{"id":19168,"date":"2024-09-05T22:50:48","date_gmt":"2024-09-05T13:50:48","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=19168"},"modified":"2024-09-05T22:52:35","modified_gmt":"2024-09-05T13:52:35","slug":"detein-no-impede-servisu-jornalista-ki-presiza-respeita-media-no-jornalista-nia-servisu-iha-terrenu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/09\/05\/detein-no-impede-servisu-jornalista-ki-presiza-respeita-media-no-jornalista-nia-servisu-iha-terrenu\/","title":{"rendered":"Detein no Impede Servisu Jornalista, KI: Presiza Respeita Media no Jornalista nia Servisu iha Terrenu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Portavoz Izabel Fernandes liuhosi konferensia imprensa hosi Konsellu Imprensa (KI) hateten, nu&#8217;udar instituisaun independente estadu nian ne\u02bceb\u00e9 hala&#8217;o nia knaar importante sira&nbsp; tuir Lei Komunikasaun Sosial, artigu 44 atu garante liberdade imprensa no liberdade espresaun iha pais ne&#8217;e.&nbsp; Espesialmente, iha \u00e1mbitu vizita Amu Papa nian, kontinua ezerse ninia mandatu hodi garante no promove liberdade imprensa atu kan\u00e1l midia no jornalista sira halo sira nia atividade jornalistika ho livre iha kontestu kobertura ba&nbsp; publikasaun. Presizamente estadu no entidade, hanesan polisia tenta atu respeita midia no jornalista sira nia serbisu iha terrenu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Atu aproveita oportunidade ida-ne&#8217;e,\u00a0 hakarak hato&#8217;o ba kolega jornalista no p\u00fabliku katak aktu detensaun hasoru jornalista Diligente Antonieta Kartono Martins no aktu impede jornalista Susana Cardoso husi autoridade seguransa bainhira halo kobertura ba prosesu eviksaun iha Merkadu Comoro nu&#8217;udar aktu tentativa no ameasa hasoru liberdade imprensa iha Timor-Leste, nune&#8217;e nu&#8217;udar pa\u00eds demokr\u00e1tiku aktu ne&#8217;e la merese akontese tanba jornalista sira halo hela sira ninia pap\u0117l kontrolu sosial iha pais demokratiku ida-ne&#8217;e hodi garante dezenvolvimentu pa\u00eds nian ne&#8217;e tuir planu no programa ne\u02bceb\u00e9 iha ona.&#8221;<\/em> Dehan portavoz Izabel Fernandes, ba jornalista sira liuhosi komunikadu imprensa iha salaun Konsellu Imprensa, Kuarta-feira, 04\/09.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatete, aktu ida-ne&#8217;e kontra momos Konstituisaun RDTL, Artigu 40 no 41 ne&#8217;eb\u00e9 garante liberdade imprensa no informasaun lolos no kredivel sein impedimentu hosi parte ne&#8217;eb\u00e9 deit. Alein de ne&#8217;e, aktu seguransa nian hodi detein jornalista no hadau no estraga ekipamentu jornalista nian m\u00f3s kontra Lei Komunikasaun Sosial&nbsp; Artigu 8, 10 ne&#8217;eb\u00e9 ko&#8217;alia kona-ba liberdade imprensa, liberdade informasaun no sensura. Nune&#8217;e aktu seguransa nian ne&#8217;e m\u00f3s konsidera nu&#8217;udar aktu sensura ba informasaun ne\u02bceb\u00e9 tuir lolos p\u00fabliku tenke hetan nu&#8217;udar direitu b\u00e1ziku ema nian, maib\u00e9 ida-ne&#8217;e la akontese.<\/p>\n\n\n\n<p>Atu garante sidadaun hotu-hotu nia direitu atu asesu ba informasaun, meiu komunikasaun sosial no jornalista sira tenke livre no serbisu iha ambiente ida-ne\u02bceb\u00e9 seguru no hakmatek nu&#8217;udar haktuir iha Konstituisaun, Artigu 40 no 41. Liuliu, iha kontestu kobertura nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk, Francisco Belo hatutan, kazu ne&#8217;eb\u00e9 akontese ba jornalista ne&#8217;e sira iha ona komunikasaun nune&#8217;e orsida bele halo plenaria ida hodi foti desizaun i automatikamente la admite.