliasaun no integrasaun ba esperi\u00e9nsia no ko\u00f1esimentu ne\u2019eb\u00e9 iha. Ko\u00f1esimentu hanesan buat hotu ne&#8217;eb\u00e9 ema hatene no hanesan matadalan ida atu treinu ema nia hahalok, no hanesan esperi\u00e9nsia ida ne\u2019eb\u00e9 iha uza hodi kria buat foun ruma. Liafuan matenek mak termu ne&#8217;eb\u00e9 uza nu&#8217;udar adjetivu ne&#8217;eb\u00e9 uza atu deskreve ema nia hahalok. Iha ema nia moris loroloron nian, ema barak hanoin katak matenek no matenek mak buat rua ne&#8217;eb\u00e9 iha signifikasaun no definisaun ne&#8217;eb\u00e9 hanesan, ka ho liafuan seluk, ema barak hanoin katak matenek mak sin\u00e1l ka liafuan ne&#8217;eb\u00e9 hanesan ho matenek (Rifda, 2022). &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bainhira matenek iha si\u00e9nsia presiza mos hatudu iha liafuan no hanoin ne\u2019eb\u00e9 konstrutivu, tanba&nbsp;&nbsp; bainhira ema atu uza matenek hodi f\u00f3 hanoin konstrutivu ema seluk bele valoriza iha sosiedade.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cFormasaun Shout Lider; MJDAC husu Joven Jerasaun ba Kristu kuidadu Paz, publika iha p\u00e1jina Facebook MJDAC, (18\/12\/2023).&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Husi publikasaun ne\u2019e husu ba joven sira atu kontribui ba dezenvolvimentu, estabilidade no Paz iha ita nia rai laran. Nune\u2019e, bele kontribui ba influ\u00e9nsia ka enkoraja ema hotu atu aprende hamutuk no oins\u00e1 sai ema ne\u2019eb\u00e9 sivilizadu hodi kumpre no hatene uza nia direitu no dever, tanba jerasaun foun mak hanesan jerasaun kontinuador tanba ne\u2019e nafatin apreende buat ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak atu ema seluk bele valoriza buat ne\u2019eb\u00e9 ita aprende ona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuir Abdullah (1974;6) katak joven sira mak individu\u00e1l ho karakter din\u00e1miku, no optimistiku ho kontrolu emosion\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 iha trazisaun ba maduru liutan. Hakarak interpreta katak joven sira mak individu\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9, bainhira haree iha f\u00edziku, hetan dezenvolvimentu no psikol\u00f3jiku hetan dezenvolvimentu emosion\u00e1l, nune&#8217;e joven sira mak sai hanesan rekursu umanu ba dezenvolvimentu nasaun nian no iha futuru ne&#8217;eb\u00e9 sei troka jerasaun uluk nian. Foin-sa\u2019e joven sira individu\u00e1l ho karakter din\u00e1miku, maske turbulente no optimistiku maib\u00e9 sira seidauk iha kontrolu emosion\u00e1l estavel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atividade kriativa ne&#8217;e m\u00f3s enkoraja imajina no hametin lojika. Aleinde ne&#8217;e m\u00f3s iha. onra ba konsentrasaun, abilidade komunikasaun, konsentrasaun no konfiansa ba<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nu&#8217;udar ema-boot, dala ruma sente katak ema nia kbiit atu kria mak menus, tanba razaun oioin. Hah\u00fa husi mudansa ba interese, okupasaun, orientasaun ba knaar, ba ambiente ne&#8217;eb\u00e9 la suporta tan ema adultu sira halo buat kreativu (Prihatini, 2023). &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Husi parte ida ne&#8217;e mak ita hatene katak liuhusi partisipasaun iha qualqer atividade sira nune&#8217;e hametin logika no enkoraja imajinasaun ba joven sira hotu, nune&#8217;e bele aumenta tan joven sira nia kapasidade intelktual hodi sai joven ne&#8217;eb\u00e9 inspirador ba founsa&#8217;e sira seluk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuir&nbsp; Santoso (2011) mudansa mak natureza b\u00e1ziku sosiedade nian, ida-ne&#8217;e muda metafora moris sosi\u00e1l nian. Enkuantu mudansa mak prosesu norm\u00e1l no natur\u00e1l atu nune&#8217;e buat hotu iha mundu ne&#8217;e bele sempre muda, no mudansa sei inklui sistema sosi\u00e1l ida iha forma organizasaun sosi\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 eziste iha sosiedade.