{"id":18845,"date":"2024-07-05T10:25:44","date_gmt":"2024-07-05T01:25:44","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=18845"},"modified":"2024-07-05T10:25:46","modified_gmt":"2024-07-05T01:25:46","slug":"pdhj-husu-governo-kontinua-hakonu-direitu-ema-ho-difisiensia-nian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/07\/05\/pdhj-husu-governo-kontinua-hakonu-direitu-ema-ho-difisiensia-nian\/","title":{"rendered":"PDHJ Husu Governo Kontinua Hakonu Direitu Ema ho Difisiensia Nian"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Iha Selebrasaun Dahuluk Loron Nasional Ema ho Difisiensia nian PDHJ boluentidades hotu <em>\u201cMai ita hamutuk respeita, proteje no hakonu direitus umanus ema ho defisiensia iha Timor-Leste\u201d. Lian bolu ne\u2019e hato\u2019o hosi <\/em>Provedoria Adjunta Direitu Humanu e Justisa, Maria Marilia X.C. De O. da Costa, horiseik, 4 Julho, iha Palasiu Presidente. <strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Provedoria Adjunta Direitu Humanu e Justisa, Maria Marilia X.C. De O. da Costa, esplika garantia sira mak Konstituisaun RDTL fo ba ema ho difisiensia sira. Konstituisaun RDTL iha Artigu 16, garante sidadaun hotu-hotu hanesan iha lei nia oin, no m\u00f3s iha direitu no obrigasaun hanesan no proibidu halo diskriminasaun ba ema ida tanba nia kulit, nia rasa, nia estadu siv\u00edl, nia seksu, orijen \u00e9tniku, nia lian, pozisaun sosi\u00e1l no ekon\u00f3miku, hanoin pol\u00edtiku ka ideolojia, relijiaun, instrusaun no nia kondisaun f\u00edzika ka mental. Adisionalmente iha KRDTL.<\/p>\n\n\n\n<p>Provedoria Adjunta ne\u2019e mos haktuir katak iha Artigu 21 alina 1 ho 2 mos hateten katak sidadaun ne\u2019eb\u00e9 iha defisi\u00e9nsia f\u00edziku ka ment\u00e1l iha direitu no m\u00f3s obrigasaun hanesan sidadaun sira seluk, maib\u00e9 sira sei la hala\u2019o knaar hirak ne\u2019eb\u00e9 sira labele hala\u2019o tanba de\u2019it sira-nia defisi\u00e9nsia. No Estadu, wainhira bele, promove protesaun ba sidadaun sira-ne\u2019eb\u00e9 iha defisi\u00e9nsia, tuir lei haruka.<\/p>\n\n\n\n<p>Maski Timor-Leste mos ratifika ona&nbsp; Konvensaun Internasional ba Direitu Ema ho Defisi\u00e9nsia nian no halo tiha ona progresu balun \u00e1rea sira seluk seidauk iha inkluzaun ba defisi\u00e9nsia &nbsp;sira ezemplu, iha edukasaun, saude, inklui direitu partisipa iha servisu p\u00fabliku sira no seluk tan. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHusi tinan 2019-2023, PDHJ rejista Keixa 6 husi maluk sira ho defisiensia, kazu rua konklui ona investigasaun ho rekomendasaun no sujestaun, kazu ida halo hela monitorizasaun no keixa ida iha hela prosesu\u201d, Provedor Adjunta ne\u2019e hato\u2019o iha nia intervensaun.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e m\u00f3s PDHJ sei sensibiliza direitus umanus inklui direitu ema ho difisiensia ba membru PNTL, F-FDTL, lideransa komunit\u00e1riu, komunidade, estudantes, joventude sira iha Teritorial Timor Leste.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>PDHJ halo monitorizasaun ba ema ho difisiensia balun ne\u2019ebe seidauk &nbsp;asesu ba subsidiu husi governu no rezultadu husi monitorizasaun PDHJ f\u00f3 rekomedasaun ba Instituisaun Nasional Segunransa Sosial (INSS), ho objetivu atu asegura ema ho difisiensia bele &nbsp;goza sira nia direitu ba subsidiu. No agora dadaun ema ho difisiensia refere simu duni ona subsidiu husi governu.&nbsp; Monitosizaun ne\u00e9 hala\u00f3 iha Munisipiu Covalima no Atauro iha tinan 2023. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tinan ida ne\u2019e PDHJ sei monitorizasaun&nbsp; ba implementasaun planu asaun nasional&nbsp; kona-b\u00e1 inkluzaun, promosaun ba direitu ema ho difisiensia ne\u2019ebe sei implementa husi Minist\u00e9riu Xave sira, hodi hare katak Minist\u00e9riu xave sira implementa tuir duni PAN ba ema difisiensia ga lae? &nbsp;husi rezultadu monitorizasaun PDHJ fo sai ba publiku&nbsp; no rekomenda ba Minist\u00e9riu Xave sira hodi kumpri dever hodi implementa programa inkluzaun ho boa vontade husi kada Instituisaun hanesan defini iha ida-idak planu asaun annual (PAA), ezemplu hanesan ba Minsiteriu Obras publikus tenke kria kualker infraestruktura asesivel ba tipu ema ho difisiensia hotu, kria rampa no estrada p\u00fabliku asesivel no sel-seluk tan.<\/p>\n\n\n\n<p>Provedor Adjunta mos fo apresiasaun ba esforsu sira mak governo halo ona no husu kontinua halo dever sira mak haktuir iha tratadu internacional nian no mos tuir lei sira haruka.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHakarak fo apresiasaun ba esforsu no etapa balun ne\u2019ebe Governu Timor-Leste foti, liu husi MSSI ne\u2019ebe responsabiliza hodi aloka orsamentu, implementa no koordena esforsu ba direitu no asistensia ba ema ho difisiensia. Alende ne\u2019e Politika Nasional Inkluzaun no Promosaun ba Direitu Ema ho Difisiensia ho intensaun atu promove oportunidade hanesan no partisipasaun ema ho difisiensia iha sosiedade em jeral no mos atu identifika area ka set\u00f3r ne\u2019ebe Governu bele no tenke fo asistensia liu tan ba ema ho difisienisa\u201d, Marilia haktuir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Intervensaun PDHJ nian ne\u2019e mos fo apresiasaun ba esforsu Ministeriu Obras Publika ne\u2019ebe hatudu ona etapa importante balun atraves de aprovasaun dezpaixu relativu ho asesibilidade ba sidadaun ho kondisaun defisi\u00e9nsia liu husi kria no implementa planu ba reabilitasaun edif\u00edsiu importante sira Governu nian ne\u2019eb\u00e9 iha asesu univers\u00e1l. Ho nune\u2019e Governu hatudu ninia dever legal atu respeita, proteje no hakonu sidadaun sira nia direitus umanus inklui Direitu EhD sira-nian.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Iha Selebrasaun Dahuluk Loron Nasional Ema ho Difisiensia nian PDHJ boluentidades hotu \u201cMai ita hamutuk respeita, proteje no hakonu direitus umanus ema ho defisiensia iha Timor-Leste\u201d. Lian bolu ne\u2019e hato\u2019o hosi Provedoria Adjunta Direitu Humanu e Justisa, Maria Marilia X.C. De O. da Costa, horiseik, 4 Julho, iha Palasiu Presidente. Provedoria [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18846,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-18845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18845"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18847,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18845\/revisions\/18847"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}