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Espera orsida plenaria sei deside buat ruma, fo notifikasaun ba parte relevante sira, nune&#8217;e oins\u00e1 respeita no kolabora iha ambitu kobertura. Tanba eviksaun ne&#8217;eb\u00e9 akontese horikalan ne&#8217;e la&#8217;os kategoria privadu maib\u00e9 aktu interese p\u00fabliku, nune&#8217;e jornalista liberdade atu halo kobertura ba kualker situasaun. Nune\u2019e husu ba parte relevante labele bandu ka\u00a0 limitasaun ba jornalista nia liberdade ba kobertura iha p\u00fablikasaun tuir direitu ne&#8217;eb\u00e9 konsagra iha artigu 40 no 41, liu-liu ba direitu\u00a0 p\u00fabliku bele hatene informasaun.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan, vitima jornalista Media One Timor, Susana Cardoso haktuir kronolojia ne&#8217;eb\u00e9 akontese eviksaun iha fatin Comoro horikalan, atitude ne&#8217;eb\u00e9 akontese ba nia ne&#8217;e sente hanesan presaun boot ida ba nia tanba sira halo limitasaun ba servisu jornalista nian iha nasaun Rep\u00fablika Demokr\u00e1tika Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Momentu ne&#8217;eba ha&#8217;u kobertura fila hosi Motael no sei hatais farda no sasan kompletu, objetivu ba Comoro ne&#8217;e atu sosa modo maib\u00e9 instin jornalista ne&#8217;e la&#8217;o bainhira sasan kompletu no hatais ropa jornalista nian entaun direitamente halo live streaming ba kazu eviksaun ne&#8217;e. Iha ne\u2019eba ema sivil na&#8217;in ida mak bandu ha&#8217;u dehan labele halo video. Hafoin ha&#8217;u hakbesik an ba dehan ha&#8217;u jornalista hatais farda no sasan kompletu, hafoin sivil ne&#8217;e dehan entaun bele kontinua halo video.&#8221; <\/em>Haktuir Jornalista Susana Cardoso, ba maluk Jornalista sira, iha Salaun Konsellu Imprensa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan, nia hare Sekret\u00e1riu Estadu Assuntos Toponimia Organizasaun Urbana (SEATOU) no autoridade balun hamrik iha sorin entaun sira na&#8217;in rua jornalista hosi media refere tesik ba halo video ba autoridade sira ne&#8217;eb\u00e9 halo atuasan ba negosiante sira. Entaun hosi PAM nian, feto ida&nbsp; bolu nia katak hamate tia o nia telephone nia Camara ne&#8217;e maib\u00e9 nia kontinua live streaming sambil buka nia ID Card iha pasta laran, hodi hatudu katak nia jornalista.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Tanba saida mak o suting, ha&#8217;u servisu hosi dadersan to&#8217;o kalan servisu mate an, O mai live cari keuntungan de&#8217;it. Nune\u2019e hosi ekipa SEATOU balun foti ha&#8217;u nia telephone atu baku rahun, hafoin ha&#8217;u dehan lae, fo ha&#8217;u nia telephone mak hatudu video ba. Hafoin funsionariu SEATOU na&#8217;in ida mak dehan ko\u00f1ese hela ita boot nia oin, jornalista ne&#8217;e hatan, sim, ha&#8217;u nia oin ne&#8217;e merkadu, no se mak la ko\u00f1ese Susana Cardoso ne&#8217;e.&#8221;<\/em> Haktuir Jornalista Susana Cardoso<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e mos, jornalista Diligente Antonieta Kartono Martins haktuir, kazu ne&#8217;eb\u00e9 akontese ba nia ne&#8217;e iha Fatuhada, sira atu han maib\u00e9 ema barullu iha li&#8217;ur entaun nia sai ba autoridade halo atuasaun ba&nbsp; negosiante sira, maib\u00e9 nia to&#8217;o fatin refere ema lori hotu tiha ona negosiante nia sasan.&nbsp; Ekipa SEATOU mak dasa hela rai iha loja elektronik nia oin. Nune\u2019e&nbsp; modo tahan no ai-manas balun mak rai hela nia konsege hasai tiha foto.