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cOportunidade oinsa Joven sai lideransa, publika iha Youtube, Media One Timor iha Programa Ha\u2019u-Nia Asaun III\u201d (29\/06\/2022), fahe esperiensia kona-ba lideransa ne\u2019e husi senhor Guteriano Meves ne\u2019eb\u00e9 ko\u2019alia kona-ba oportunidade oinsa joven sai lideransa ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak. &nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Posting iha youtube bele hafanun joven foinsa\u2019e sira hotu atu aproveita oportunidade ho di\u2019ak oinsa bele sai ema ne\u2019eb\u00e9 inteletual iha atividade hotu ka sai hanesan lider iha grupu ida, tanba sai ema ne\u2019eb\u00e9 matenek iha kapasidade presiza mos iha asaun atu ema bele valoriza iha sosiedade. <em>Uma <\/em><em>oportunidade<\/em><em> \u00e9 vista como um acontecimento oportuno capaz de melhorar o estado atual de um indiv\u00edduo, uma situa\u00e7\u00e3o nova que traga benef\u00edcios<\/em>, (CIMM, 1997).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oportunidade mak prosesu ida-ne&#8217;eb\u00e9 envolve individu\u00e1l ka grupu sira uza esforsu no meiu balun atu kria val\u00f3r ida-ne&#8217;eb\u00e9 aumenta ema nia prestasaun hodi responde ba nesesidade. Enkuantu lideransa ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak mak ema ne&#8217;eb\u00e9 aprende husi sala, nakloke ba ema hotu, sempre aprende no atualiza an ho buat foun ne&#8217;eb\u00e9 hale&#8217;u nia, simu ideia husi ema seluk, relasaun fleksivel, iha hanoin inovativu, f\u00f3 apresiasaun, kalma foti desizaun, (Adriyanto, 2022).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Potensialidade&nbsp; ne\u2019eb\u00e9 eziste iha ema ida-idak nia laran, depende ba ema oinsa bele esplora potensialidade ida-ne&#8217;e atu nune&#8217;e bele implementa iha moris loroloron nian, hah\u00fa husi hahalok, to&#8217;o sai inspirasaun ba ema seluk<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Joven nia partisipasaun mak bele sai lideransa ida hodi lidera eventu no atividade sira ne&#8217;eb\u00e9 akontese. Nune&#8217;e joven sira la bele lakon oportunidade atu hakbesik an ba iha atividade sira atu bele sai ema ne&#8217;eb\u00e9 iha karakter lideransa. Lideransa mak hahalok individual ida ne\u2019eb\u00e9 lidera atividade grupu ida nian hodi alkansa objetivu ida ne\u2019eb\u00e9 sei alkans hamutuk (Hemhiel no Coons, 1957:7).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lideransa mak ema ne\u2019eb\u00e9 lidera nia membru iha grupu ida ne\u2019eb\u00e9 imflu\u00e9nsia boot liu ba iha atividade ida no hala\u2019o papel inportante balun iha formulasaun ka alkansa iha membru grupu ne\u2019e nia objetivu. Ema ida ne\u2019eb\u00e9 iha kbi\u2019it lideransa nian mai husi ninia abilidade atu influ\u00e9nsia ema liuhusi sirania esperi\u00e9nsia ne\u2019eb\u00e9 luan no matenek iha parte komunikasaun no iha abilidade espesial atu sira iha poder hodi dirije grupu ida.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLideransa feto Timor-Leste nia lian, p\u00fablika iha youtube, kan\u00e1l GMN Live Stream, iha Programa Talkshow, (23\/11\/18), Elvina Souza Carvalho ho Jezunha F. M. Gomez fahe sira nia esperiensia kona-ba lideransa feto Timor-Leste nia lian. http:\/\/www.youtube.c om\/live\/4ttI1 X_S2NxWOKNRuapj, asesu iha u iha 13 Maiu 2024. