{"id":19205,"date":"2024-09-08T16:06:25","date_gmt":"2024-09-08T07:06:25","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=19205"},"modified":"2024-09-08T16:06:57","modified_gmt":"2024-09-08T07:06:57","slug":"seatou-haruka-delete-media-one-timor-nia-video-live-ajtl-nee-aktu-sensura-hasoru-jornalista-rekolla-informasaun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/09\/08\/seatou-haruka-delete-media-one-timor-nia-video-live-ajtl-nee-aktu-sensura-hasoru-jornalista-rekolla-informasaun\/","title":{"rendered":"SEATOU Haruka Delete Media One Timor nia Video Live, AJTL: Ne\u2019e Aktu Sensura Hasoru Jornalista Rekolla Informasaun"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Juvinal Cabral<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHa\u2019u hakarak responde ba media foin dadauk ne\u2019e Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa\u2019e (AJTL) mos haruka karta ba iha ne\u2019eba, ha\u2019u husu para AJTL ba haree fali imi nia artigo ne\u2019ebe mak haruka ba, ha\u2019u lee tiha mos ha\u2019u senti hanesan\u00a0 kontradis uitoan, dehan Sekretariu Estadu Asuntu Topinimia e Organizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Brites Dias, iha konferensia press, Caicoli sala VIP edifisiu MAE 07\/09\/2024.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sekretariu Estadu Asuntu Topon\u00edmia e Organizasaun Urbana (SEATOU), haktuir&nbsp; kona ba mana media ida, nia fo ezemplu kikoan ida \u201cha\u2019u atu ba ema nia uma, ha\u2019u tenke dere ema nia uma mak tama\u201d ezemplu kikoan husi SEATOU se media atu halo koobertura tenke uja ID card, media labele tau ID card iha karteira depois halo video subar de\u2019it.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHa\u2019u laos naokten, ekipa laos naokten, bandidu, bandalismu hanesan ita boot sira koalia. Tanba saida mak ha\u2019u hateten ba nia di\u2019ak liu o deleite tiha o nia video ka filmajen? Tanba nia la aprezente nia identidade, ha\u2019u la bandu media atu asesu ba ha\u2019u nia atividade, tanba ami halo servisu ba publiku ami halo servisu ba buat di\u2019ak hakarak mai koobertura ha\u2019u mos iha media fo hatene mai ha\u2019u nia media. Sekretariu estadu ha\u2019u atu halo koobertura, normal para hakerek sasan ne\u2019e balansu se ita boot sira media identidade laloos depois Policia ba halo investigasaun governu ho policia sala hela de\u2019it, ha\u2019u hateten policia la sala ha\u2019u mak sala&#8221;,<\/em> dehan SEATOU iha komferensia perss, Caicoli iha\u00a0 sala VIP MAE.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Germano hafirma hahalok servisu SEATOU no Policia nian tula ba nia leten at sira ne\u2019e fo hotu ba nia, tanba nia mak orienta servisu ne\u2019e tenke tuir nia dalan sira la bandu halo koobertura hotu hanesan TVTL, GMN ba halo koobertura ba de\u2019it tanba sira la halo sala ida no halo krimi iha estrada boot, no ekipa sobu bazeia ba lei ne\u2019ebe iha.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cAproveita tempu ne\u2019e dehan ba media sira tara imi nia kartaun se imi iha kamizola karik hatais ba lalika moe fali imi nia kamizola identidade e depois prezudika ita boot sira nia an rasik, ha\u2019u nia servisu ne\u2019e laos ha\u2019u nia mesak ita hotu nian, ita boot sira mak sai fontes atu lori informasaun sira ne\u2019e ba kraik laos ha\u2019u mak atu lori ba\u201d<\/em> SEATOU informa<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SEATOU husu&nbsp; media servisu tuir etika jornalismu labele halo video subar, se halo video subar ne\u2019e laos media SEATOU konsidera ne\u2019e ba buka problema, kaer kamera boot hasai atu nune\u2019e ema hatene media. Nia mos informa ba jornalista tenke tuir formasaun husi ema sira ne\u2019ebe bele esplikasaun servisu media nian ba jornalista sira bele hatene.