{"id":19163,"date":"2024-09-05T22:40:13","date_gmt":"2024-09-05T13:40:13","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=19163"},"modified":"2024-09-05T22:41:48","modified_gmt":"2024-09-05T13:41:48","slug":"ajtl-pntl-no-seatou-bandu-jornalista-foti-filmajen-iha-fatin-publiku-tentativa-hamate-liberdade-imprensa-no-espresaun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/09\/05\/ajtl-pntl-no-seatou-bandu-jornalista-foti-filmajen-iha-fatin-publiku-tentativa-hamate-liberdade-imprensa-no-espresaun\/","title":{"rendered":"AJTL: PNTL no SEATOU Bandu Jornalista Foti Filmajen Iha Fatin Publiku, Tentativa Hamate Liberdade Imprensa no Espresaun"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Juvinal Cabral dos Santos<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cAJTL kontra no kondena aktu detensaun hasoru jornalista Antonia Kartono Martins husi media Diligente husi PNTL eskuadra Dom Alexo no impedimentu hasoru Jornalista Suzana Cardoso husi ekipa SEATOU, tanba sei hatauk jornalista no m\u00eddia bainhira hala&#8217;o sira nia pap\u00e9l kontrolu sosi\u00e1l, iha pa\u00eds demok\u00e1tiku ne&#8217;e,<\/em><\/strong> dehan porta-voz Teodozia dos Reis, iha konferensia imprensa, Sede AJTL Fatuhada, 05\/09\/2024.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Porta-voz esplika, Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa&#8217;e (AJTL) ne&#8217;eb\u00e9 durante ne&#8217;e halo advokasia hodi promove no hametin liberdade imprensa no liberdade espresaun iha pa\u00eds demokr\u00e1tiku ida-ne&#8217;e&#8217; haree katak aktu detensaun husi pol\u00edsia hasoru Jornalista Diligente, Antonieta Kartono Martins no aktu hadau ekipamentu Jornalista Media One Timor, Suzana Cardoso nu&#8217;udar tentativa no ameasa hasoru liberdade imprensa no liberdade espresaun<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cTimor-Leste haktuir iha Konstituisaun RDTL, Artigu 40 no 41. Aktu violentu pol\u00edsia nian hodi detein jornalista no estraga jornalista nia ekipamentu kobertura nian konsidera m\u00f3s nu&#8217;udar aktu sensura (cencorship)hasoru informasaun ne&#8217;eb\u00e9 jornalista sira rekolla antes publika hodi garente p\u00fabliku nia direitu ba asesu informasaun lolos no kredivel.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Iha press statement ne\u2019e mos AJTL esplika tuir lei kodigugu sivil artigu 76 nu.2 esplika konaba halo gravasaun ba situasaun ida ne\u2019ebe akontese iha fatin p\u00fabliku la presiza hetan autorizasaun. Tanba tuir K\u00f3digu Sivil la presiza husu autorizasaun ba ema ruma, bainhira halo gravasaun iha fatin p\u00fabliku, situasaun ho interese ba p\u00fabliku ka situasaun akontese ho natureza p\u00fabliku.<\/p>\n\n\n\n<p>Teodozia hatutan, ema hotu bele halo gravasaun asaun akontese iha fatin p\u00fabliku liuhosi fotu ka halo filmajen, la&#8217;\u00f3s jornalista de&#8217;it. Karik ema ida iha fatin p\u00fabliku lakoi tama ba gravasaun, entaun nia sei presiza se&#8217;es an hosi fatin refere ka foti asaun atu <em>&#8220;subar an&#8221;.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHalo gravasaun ba atuasaun entidade p\u00fablika ruma iha fatin p\u00fabliku la viola lei ruma ka regra ruma, no la viola direitu imajen hosi ofisi\u00e1l refere. Konsidera fatin privadu mak uma no kareta laran ka eskrit\u00f3riu privadu nian no m\u00f3s \u00e1rea toba nian hosi Ospit\u00e1l no halo atendimentu m\u00e9diku, dehan porta-voz AJTL.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Eskrit\u00f3riu entidade p\u00fablika ne&#8217;eb\u00e9 simu ema hodi hodi implementa serbisu p\u00fabliku bainbain konsidera hanesan <em>&#8220;fatin asesu ba p\u00fabliku&#8221;. <\/em>Bainbain entidade p\u00fablika bele determina \u00e1rea asesu p\u00fabliku no \u00e1rea la asesu ba p\u00fabliku.<\/p>\n\n\n\n<p>Konaba halo publikasaun basituasaun ida ne\u2019ebe akontese iha fatin pubiliku, ne\u2019edepende ba gravasaun, bele rezulta &#8220;preju\u00edzu ka danu ba onra, reputasaun ka hamoe&#8221; ema ne&#8217;eb\u00e9 iha<\/p>\n\n\n\n<p>gravasaun laran, entaun sei iha opsaun rua hodi bele publika gravasaun no la viola direitu imajen ema nian (1) publika gravasaun ho ema nia autorizasaun; ka (2) halo blur ema nian oin (karik identifika ho f\u00e1sil ema).<\/p>\n\n\n\n<p>Publikasaun ba atuasaun autoridade p\u00fablika hosi sidadaun bainbain sei la viola direitu imajen bainhira interese, p\u00fabliku superi\u00f3r no la fokus ba ema nu&#8217;udar kar\u00e1ter peso\u00e1l\/privadu maib\u00e9 ba atuasaun pod\u00e9r p\u00fabliku nian. M\u00f3s haree ba knaar jornalista iha sosiedade demokratika, jornalista bele publika gravasaun halo iha fatin p\u00fabliku la h\u00f3 restrisaun ruma.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cSe ema ida grava no publika video la tuir regra iha leten, ema ne&#8217;e la halo krime no la iha ema ida bele konfiska ka hadau ema nia mobile ka instrumentu gravasaun. Maib\u00e9 bele akontese katak ema halo rekam halo violasaun ba direitu imajen ema nian, ne&#8217;eb\u00e9 hanesan direitu natureza sivil. Se ema ida sente ema seluk viola ninia direitu imajen nian ema ne&#8217;e mak tenke halo prosesu sivil no hatudu ka komprova danu ka preju\u00edzu,<\/em> dehan Teodozia\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Porta-voz AJTL hateten detensaun no impedimentu polisia nian hasoru jornalista sira hakanek ona liberdade imprensa, val\u00f3r demokrasia no direitu umanu iha Timor-Leste iha tempu ne&#8217;eb\u00e9 povu Timor-Leste prepara-an hodi simu amu Papa Francisco niavizita iha 9 Setembru mai ne&#8217;e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Juvinal Cabral dos Santos \u201cAJTL kontra no kondena aktu detensaun hasoru jornalista Antonia Kartono Martins husi media Diligente husi PNTL eskuadra Dom Alexo no impedimentu hasoru Jornalista Suzana Cardoso husi ekipa SEATOU, tanba sei hatauk jornalista no m\u00eddia bainhira hala&#8217;o sira nia pap\u00e9l kontrolu sosi\u00e1l, iha pa\u00eds demok\u00e1tiku ne&#8217;e, dehan porta-voz Teodozia dos Reis, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19165,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19163"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19167,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19163\/revisions\/19167"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}