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Husi publikasaun ida ne\u2019e enkoraza feto hotu-hotu atu labele lakon vontade hodi&nbsp; kompete ho mane iha atividade hotu tanba feto m\u00f3s iha direitu hanesan ho mane ne\u2019eb\u00e9 hakerek nanis iha lei konstituisional RDTL iha arigu 16\u00ba-17\u00ba.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kestaun ida-ne&#8217;eb\u00e9 sempre sai hanesan t\u00f3piku diskusaun ne&#8217;eb\u00e9 presiza diskute kle&#8217;an liu mak feto sira-nia lideransa. Hah\u00fa husi, pelumenus 30% husi kadeira iha Parlamentu Nasion\u00e1l ba feto sira, kestaun igualdade j\u00e9neru no interesante atu ezamina kle&#8217;an liut\u00e1n. <a href=\"https:\/\/www.iainpare.ac.id\/blog\/opini-5\/kepemimpinan-perempuan-dalam-bingkai-kesetaraan-gender-tinjauan-perspektif-islam-2073\">https:\/\/www.iainpare.ac.id\/blog\/opini-5\/kepemimpinan-perempuan-dalam-bingkai-kesetaraan-gender-tinjauan-perspektif-islam-2073<\/a>, asesu iha 13 maiu 2024. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha publikasaun ne\u2019e bele kontribui ba motivasaun foinsa\u2019e sira hodi partisipa iha vida pol\u00edtika hotu, tanba haree ba realidade ohin loron feto ne\u2019eb\u00e9 mak envolve an iha vida politika sempre aumenta, entaun husi esperi\u00e9nsia ne\u2019eb\u00e9 fahe husi Sra. Jezunha bele inspira feto hotu labele ta\u2019uk atu envolve an iha vida pol\u00edtika.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lideransa feto bele kria organizasaun sira ne&#8217;eb\u00e9 saudavel liu, ekilibradu liu, no prod\u00fas desizaun komprensivu no inkluzivu, tanba sira haree oin-oin (McKinsey 2021).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ideransa feto nian mak delegasaun pod\u00e9r no autoridade ba feto ida atu nune&#8217;e nia iha direitu no bele lidera, influ\u00e9nsia, mobiliza, organiza, superviziona, jere no responsavel ba buat hotu ne&#8217;eb\u00e9 subordinadu sira halo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Media sosi\u00e1l bele halo mudansa ba foinsa\u2019e sira-nia hanoin liuhusi informasaun pozitivu ne\u2019eb\u00e9 media f\u00f3-sai liga ba asuntu edukasaun, sa\u00fade, ekonomia, agrikultura, kultura, j\u00e9neru, inkluzaun, ambiente no pol\u00edtika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>KONKLUZAUN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Relasiona ho artigu ne\u2019e nia konte\u00fadu iha leten ne\u2019e hakarak konklui de\u2019it katak, liuhusi media bele aprende buat foun no halo mudansa ba hanoin hodi bele halo buat ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak no kreativu hodi halo diferensa. Media mos hanesan Plataforma dijital hodi ema hotu bele utiliza iha kualker tempu no fatin, fasil liuba ema atu fahe informasaun no asesu informasaun saida de\u2019it.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Liuliu ba joven sira asesu buat ne\u2019eb\u00e9 iha valor ba sira hodi bele aumenta sira ko\u00f1esimentu no bele valoriza ba esforsu ho asaun sira ne\u2019eb\u00e9 tenke halo ohin loron. Maib\u00e9 atu to\u2019o iha pasu ida ne\u2019e konforme ema idaidak nia eskolla no utilizasaun tanba ne\u2019e konsidera hanesan oportunidade ne\u2019eb\u00e9 ema hotu bele hetan. Liuhusi Media sosi\u00e1l bele hetan mos motivasaun no esperiensia husi ema seluk bele gia no motiva ba foinsa&#8217;e sira atu aprende liutan, ativu no din\u00e1miku liut\u00e1n. Tanba