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha fatin hanesan Komandante PNTL Munis\u00edpiu Dili Superintendente Xefe Polisia, Orlando Gomes hateten Kuandu atu foti informasaun halo video ne\u2019e tenke uja kartaun atu nune\u2019e sira hatene katak ne\u2019e jornalista<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cHakarak fo hatene ba ita boot sira bainhira foti foto ruma ka video tenke iha atorizasaun mak foti, la atoriza labele foti ha\u2019u nia foto por ezemplu, tanba ne\u2019e mak ba jornalista sira hotu livre ba ita boot sira atu bele foti informasaun maibe ita boot sira nia identifikasaun ne\u2019e tenke iha para hatene katak ne\u2019e jornalista sira\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Relasiona ho ekipa SEATOU ne\u2019ebe halo intervensaun ba servisu jornalista iha kampung baru,&nbsp; konferensia press ne\u2019ebe organiza husi SEATOU, hala\u2019o iha sala VIP Minist\u00e9riu Administrasaun Estatal (MAE) ekipa sira halo klarifikasaun ba intervensaun media nian iha kampung baru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSEATOU mos hakarak klarifika kona ba intervensaun media iha fatin akontesimentu (kampung baru). Iha kualker atividade SEATOU nian, sempre involve media sira hodi transmite informasaun ligado ho servisu<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SEATOU nian durante ne&#8217;e. iha kalan akontesimentu ne&#8217;e, SEATOU laiha intensaun atu hamate media nia liverdade atu halo kobertura iha fatin publiku hanesan kampung baru. Interese SEATOU nian maka, tamba situasaun deskontrolado ona atu evita risku<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ba provokasaun hodi hamosu tan krime sira seluk\u201d haktuir Porta-voz Egas Jos\u00e9 Caetano, iha&nbsp; Konferensia press, sala VIP MAE, Caicoli 07\/09\/24\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">antes ne\u2019e AJTL halo ona konferensia imprensa konaba limitasaun liberdade imprensa iha fatin p\u00fabliku nudar asaun tentativa hamate liberdade imprensa no espresaun iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;AJTL ne\u2019eb\u00e9 durante ne\u2019e halo advokasia hodi promove no hametin liberdade imprensa no liberdade espresaun iha pa\u00eds demokr\u00e1tiku, haree katak aktu detensaun husi pol\u00edsia hasoru Jornalista Diligente, Antonieata Kartono Martins no aktu hadau ekipamentu Jornalista Media One Timor, Suzana Cardoso nnu\u2019udar tentativa no ameasa hasoru liberdade imprensa no liberdade espresaun iha Timor-Leste nu\u2019udar haktuir iha Konstituisaun RDTL, Artigu 40 no 41. Aktu violentu pol\u00edsia nian hodi detein jornalista no estraga jornalista nia ekipamentu kobertura nian konsidera m\u00f3s nu\u2019udar aktu sensura (cencorship) hasoru informasaun ne\u2019eb\u00e9 jornalista sira rekolla antes publika hodi garente p\u00fabliku nia direitu ba asesu informasaun lolos no kredivel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konaba halo reportajen hodi foti filmajen ka foto iha fatin publiku la presiza autorizasaun tanba tuir K\u00f3digu Sivil la presiza husu autorizasaun ba ema ruma, bainhira halo gravasaun iha fatin p\u00fabliku, situasaun ho interese ba p\u00fabliku ka situasaun akontese ho natureza p\u00fabliku, haree ba artigu 76, n\u00fa. 2 hosi K\u00f3digu Sivil. Ema hotu bele halo gravasaun asaun akontese iha fatin p\u00fabliku liuhosi fotu ka halo filmajen, la\u2019\u00f3s jornalista de\u2019it.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cKarik ema ida iha fatin p\u00fabliku lakohi tama ba gravasaun, entaun nia sei presiza se\u2019es an hosi fatin refere ka foti asaun atu \u201csubar an\u201d. Halo gravasaun ba atuasaun entidade p\u00fablika ruma iha fatin p\u00fabliku la viola lei ruma ka regra ruma, no la viola direitu imajen hosi ofisi\u00e1l refere\u201d,<\/em> esplika husi AJTL nia statement.