{"id":18842,"date":"2024-07-05T10:22:06","date_gmt":"2024-07-05T01:22:06","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18842"},"modified":"2024-07-05T10:22:08","modified_gmt":"2024-07-05T01:22:08","slug":"kontinua-hasoru-diskriminasaun-sei-husu-entidade-hotu-investe-iha-planu-asaun-nasional-ba-ema-ho-difisiensia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/07\/05\/kontinua-hasoru-diskriminasaun-sei-husu-entidade-hotu-investe-iha-planu-asaun-nasional-ba-ema-ho-difisiensia\/","title":{"rendered":"Kontinua Hasoru Diskriminasaun, SEI Husu Entidade Hotu Investe iha Planu Asaun Nasional ba Ema ho Difisiensia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Iha selebrasaun Loron Nasional Ema ho Defisi\u00e9nsia dahuluk nian, Sekretaria Estadu ba lgualdade (SEI), Maria Eusebia Soares de Lima, konsidera ema ho difisiensia sira nafatin hasoru diskriminasaun iha sira nia moris lor-loron nian no husu entidade hotu atu investe iha Planu Asaun Nasional ba Ema ho Difisiensia.<\/p>\n\n\n\n<p>Representa Sekretaria Estadu ba lgualdade (SEI) Maria Eusebia Soares de Lima, iha selebrasaun Loron Nasion\u00e1l Defisi\u00e9nsia nian atu f\u00f3 hanoin kona ba dezafiu sira mak ema ho difisiensia hasoru hela.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEma ho difisiensia nu&#8217;udar grupu ida ne&#8217;eb\u00e9 mak vulner\u00e1vel no dalabarak sira exper\u00e9nsia kondisaun sa\u00fade ne&#8217;eb\u00e9 ladiak, nivel partisipasaun ne&#8217;eb\u00e9 m\u00ednimu iha edukasaun, formasaun vokasion\u00e1l sira no empregu. Sira hasoru m\u00f3s exkluzaun sosi\u00e1l, menus ou falta asesu ba rikusoin, atendimentu servisu sira, inklui fasilidades sira. Sira nafatin hasoru diskriminasaun iha sira nia moris lor-loron nian\u201d, reprezentante Sekretaria Estadu ba lgualdade (SEI) Maria Eusebia Soares de Lima, iha Palasiu Prezidensi\u00e1l Bairo-Pite Dili, Kinta 4\/07, hato\u2019o.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Eusebia mos hatutan hodi dehan katak hat\u00e1n ba problema sira ne&#8217;eb\u00e9 EhD hasoru, Estadu Timor-Leste hamosu ona lei no pol\u00edtika hodi proteje Ema ho Defisi\u00e9nsia nia direitu. Iha ita-nia Konstituisaun RDTL bandu diskriminsaun bazeia ba kondisaun fizika no ment\u00e1l. Hafoin, iha tinan 2012, hamosu Pol\u00edtika Nasion\u00e1l kona-ba Inkluzaun no Promosaun ba Direitu Ema ho Defisi\u00e9nsia sira-nian liuhosi Rezolusaun Governu N\u00fa. 14\/2012.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir tan dehan, Iha tinan 2021, Governu aprova m\u00f3s Planu Asaun Nasion\u00e1l ba Ema ho Defisi\u00e9nsia (PAN-EhD) faze daruak nian ba per\u00edodu 2021-2030 nu&#8217;udar kompromisu nasion\u00e1l Governu nian, hodi implementa Pol\u00edtika Nasion\u00e1l kona-ba Inkluzaun no Promosaun ba Direitu Ema ho Defisi\u00e9nsia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Planu Nasional ba Ema ho Defisi\u00e9nsia ali\u00f1a m\u00f3s ho Kompromisu Nasion\u00e1l no Internasion\u00e1l Governu Timor-Leste nian inklui Objetivu Dezenvolvimentu sustent\u00e1vel (ODS), ne&#8217;eb\u00e9 integra ona asuntu defisi\u00e9nsia nu&#8217;udar asaun mportante no promove lema &#8220;Lahusik Ema lda iha kotuk ka Leave No One Behind&#8221;. Governu Timor-Leste Dekreta ona hodi asegura ODS refleta iha Governu nia planu asaun sira Tamba ne&#8217;e, li\u00f1a Minist\u00e9riu implementa PAN ba EhD, sei inklui iha sira nia planu asaun anu\u00e1l no orsamentu atu aloka ba ninia implementasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>SEI iha knaar atu implementa Planu Asaun Nasion\u00e1l ba EhD, hamutuk m\u00f3s ho implementasaun observasaun Final CEDAW, Planu Asaun Nasional ba viol\u00e9nsia Bazeia ba J\u00e9neru, Planu Asaun Nasion\u00e1l 1325 Feto, Paz no seguransa no deklarasaun Maubisse hodi reduz estigma no diskriminasaun sira ne&#8217;eb\u00e9 satan-netik (barreira) ema ho defisi\u00e9nsia nia partisipasaun no envolvimentu iha atividade komunidade no sosiedade.<\/p>\n\n\n\n<p>Liu husi Fundu Transfer\u00e9nsias SEI, aloka m\u00f3s ba Asosiasaun Defisi\u00e9nsia Matan iha tinan 2023, no m\u00f3s iha programa kapasitasaun oin-oin ba Direitu Ema ho Difisiensiano lgualdade J\u00e9neru ne&#8217;eb\u00e9 envolve EhD sira atu empodera no apoia ema ho defisi\u00e9nsia sira atinje sira-nia potensialidade no apoiu sira hodi sai ajente ativu ba dezenvolvimentu iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p>SEI anunsia mos katak iha per\u00edodu planeamentu no orsamentu ba 2025 nian, SEI bolu entidades Estadu tomak liuliu instituisaun sira ne&#8217;eb\u00e9 implementa PAN ba Ema ho Difisiensia atu investe iha Implementasaun PAN Ema ho Difisiensia. Wainhira ita investe ba promove EhD no kombate diskriminasaun sira, mak sei lori benefisiu boot ba ita nia dezenvolvimentu inkluzivu no dezenvolvimentu umanu ne&#8217;eb\u00e9 bele responde ba asuntu sira ne&#8217;eb\u00e9 interligadu hanesan kiak\/mukit, sa\u00fade, edukasaun, ekon\u00f3mia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Iha selebrasaun Loron Nasional Ema ho Defisi\u00e9nsia dahuluk nian, Sekretaria Estadu ba lgualdade (SEI), Maria Eusebia Soares de Lima, konsidera ema ho difisiensia sira nafatin hasoru diskriminasaun iha sira nia moris lor-loron nian no husu entidade hotu atu investe iha Planu Asaun Nasional ba Ema ho Difisiensia. Representa Sekretaria Estadu ba [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18843,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-18842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18842"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18844,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18842\/revisions\/18844"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}