ne&#8217;e, ema matenek utiliza media sosi\u00e1l ho konsi\u00e9nsia ne\u2019eb\u00e9 maduru hodi hetan mudansa tuir mehi ne\u2019eb\u00e9 atu atinje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha artigu ne\u2019e hakerek-nain sira hakarak r<strong>ekomenda<\/strong> katak, ba foinsae utilizad\u00f3r media sosi\u00e1l sira (1) utiliza tuir nesesidade, (2) fahe no diskte ho ema seluk kona-ba asuntu importante sira, (3) uza informasaun di\u2019ak sira sai refer\u00e9nsia ba moris, (4) asesu m\u00f3s media profision\u00e1l sira iha asuntu ne\u2019eb\u00e9 konsidera laloos no falsu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agradese ba Media Neon Metin f\u00f3 ona espasu ba publika ona artigu ne\u2019e. ***<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>REFER\u00c9NSIA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adriyanto, Rendy (2022). <em>Tips menjadi Mempimping Yang Baik<\/em> &nbsp;&nbsp;<a href=\"https:\/\/glints.com\/id\/lowongan\/cara-menjadi-pemimpin-yang-baik\/\">https:\/\/glints.com\/id\/lowongan\/cara-menjadi-pemimpin-yang-baik\/<\/a>, asesu iha 18 Maiu 2024. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">CIMM (1997). <em>Oportunidade<\/em>, <a href=\"https:\/\/www.cimm.com.br\/portal\/verbetes\/exibir\/1026-oportunidade\">https:\/\/www.cimm.com.br\/portal\/verbetes\/exibir\/1026-oportunidade<\/a> , asesu iha 18 Maiu 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Escola de Comunica\u00e7\u00e3o e Design Digital (2022). <em>Os Tipos de Media Social,<\/em> <a href=\"https:\/\/ecdd.blog\/guia-a-area-de-midias-sociais\/\">https:\/\/ecdd.blog\/guia-a-area-de-midias-sociais\/<\/a>, asesu iha 23 Maiu 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fatmawati, Nurul (2021), <em>Pelaksana Seksi Hukum Dan Informasi.<\/em> KPKLN Semarang, Indonesia. <a href=\"https:\/\/baca-artikel\/14366\/Pengaruh-Positif-dan-Negatif-Media-Sosial-Terhadap-Masyarakat\">https:\/\/baca-artikel\/14366\/Pengaruh-Positif-dan-Negatif-Media-Sosi\u00e1l-Terhadap-Masyarakat<\/a>&nbsp;&nbsp; asesu iha loron sabadu, 17\/02\/2024<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Griffin, Jill. (2003). Customer Loyalty: <em>Menumbuhkan Dan Mempertahankan Pelangan.<\/em>&nbsp;&nbsp; Jakarta: Erlangga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">GMNTV (2023). <em>Lideransa feto Timor-Leste nia lian:<\/em> (Programa Talkshow), <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/live\/4ttI1X_S2NxWOKNRuapj\">http:\/\/www.youtube.com\/live\/4ttI1X_S2NxWOKNRuapj<\/a>, Asesu iha loron 28 maio 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">JMG (2021). <em>Motivasaun<\/em><em>:<\/em><em> Matenek loloos nee oins\u00e1<\/em>?, <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/100063477%20799620\/posts\/pfbid021ccHrmy1GRBAzkmZq4meogvico4WpzZockMD3H2v325d9qWgLR4wEtEwSz8bMg6al\/?app=fbl\">https:\/\/www.facebook.com\/100063477 799620\/posts\/pfbid021ccHrmy1GRBAzkmZq4meogvico4WpzZockMD3H2v325d9qWgLR4wEtEwSz8bMg6al\/?app=fbl<\/a>.&nbsp; Asesu iha loron 14 Abril 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kemp, Simon. (2024) <em>Data Portal Timor-Leste<\/em>, <a href=\"https:\/\/datareportal.com\/reports\/digital-2024-timor-leste\">https:\/\/datareportal.com\/reports\/digital-2024-timor-leste<\/a>, asesu iha 23 Maiu 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Littlejohn, Stephen W. (2002). <em>Theories of Human Communucation<\/em>. Seventh Edition. Belmont, CA: Wadsworth.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maxwell C. John (2011). <em>The 5 Levels of Leadership.