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha deklarasaun AJTL nian haforsa liut\u00e1n katak AJTL konsidera fatin privadu mak uma, no kareta laran ka eskrit\u00f3riu privadu nian, no m\u00f3s \u00e1rea toba nian hosi ospit\u00e1l no halo atendimentu m\u00e9diku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eskrit\u00f3riu entidade p\u00fablika ne\u2019eb\u00e9 simu ema hodi hodi implementa serbisu p\u00fabliku bainbain konsidera hanesan \u201cfatin asesu ba p\u00fabliku\u201d. Bainbain entidade p\u00fablika bele determina \u00e1rea asesu p\u00fabliku no \u00e1rea la asesu ba p\u00fabliku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha AJTL nia deklarasaun mos esplika konaba halo publikasaun ba situasaun akontese iha publiku, ida ne\u2019e depende ba gravasaun ne\u2019ebe rezulta \u201cpreju\u00edzu ka danu ba onra, reputasaun ka hamoe\u201d ema ne&#8217;eb\u00e9 iha gravasaun laran, entaun sei iha opsaun rua hodi bele publika gravasaun no la viola direitu imajen ema nian: (1) publika gravasaun ho ema nia autorizasaun; ka (2) halo blur ema nian oin (karik identifika ho f\u00e1sil ema).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Publikasaun ba atuasaun autoridade p\u00fablika hosi sidadaun bainbain sei la viola direitu imajen bainhira interese p\u00fabliku superi\u00f3r no la fokus ba ema nu&#8217;udar kar\u00e1ter peso\u00e1l\/privadu maib\u00e9 ba atuasaun pod\u00e9r p\u00fabliku nian. M\u00f3s haree ba knaar jornalista iha sosiedade demokr\u00e1tika, jornalista bele publika gravasaun halo iha fatin p\u00fabliku la h\u00f3 restrisaun ruma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00abSe ema ida grava no publika v\u00eddeu la tuir regra iha leten, ema ne\u2019e la halo krime no la iha ema ida bele konfiska ka hadau ema nia mobile ka instrumentu gravasaun. Maib\u00e9 bele akontese katak ema halo rekam halo violasaun ba direitu imajen ema nian, ne\u2019eb\u00e9 hanesan direitu natureza sivil. Se ema ida sente ema seluk viola ninia direitu imajen nian ema ne&#8217;e mak tenke halo prosesu sivil no hatudu ka komprova danu ka preju\u00edzu\u00bb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AJTL kontra no kondena aktu detensaun hasoru Jornalista Antonieta Kartono Martins no impedimentu hasoru Jornalista Suzana Cardoso husi PNTL eskudra Dom Alexo tanba sei hatauk jornalista no m\u00eddia iha tempu sira tuir bainhira hala\u2019o sira nia pap\u00e9l kontrolu sosi\u00e1l iha pa\u00eds demok\u00e1tiku ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AJTL konsidera detensaun no impedimentu hasoru jornalista nu\u2019udar aktu represivu ida hodi hatauk jornalista sira bainhira halo sira ninia knaar jornalizmu iha kontestu kobertura no publikasaun not\u00edsia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AJTL m\u00f3s husu Prezidente R\u00e9publika, Jos\u00e9 Ramos Horta nu\u2019udar m\u00f3s laureadu Nobel da Paz no Primeru Ministru Xanana Gusm\u00e3o kona-ba pol\u00edsia nia aktu hirak ne\u2019e tanba ameasa ona liberdade imprensa no liberdade espresaun iha \u00e1mbitu Timor-Leste halo preparasaun atu simu Amu Papa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AJTL m\u00f3s sei prosesa kazu ne\u2019e tuir Lei Komunikasaun Sosi\u00e1l, Artigu 41, nune\u2019e f\u00f3 efeitu leg\u00e1l hasoru entidade sira ne\u2019eb\u00e9 tenta hatame liberdade imprensa iha Timor-Leste.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Juvinal Cabral \u201cHa\u2019u hakarak responde ba media foin dadauk ne\u2019e Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa\u2019e (AJTL) mos haruka karta ba iha ne\u2019eba, ha\u2019u husu para AJTL ba haree fali imi nia artigo ne\u2019ebe mak haruka ba, ha\u2019u lee tiha mos ha\u2019u senti hanesan\u00a0 kontradis uitoan, dehan Sekretariu Estadu Asuntu Topinimia e Organizasaun Urbana (SEATOU), Germano [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19206,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-19205","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19205"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19209,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19205\/revisions\/19209"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}