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ekipa SEATOU hamrik hamutuk hela ho mana ida hafoin ha&#8217;u dehan ba mana ne&#8217;e katak atu entrevista lai SEATOU, nia dehan ita boot media ka? Ha&#8217;u hatan, sim, ohhh media ami la f\u00f3 entrevista, nune&#8217;e SEATOU ho nia ekipa langsung hakat ba tiha estrada sorin. Negosiante sira trata SEATOU no sira kalma tia oituan hafoin ha&#8217;u entrevista tia ida katak saida mak akontese tanba ha&#8217;u mai tarde, hafoin tia ne&#8217;e konta katak SEATOU mai foti sira nia sasan no baku rahun hotu sira nia kadeira, tiu ida mai konta tan katak sasan iha tiha ona motor leten atu fila maib\u00e9 SEATOU baku rahun hotu nia sasan no hadau tiha motor nia save, motor rai hela ihabfatin refere. Negosiante sira ne&#8217;eb\u00e9 sasan rahun ne&#8217;e, tia na&#8217;in ida lori lilin mean mai langsung sunu iha fatin refere.&#8221;<\/em> Haktuir Jornalista Diligente Antonieta.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan, Polisia no Forsa&nbsp; Taskforce sira mai bara-barak entaun negosiante no komunidade ne&#8217;eb\u00e9&nbsp; nia halo entrevista ne&#8217;e ta&#8217;uk halai hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha&#8217;u mesak hamrik iha polisia no forsa sira nia klaran tanba sira ta&#8217;uk halai lakon hotu, negosiante sira nia modo ne&#8217;eb\u00e9 estraga ne&#8217;e kuaze gerobak sanulu resin. Polisia mai hakilar no si&#8217;ak komunidade sira katak rai ne&#8217;e imi nian ka nusa imi mai sunu lilin iha ne\u2019e? Iha ne\u2019eba Polisia barak no hale&#8217;u hela nia, maib\u00e9 Polisia na&#8217;in ida mak hateten ba nia katak mana hapus tia video ne&#8217;e, nia hatan ha&#8217;u Jornalista no fatin ne&#8217;e fatin p\u00fabliku, nusa ha&#8217;u labele halo video. Nia hatan mezmu fatin p\u00fabliku maib\u00e9 la hetan autorizasaun ne&#8217;e labele halo video. Se jornalista hatudu to&#8217;ok kartaun? hafoin ha&#8217;u hatudu ID Card ba, nia dehan ita boot Jornalista maib\u00e9 video ne&#8217;e viral ami buka mak ita boot naran Antonieta no ita boot mak tangung jawab. Ha&#8217;u hatan ba katak se video ne&#8217;e viral ha&#8217;u prontu&nbsp; tangu jawab tanba akontesimentu ne\u2019e iha p\u00fabliku ema liu ba liu mai haree hela nusa ema labele halo video no rekaman.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Nune&#8217;e Polisia sira dehan tenki lori ha&#8217;u ba komandante mak ko&#8217;alia, tanba ita aproveita situasaun ne&#8217;e halo fo&#8217;er sira nia naran, sira lori\u00a0 ha&#8217;u ba komandante eskuadra atu identifika katak jornalista duni ka lae? Mezmu antes ne&#8217;e hatudu kartaun ona maib\u00e9 sira la fiar katak\u00a0 jornalista. Nune\u2019e ha\u2019u dehan identifika bainhira halo krime. Maib\u00e9 sira kontinua dehan tenki ba identifika iha Eskuadra nune&#8217;e bele komunika ho Diretor no Prezidente Asosiasaun. Se ita boot lakohi ba Eskuadra signifika ita boot halo krime desobedensia. Nune\u2019e ha&#8217;u pasensia tuir sira ba eskuadra tanba nia lakohi sai desobedensia ba krime.&#8221; <\/em>Nia hakotu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Portavoz Izabel Fernandes liuhosi konferensia imprensa hosi Konsellu Imprensa (KI) hateten, nu&#8217;udar instituisaun independente estadu nian ne\u02bceb\u00e9 hala&#8217;o nia knaar importante sira&nbsp; tuir Lei Komunikasaun Sosial, artigu 44 atu garante liberdade imprensa no liberdade espresaun iha pais ne&#8217;e.&nbsp; Espesialmente, iha \u00e1mbitu vizita Amu Papa nian, kontinua ezerse ninia mandatu hodi garante [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19169,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[],"class_list":["post-19168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19170,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19168\/revisions\/19170"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}