<\/em> New York: Amerika. <a href=\"https:\/\/www.google.com\/search?tbm=bks&amp;q=The+five+of+Leadership\">https:\/\/www.google.com\/search?tbm=bks&amp;q=The+five+of+Leadership<\/a>+&nbsp; Asesu iha loron quarta, 20\/03\/2024<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">McQuail, Denis. (2000). <em>Mass Communication Theory (Teori Komunikasi Massa).<\/em> Diterjemahkan oleh Agus Dharma Ram, Jakarta: Erlangga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Milla, Saiful M.Ag. (2021). <em>Tawkil Wali Nikah Via Medsos: Solusi Kaidah Fikih Saat Darurat.<\/em> Puri Kartika Banjarsari, Serang Kota 42123, Indonesia <a href=\"https:\/\/books.google.tl\/books?media+sosial+menurut+para+ahli\">https:\/\/books.google.tl\/books?media+sosi\u00e1l+menurut+para+ahli<\/a> Asesu iha loron Domingu, 28\/01\/2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Media One Timor (2023). <em>Oportunidade Oinsa ba Joven Sai Lideransa<\/em>: (Programa Ha\u2019u-nia Asaun III),&nbsp; <a href=\"https:\/\/youtu.be\/2n3p5oiOWIY?si=0dkMI57eCLdlvCZv\">https:\/\/youtu.be\/2n3p5oiOWIY?si=0dkMI57eCLdlvCZv<\/a> ,&nbsp; asesu iha loron 16 Abril 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">MJDAC (2023). <em>MJDAC husu Joven Jerasaun ba Kristu kuidadu Paz<\/em>:(programa Formasaun Shout Lider), <a href=\"http:\/\/www.facebook.com\/100070070463843\/posts\/66944409206793%204\/mibextid=Hn3Eex%20MF1WhlYZLE\">http:\/\/www.facebook.com\/100070070463843\/posts\/66944409206793 4\/mibextid=Hn3Eex MF1WhlYZLE<\/a>,&nbsp; Asesu iha loron 29 Maio 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Morissan, (2021). <em>Teori Komunikasi Individu Hingga Massa.<\/em> Lombok, Indonesia <a href=\"https:\/\/books.google.tl\/books?id=teori+komunikasi+individu+hingga+massa\">https:\/\/books.google.tl\/books?id=teori+komunikasi+individu+hingga+massa<\/a> Asesu iha loron domingu, 28\/01\/2024<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prihatini, Reska (2023). <em>Cara Meningkatkan Kreativitas Orang Dewasa<\/em>, https:\/\/www.jakartanote book.com\/blog\/cara-meningkatkan-kreativitas-edu\/, asesu iha 4 Maiu 2024.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rifda, Arum, (2022). <em>Perbedaan Orang Pintar da Cerdas, <\/em><a href=\"https:\/\/www.gramedia.com\/best-seller\/perbedaan-orang-pintar-dan-cerdas\/\">https:\/\/www.gramedia.com\/best-seller\/perbedaan-orang-pintar-dan-cerdas\/<\/a>, asesu iha 6 Maiu 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Statcounter (2024). <em>Social Media Stats Timor-Leste<\/em>, <a href=\"https:\/\/gs.statcounter.com\/social-media-stats\/all\/timor-leste\">https:\/\/gs.statcounter.com\/social-media-stats\/all\/timor-leste<\/a>, asesu iha 23 Maiu 2024.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakerek-na\u2019in Estudante DCS, UNTL: Abito Amaral, Angela de Carvalho Soares, Artur de Ara\u00fajo, Celestina Belina Cardoso, Emeliana Cunha Fernandes, &amp; Reviz\u00f3r Te\u00f3rika: Miguel Gon\u00e7alves, M.I.Kom (Dosente Integral DCS-FCS-UNTL) Introdusaun Media sosi\u00e1l refere ba plataforma online ne\u2019eb\u00e9 permite utilizad\u00f3r sira&nbsp; kria no partilla konte\u00fadu tuir idaidak nia opiniaun. Media sosi\u00e1l mos oferese konesaun pesoal, diseminasaun informasaun, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-18672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18674,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18672\/revisions\/18674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}